Kúlli Túrki álemi Ulystyń uly kúni – Naýryz merekesin toılap jatqan tusta Japonııanyń Saıtama qalasynda mánerlep syrǵanaýdan álem chempıonaty ótti. Aıtýly jarysta Elızabet Tursynbaeva keremet erlik jasap, tarıhta qalatyndaı úlken is tyndyrdy. Bul kúnderi barsha jankúıerler qazaq qyzynyń teńdessiz óneri jaıynda tamsana áńgimeleýde.
Kún shyǵys elinde kil myqtylar bas qosty. Jarys jolyna shyqqan 40 mánerlep syrǵanaýshynyń barlyǵynyń da esimi sport súıer qaýymǵa etene tanys. Olardyń aldy Olımpııa oıyndary men álem chempıonattarynda teńdessiz ónerlerimen tanylyp, jeńis tuǵyryna kóterilgen shoq juldyzdar. Birazy qurlyqtyq jarystarda jasyndaı jarqyrap, asa iri halyqaralyq dodalarda daralanǵan myqtylar. Tipten, aýtsaıderler sanatyna jatqyzylǵan sportshylardyń eń keminde óz elderiniń ishki birinshilkteriniń jeńimpazdary jáne júldegerleri degen ataqtary bar. Mine, Elızabetke osyndaı myqtylarmen «tiresýge» týra keldi.
Qysqa baǵdarlamada qazaq qyzy Lıýdvıg van Bethovenniń «Aı sonatasyn» tańdaǵan eken. Rasynda da óneri minsiz boldy. Eń kúrdeli degen elementterdiń ózderin jyldamdyǵyn esh báseńdetpegen kúıde sheber oryndap, «Saıtama Sýper Arenaǵa» jınalǵan san myń jankúıer men teledıdarǵa úńilgen mıllıondaǵan kórermenniń zor qoshemetine bólendi. Tóreshiler de Tursynbaevanyń ónerin laıyqty baǵalap, onyń enshisine 75,96 upaı jazdy. Elızabet tek reseılik Alına Zagıtova (82,08 upaı) men japonııalyq Kaorı Sakamotony (76,86 upaı) alǵa jiberip, úshinshi orynǵa taban tiredi.
Saıtamaǵa sapar shekken 40 sportshynyń arasynan sýyrylyp shyqqan 24 sulý araǵa bir táýlik salyp erkin baǵdarlamada baq synady. Bul joly da Elızabet Tursynbaeva minsiz óner kórsetti. Argentınalyq Astor Pıasollanyń «Býenos-Aırestegi jyl mezgilderin» asqan sheberlikpen oryndaǵan qandasymyz álem chempıonatynyń kúmis júldegeri atandy. Qazaqstandyq sportshynyń qos baǵdarlama boıynsha jıǵan upaıy – 224.76. Taǵy bir aıryqsha atap ótýge turatyn jaıt, Tursynbaevanyń esimi aıtýly jarystyń erkin baǵdarlamasynda «Salhov tórtigin» alǵashqy bolyp oryndaǵan mánerlep syrǵanaýshy retinde sporttyq shejirege altyn áriptermen jazyldy.
Kún shyǵys elindegi jarysta Elızabet tek Reseıdiń áıgili mánerlep syrǵanaýshysy, Olımpıada jáne Eýropa chempıony, tatar qyzy Alına Zagıtovadan (234.50 upaı) ǵana qalyp qoıdy. Eki dúrkin álem jáne Eýropa chempıony, Olımpııa oıyndarynyń kúmis júldegeri Evgenııa Medvedeva (223.80 upaı) qola medaldi qanaǵat tutty. Al Japonııanyń úsh birdeı juldyzy – Rıka Kıhıra (223.49 upaı), Kaorı Sakamoto (222.83 upaı) jáne Satoko Mııahara (215.95 upaı) jeńis tuǵyryna kóterile almaı, 4-6 oryndardy ózara bólisti. Osylaısha, óz elinde, óz jerinde, óz jankúıerleriniń kóz aldynda ótken asa jaýapty jarysta japon qyzdary jer sıpap qaldy. Sondaı-aq, amerıkalyq Bredı Tennel (213.47 upaı) men Meraııa Bell (208.07 upaı), reseılik Sofıa Samodýrova (208.58 upaı) jáne koreıalyq Lım Yn Sý (205.57 upaı) syndy juldyzdar osy básekede úzdik ondyqtyń qatarynan kórinýmen ǵana shekteldi.
