Nurqan naǵashymnyń qolynan talaı ret dám tattym. Syrttaı birtoǵa, qataldaý kóringenimen, adamnyń kóńilin qaldyrmaıtyn. Jaryqtyq óte balajan edi. «Oý, jıen nazary kúshti, renjitpeńder, qazan kóterińder» dep men kelgen saıyn mańdaıymnan ıiskeıtin. Onyń ústine «jigittiń jaqsysy – naǵashydan» demekshi, dombyra tartý óneri ol kisiden bizge de juqqandyqtan, janyna erekshe tartatyn.
Umytpasam, ótken ǵasyrdyń jetpisinshi jyldary bolý kerek. Birde Sergeev aýdanyna (qazir Shal aqyn) qarasty qazaq eldi mekenderin aralap qaıtýǵa bekindim. Ondaǵy oıym – esimderi umytylyp bara jatqan jergilikti kúıshi-kompozıtorlardyń shyǵarmalaryn jınaý, notaǵa túsirý. Sapar barysynda jolaı naǵashym turatyn Keńes aýylyna soqtym. Hal-jaǵdaıymdy táptishtep surap bolǵannan keıin áńgime aýany kúı, kúıshilik jaıyna qaraı oıysty. Búgingi jastardyń dombyra qaǵysy ózgesheleý. Biraq aralarynda kúıdi buzyp tartatyndary da kezdesedi. Aǵa býyn salyp ketken dástúrge qııanat jasaýǵa bolmaıdy, deı kelip Tarǵyl buqanyń «Shókken nar», «Terisqaqpaı», «Kók jorǵa» kúılerin naqyshyna keltirip oryndap berdi. Men de naǵashymnyń súıip tyńdaıtyn birneshe kúılerin oryndap, óz dombyramdy usynyp edim, alǵysy kelmegendeı tartynshaqtaı berdi. Sosyn meselimdi qaıtarǵysy kelmedi bilem, biraz shertip otyrdy. Pernesi kóp eken. Meniń jýan saýsaqtaryma kóne qoımas, dep qaıtaryp berdi.
Men de jıendik erkelik minezime basyp, kereksiz polýton pernelerin qysqartyp, qaıta usyndym. Sol-aq eken, men estimegen bir kúıdi tógildire jóneldi. Kózimdi jumyp, demimdi ishke tartyp, eltip otyrmyn. Qos ishekti qara dombyranyń qońyr únin tyńdaı bergiń keledi. Kúıdi aıaqtap bolǵan soń «Shal aqynnyń arnaýy» ǵoı dedi eleýsizdeý ǵana. Shal degen esim bolady eken-aý degen tańdanysymdy sezip qoıdy bilem, áńgime aıtar kezdegi ádetimen bar denesimen maǵan buryla qarap, qarshadaı Tileýkeniń jasynan sózge júıriktigine, sheshendigine, tiliniń dilmarlyǵy men taban asty aıtqyshtyǵyna qarap jeńgeleri ájýalap «Shal» atap ketkenin túsindirdi. Kúı aqylyna ajary kelisken Kúlimjan esimdi baldyzyna arnalǵan desedi. Ekeýiniń ózara aıtysyn da bilýshi edim. Jastyń ulǵaıǵany, jadynyń kemigeni ǵoı, umytyppyn, dedi.
«Shal aqynnyń arnaýyn» zamatta úırenip alǵanymmen, araǵa jyldar salyp notaǵa túsirdim. Bozbalanyń sulý arýǵa degen erek sezimin dombyra únimen jetkize bilgen Shal Qulekeulynyń Abylaıdyń zamandasy, tókpe aqyn ekenin bilip kelsek, endi kúıshilik ónerin jańa qyrynan tanytýdyń alǵashqy tartýy bolsyn degen úmitpen shákirtterime úıretip júrmin. О́z óleńderin dombyramen jyrǵa qosqan babamyzdyń kúıshilik daryny bir shyǵarmamen ǵana shektelip qalmasa kerek. Indete zertteı bilse, tabylyp qalýy ǵajap emes.
Serikbaı QUSAIYNOV, kúıshi
Soltústik Qazaqstan oblysy