Sottalǵandardy qoǵamdyq jumystarǵa tartý máselesin qaıta qaraý qajet – S. Bychkova

Sonyń ishinde memleketke paıda keltiretin tusy da qarastyrylyp, qylmyskerlerdi qoǵamdyq jumystarǵa tartý sııaqty ister de eskerilgen. Osy is paıdaly bola tura, onyń quqyqtyq rettelýinde kóptegen problemalar týyndap otyr.

Qoldanystaǵy qylmystyq áleý­met­tik zańnamalarda qoǵam­dyq­ ju­mystarǵa ruqsat etý qaras­ty­ryl­ǵan. Alaıda qoǵamdyq jumy­star­dy belgileýde onyń shekteýliligi qol­danysty qıyndatady. Bas erki­nen aıyrýdyń balamasy retinde qaras­ty­rylatyn qoǵamdyq jumysqa tar­tý jazasy oǵan qorshaǵan orta jaq­sy baǵa bergende ǵana nátıjesin bere­ti­nin eskerý kerek.

Búgingi tańda qoǵamdyq jumysqa tartylýshylar negizinen kóshelerdi sypyrýmen shektelip otyr. Al alys jáne jaqyn shetelderdiń táji­rı­be­lerine qarasaq, olar san­da­ǵan sala­larǵa tartylady eken. Mysaly, aımaq­ty kógal­dan­dyrý men abattandyrý, aýrýhanal­ar men bas­qa da áleýmettik nysandardaǵy bilik­ti­likti qajet etpeıtin jumystarǵa tar­tý jáne t.b.

Sonymen qatar qoǵam quqyq bu­zý­shylardyń únemi memlekettiń ba­qy­laýynda ekenine senimdi bolýy kerek, óıtkeni bul jańa qylmystardy ja­saýdyń múmkindigin azaıtady, tur­ǵyndardyń qaýipsizdikke senimin arttyrady.

Sondyqtan qylmyskerler úshin qoǵamdyq jumystardy sapa­ly uıymdastyrýdyń mańyzy zor. Olar jergilikti atqarýshy organ­dardyń, probasııa qyzmetiniń, BAQ ókilderiniń qatysýymen aza­mat­tyq qo­ǵamnyń, jergilikti ózin-ózi bas­qa­rý organynyń úıles­tiril­gen ju­my­synyń nátıjesinde uıym­das­ty­rylýy kerek. Negizgi jaýap­ty­lyq jergilikti ákimderge júk­tel­geni durys. Alaıda bizde qoǵam­dyq ju­mystar osylaı uıym­das­ty­ryl­maı­ty­nyna zańnyń iske asyrylýyna mo­nıtorıng júrgizgen depýtattar tobynyń kózi jetti.

Osylardy eskerip biz Úkimet bas­shysy Baqytjan Saǵyntaevtyń aty­na depýtattyq saýal joldap, tómen­degi máselelerdi júzege asyrýdy usyndyq:

1. Ishki ister, sonymen qatar Eńbek jáne halyqty áleýmettik qor­ǵaý mınıstrlikterine qoǵamdyq ju­mystardy dıfferensııalaý jumysyn tapsyrý;

2. Joǵaryda aıtylǵan qoǵamdyq jumystardyń tizbesin arttyrý úshin mynalardy qarastyrý:

– sottalǵan kásipkerlerge bir­shama ýaqyt turǵyndarǵa aqysyz qyz­met kórsetýdi balama retinde qaras­ty­ratyn quqyq berý;

– sottalǵan adamnyń biliktiligine saı keletin qoǵamdyq-paıdaly eńbek usyný;

– sottalǵan adamnyń eńbekke she­ber­ligin arttyrýǵa jaraıtyn qoǵ­am­dyq jumystar usyný;

– sottalǵandardyń ishindegi áıel­der, balalar men kári adamdardyń ere­k­shelikterin eskeretin jumystar qarastyrý;

3. Qoǵamdyq jumystardy qyl­mys­tyq jaza dep qarastyratyn tıp­tik Erejeni Úkimettiń qaýly­sy­men bekitý jáne sonyń negizinde aý­dan (qala) ákimdikteriniń óz ere­jelerin jasaýyn qamtamasyz etý;

4. Qoǵamdyq qaýipsizdik pen quqyq qorǵaýdy qamtamasyz etýdegi jer­gilikti atqarýshy organdar jumy­sy­nyń tıimdiligin baqylaýdy arttyrý.

Svetlana BYChKOVA,

Májilis depýtaty