Jer qoınaýyn ıgerýshi kompanııalardyń áleýmettik sala men ınfraqurylymdy jańǵyrtý jumystaryna kóńil bólýi – jaqsy úrdis. Mysaly, bir ǵana «Nort Kaspıan Opereıtıng Kompanıı N.V.» (NKOK) kompanııasy Atyraý men Mańǵystaý oblystarynda 1998 jyldan beri 200 áleýmettik jáne ınfraqurylymdyq jobany júzege asyrdy. Densaýlyq saqtaý, bilim berý, mádenıet, sport, qaıyrymdylyq baǵyttaryna 20 jyl ishinde 620 mıllıonǵa jýyq AQSh dollary kóleminde qarajat jumsady. Bul – kompanııanyń áleýmettik jaýapkershilikti jete sezinip, el ıgiligin eseleýge qosqan úlesi.
Halyqtyń qamy úshin...
Soltústik Kaspıı boıynsha ónimdi bólisý týraly kelisim aıasynda «NKOK» kompanııasy 20 jyldan beri halyqqa paıdaly jobalardy júzege asyrýdy aıryqsha nazarda ustap keledi. О́tken jyldyń ózinde kompanııa 50 mln AQSh dollaryn osy maqsatqa arnady. Sonyń nátıjesinde Atyraý men Mańǵystaý oblysynda jańa mektepter men balabaqshalar, aýrýhanalar men sport keshenderi, mádenıet úıleri boı kóterip, joldar, ınfraqurylymdyq nysandar salyndy.
– Munaı jáne gaz salasyndaǵy negizgi qyzmetinen bólek, «NKOK» kompanııasy Qazaqstan ekonomıkasynyń turaqty damýyna konsorsıýmnyń septigin tıgizýdi únemi nazarda ustaıdy, – deıdi kompanııanyń korporatıvtik qyzmetter jónindegi dırektory Baltabaı Qýanyshev. – Soltústik Kaspıı jobasy aıasynda jergilikti halyqtyń ál-aýqatyn jaqsartýdyń jańa múmkindikteri qarastyrylyp jatyr. Atyraý men Mańǵystaý oblystaryn óz úıimiz dep maqtana aıta alamyz. Sebebi jobanyń birinshi kezeńin oryndaý barysynda jumys istep júrgen 3 myńǵa jýyq qyzmetkerimiz ben 10 myńdaǵan merdiger jáne jabdyqty jetkizýshiler osy óńirlerdiń turǵyndary. Respýblıkalyq jáne jergilikti atqarýshy organdarmen birlese otyryp, biz áleýmettik jáne ınfraqurylymdyq jobalar boıynsha jumysymyzdy jalǵastyra beremiz.
NKOK-tyń óńirlerdiń áleýmettik damýy jolynda atqarǵan jumystaryn maqtanyshpen aıtýǵa bolady. Qashaǵan ken ornyn ıgerýdiń alǵashqy kezeńiniń ózi birneshe onjyldyqty qamtıdy. «Joba aksıonerleri Qazaqstanǵa mıllıardtaǵan dollar paıda ákeledi dep kútilýde», deıdi kompanııanyń basqarýshy dırektory Brýno Jarden. Tikeleı sheteldik ınvestısııa boıynsha elimizdegi eń iri joba retinde Soltústik Kaspıı jobasy ekonomıkany yntalandyryp, halyqty jumyspen qamtýǵa, jergilikti kompanııalardy damytýǵa múmkindik berip otyr. Qashaǵannyń kommersııalyq munaı óndirýdi bastaǵanyna kóp ýaqyt óte qoımasa da, kompanııanyń jergilikti taýarlardy, jumystardy, kórsetiletin qyzmetterdi satyp alý kólemi ótken jyly 330 mln AQSh dollaryna jetken. Bul – kóńil qýantarlyq kórsetkish.