Mánerlep syrǵanaýdan álem chempıonatynyń tusaýy sonaý 1896 jyly kesilgen bolatyn. Qazaqstannyń órenderi arasynda osy jarystyń júldesine alǵashqy bolyp ıelik etken dańqty Denıs Ten ekeni barshaǵa málim. 2013 jyly Kanadada ol kúmis alsa, 2015 jyly Qytaıda qolaǵa qol sozdy. Al áıelder arasyndaǵy dúnıejúzilik doda 1906 jyldan beri uıymdastyrylyp keledi. Sol jarystardyń eshbirinde otandastarymyzǵa jeńis tuǵyryna kóterilý baqyty buıyrmaǵan edi. Arada tabany kúrekteı 113 jyl ótkennen keıin ǵana Alash jurtynyń osy armany oryndaldy. 19 jastaǵy Elızabet Tursynbaeva syndy sulýymyz barsha qazaqstandyq jankúıerlerge álem chempıonaty medaliniń syńǵyryn estitti.
Saıtamadaǵa jarys aıaqtalǵan bette BAQ ókilderine suhbat bergen Elızabet: «Qazir meniń baqyttan basym aınalyp tur. Emosııamdy da jasyra alatyn emespin. Shynymdy aıtsam, aıtýly dodada kúmis medaldi ıelenemin dep esh oılaǵan joq edim. Desek te men jeńiske jetý jolynda esh aıanbadym. Nátıjesinde kózdegen maqsatyma qol jetkizdim. Bul – mánerlep syrǵanaýdan álem chempıonatyndaǵy áıelderdiń jekelegen saıysyndaǵy Qazaqstannyń tuńǵysh júldesi! Baıraqty básekede óz halqymdy qýanta alǵanyma rızamyn», – dep aǵynan jaryldy.
Halyq ta Elızabetke dán rıza. Osyǵan deıin ol álem chempıonattaryna úsh márte qatysyp, mynadaı nátıjelerge qol jetkizgen edi: 2016 jyl – 12 oryn, 2017 jyly – 9 oryn jáne 2018 jyly – 11 oryn. Al bul joly qarshyǵadaı ǵana qazaq qyzy tórtkúl dúnıeniń teńdessizderi jınalǵan dúbirli dodada barsha qazaqstandyqtardy qýanysh pen shattyqqa bóledi. Kúlli álemdi óziniń minsiz ónerimen tánti etti. Osyndaı symbatty qyz, asa daryndy sportshyny ómirge ákelip, balaýsa kezinen baǵytyn aıqyndap bergen ákesi Baıtaq pen anasy Padıshahanǵa myń da bir alǵys! Búgingideı bıik belesti baǵyndyrýǵa barynsha úles qosqan reseılik maman Eterı Týtberıdzege de rızashylyǵymyz sheksiz.
Aınaldyrǵan jeti-segiz aı aralyǵynda Tursynbaevanyń kúre tamyryn dóp basqan bilikti bapker qazaq qyzynyń babyn kelistirip, baǵyn ashty. Osydan birer apta buryn ǵana Krasnoıarskide ótken Dúnıejúzilik Ýnıversıadada kúmis medaldi moınyna ilgen ol Saıtamadaǵy álemdik dodada sol nátıjesin qaıtalady. Elızabet Tursynbaevany biz bolashaqta budan da bıik belesterden kóremiz dep úmittenemiz!
Álem chempıonatynyń jeńimpazdary men júldegerleri
Áıelder:
1. Alına Zagıtova (Reseı),
2. Elızabet Tursynbaeva (Qazaqstan),
3. Evgenııa Medvedeva (Reseı).
Erler:
1. Netan Chen (AQSh),
2. Iýdzýrý Hanıý (Japonııa),
3. Vınsent Chjoý (AQSh). Sporttyq jup:
1. Sýı Venszın / Han Sýn (Qytaı),
2. Evgenııa Tarasova / Vladımır Morozov (Reseı),
3. Natalıa Zabııako / Aleksandr Enbert (Reseı).
Muzdaǵy bı:
1. Gabrıela Papadakıs / Gııom Sızeron (Fransııa),
2. Vıktorııa Sınısına / Nıkıta Kasalapov (Reseı),
3. Medıson Habbell / Zaharı Donohıý (AQSh).
Ǵalym SÚLEIMEN,
«Egemen Qazaqstan»