Kompanııa júzege asyratyn jobalardy oblystyq ákimdikter usynady. Ekijaqty kelisim negizinde jobalar bekitilgennen keıin «NKOK» jobalaý men ınjenerlik ázirlenim, kelisimshart berýge arnalǵan tender, júzege asyrý jáne tapsyrý-qabyldaý jumystaryna jaýapkershilik alady. Osy sharalardyń minsiz atqarylýynyń nátıjesinde munaıly óńirlerde halyqtyń qajetine jarap otyrǵan birqatar nysandar paıdalanýǵa berildi. Muny Soltústik Kaspıı jobasynyń 25 jyldyǵy qarsańynda eki aımaqtyń basshylary da atap aıtty. Atyraý oblysynyń ákimi Nurlan Noǵaev: «Osy erekshe, keń aýqymdy jobany júzege asyrý kezeńiniń bastalýy – Qazaqstannyń munaı óndirisi tarıhyndaǵy jańa bet, el ekonomıkasyndaǵy tyń serpilis. Bizdiń birlesken jumysymyz el ıgiligine jarap, halyqtyń múddesine qyzmet etedi degen senimdemin» dese, Mańǵystaý oblysynyń ákimi Eraly Toǵjanov: «NKOK kompanııasy sońǵy úsh jylda jalpy kólemi 75 mıllıon AQSh dollaryna teń ınvestısııa jasady. Júzdegen áleýmettik jáne ınfraqurylymdyq joba júzege asty. Bul – Prezıdentimizdiń jobasy, elimizdiń, táýelsiz Qazaqstannyń damýyna qýatty serpin berýshi joba» dep atap kórsetti. Kompanııa jumysyna degen eldiń yqylas-nıetin, rızashylyǵyn osydan da ańǵarýǵa bolady.
Jaqsylyq jasaýdan jalyqpaǵan
Soltústik Kaspıı konsorsıýmynyń qoldaýymen salynǵan áleýmettik nysandar qatary jyl saıyn tolyǵyp kele jatqanyn «Jaqsylyq qylsań, bútin qyl» degen halyq danalyǵymen de baılanystyrýǵa bolatyndaı. Mysaly, Atyraý oblysy Mahambet aýdanyndaǵy Bereke aýylynda boı kótergen mádenıet úıi halyqqa qýanysh syılady. Keń de jaryq 200 oryndyq ǵımaratty salýǵa «NKOK» 305 mln teńge jumsaǵan. Aýyldyq jerde mádenıetti damytyp, jas talanttardy shyńdaýǵa, jańa esimderdi anyqtaýǵa jol ashatyn bul oryn aýyl turǵyndarynyń jıi bas qosatyn mekenine aınaldy. Bıyl shilde aıynda kompanııa Maqat aýdandyq aýrýhanasyna reanımobıl syıǵa tartty. Aýdandyq aýrýhananyń bas dárigeri Batyrbek Ońdasynov adam ómirin ajaldan arashalap qalý úshin zamanaýı kólikte qajet jaǵdaıdyń bári jasalǵanyn aıtady. Aýyl turǵyndary úshin, ásirese tis aýyrǵan kezde qıyn. Alystaǵy aýyldyń bárinde birdeı stomatolog maman joq. Inder aýdandyq aýrýhanasyna qymbat turatyn zamanaýı úlgidegi stomatologııalyq jabdyq syılaǵan «NKOK» qashanda halyqtyń jaı-kúıine alańdaıtynyn tanytty.
Bıyl Soltústik Kaspıı jobasynyń operatory – NKOK kompanııasynyń basqarýshy dırektory Brýno Jarden Atyraý oblystyq aýrýhanasyna syılyq retinde sońǵy úlgidegi kúıikke qarsy jańa «Clinitron» kereýetin tartý etti. Japonııada jasalǵan qymbat quraldy qabyldaǵan oblystyq aýrýhananyń bas dárigeri Saıyn Shomyrov: «Osyǵan deıin naýqastar tehnıkalyq talaptarǵa saı kelmeıtin eski quraldarmen emdelip keldi. Endi «NKOK» tabystaǵan jańa medısınalyq jabdyqtyń kómegimen kúıip qalǵan adamdarǵa sapaly medısınalyq kómek kórsetýge jáne ómirsheńdikti arttyrýǵa múmkindik týyp otyr», deıdi. Alǵysqa -toly mundaı mysaldardy tize bersek, tipti kóp. Aqtaý qalasyndaǵy «Mańǵystaý Arena» sport kesheni de osy kompanııanyń demeýshiligi arqasynda boı kótergen. Atyraýdaǵy deneshynyqtyrý-saýyqtyrý kesheni, ınfeksııalyq aýrýhana, Bilim-ınnovasııa lıseıi, qan ortalyǵy, Mańǵystaýdaǵy saltanat saraıy, dostyq úıi, mektepter men balabaqshalar sekildi qazirgi zaman talaptaryna saı basqa da nysandardyń salynýynda «NKOK»-tyń zor úlesi baryn qurmetpen aıtýǵa tıispiz. Kompanııa birneshe jyldan beri shuǵyl medısınalyq qyzmetti jaqsartý jónindegi baǵdarlamany júzege asyrýda. Soltústik Kaspıı konsorsıýmynyń qoldaýymen bastaý alǵan joba arqasynda densaýlyq saqtaý júıesi jańa satyǵa kóterildi. Bul jobany Qazaqstannyń Densaýlyq saqtaý mınıstrligi sapaly jedel járdem úlgisi retinde atap ótti. Qazaqstandaǵy amerıkalyq saýda palatasy NKOK kompanııasyn «Densaýlyq saqtaý» atalymy boıynsha joǵary dárejeli júldemen marapattady.
Soltústik Kaspıı jobasynyń 25 jyldyǵyna arnaıy joldaǵan quttyqtaý hatynda Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev: «Sizder táýelsiz Qazaqstannyń mańyzdy ári iri jobalarynyń biri bolyp sanalatyn Qashaǵan biregeı teńiz ken ornyn ıgerýge kóp kúsh jumsap, zor eńbek sińirdińizder. Jas memleketimiz úshin sol bir kúrdeli jyldarda teńiz shelfinen kómirsýtegin óndirý aýqymy jaǵynan buryn-sońdy bolmaǵan mindet edi. Qıynshylyqtyń bárin jeńip, bolashaq urpaǵymyz maqtan tutatyn osyndaı úlken bastamany biz birge júzege asyra aldyq. Bul joba elimizge shetel ınvestısııasyn, jańa tehnologııalardy, álemdik tájirıbeni ákelip, ózara paıdaly halyqaralyq yntymaqtastyq pen seriktestiktiń jarqyn mysalyna aınaldy» dep atap kórsetken.
Áleýmettik jáne ınfraqurylymdyq jobalardan bólek «NKOK» demeýshilik kórsetýdi, qaıyrymdylyq sharalaryn jasaýdy da umyt qaldyrmaıdy. 20 jyl ishinde osy maqsatqa 19 mln AQSh dollaryn jumsaǵan kompanııa alǵa qaraı da izgilikke ún qosýdy jalǵastyra bermek.
– Búginde biz Soltústik Kaspıı jobasyna belsendi atsalysyp, úles qosa alatynymyzdy maqtan tutamyz jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń munaı-gaz ónerkásibi tarıhyndaǵy mejesi bıik mereıli beles ekenin jaqsy túsinemiz. Bizdiń Qashaǵan ken orny elimizdiń jedel qarqynmen damýy úshin mańyzdy energetıka kózderiniń birine aınalatynyna kúmánimiz joq. Ol Qazaqstan ekonomıkasynyń damýyna sheshýshi áser etip, konsorsıým aksıonerleriniń úmitin aqtaıdy dep senemiz, – deıdi «NKOK» kompanııasynyń basqarýshy dırektory Brýno Jarden. Kompanııada jasalyp jatqan áleýmettik-ekonomıkalyq mindettemeler, tıimdi yntymaqtastyq pen uzaq merzimdi josparlardyń maqsaty aıqyn, ol – qoǵamǵa, jalpy adamzatqa jaqsylyq jasaý. Munyń bári kompanııa qyzmetkerleriniń qajyrly eńbekteriniń jemisi.
Baqytgúl BABASh,
«Egemen Qazaqstan»
ATYRAÝ