Bahadúr baba ulyqtaldy

Osy shara aıasynda qazaq, orys, aǵylshyn tilderinde shyqqan «Jolbarys batyr Toryuly» atty kitaptyń tusaýy kesilip, derekti fılm kórermen nazaryna usynyldy. Ǵylymı jıynǵa eli­mizdiń Nur-Sultan, Aqtóbe, Qos­tanaı, Qyzylorda jáne Reseıdiń Astrahan qalasynan kel­gen ǵalym tarıhshylar qa­tys­ty.

– Jolbarys batyr – bar ǵu­my­ryn týǵan jeriniń tutasty­ǵyn saqtaýǵa arnaǵan tarıhı tulǵa. Jolbarys Toryuly 1785 jyly týǵan. Ol – belgili Eset Kóti­bar­­ulynyń bóle aǵa­sy. Batyrdyń ádilet úshin ishki jáne syrtqy jaý­larymen kú­re­si halyq arasyn­da aýyz­dan-aýyz­­ǵa taralyp, kúni búgin­ge deıin jetken. Onyń esimi orys muraǵat qujattarynda jıi kez­desedi. Jolbarys batyr XIX ǵa­syrdyń áleýmettik-saıası oqı­ǵa­laryna belsene qatys­qan. 1823 jyly Jolaman Tilenshi­uly­­nyń basshylyǵymen bol­ǵan kóte­rilis kezinde Reseı beki­nis­terine shabýylǵa qatysqan. Elge bedeldi, yqpaldy tulǵany orys bıleýshileri de túrli syı-sııa­patpen óz jaǵyna tartýǵa ty­rys­qan, – deıdi osy konferensııany uıymdastyrýshy «Ǵylymı zertteýlerdi qoldaý qorynyń» dırektory Aıbolat Qurymbaev.

Osy konferensııaǵa astanamyz Nur-Sultan qalasynan arnaıy kelgen «Qasıetti Qazaqstan» zertteý ortalyǵy dırektorynyń orynbasary Batyrhan Jumabaev óz sózinde búkil Qazaqstan bo­ıyn­sha 25 myńnan asa tarıhı eskertkish bar ekenin aıtty.

– Sonyń ishinde elimizde 185 jalpyulttyq qasıetti nysan, 463 jergilikti nysan tirkeldi. Iаǵnı, elimizde 700-ge jýyq sakraldy nysan bar. Búginde biz Keńes Odaǵy kezinen ózger­meı kele jatqan tarıhı es­kertkishter týraly zańǵa ózge­ris engizý úshin Parlamentke usyn­dyq. Ol boıynsha «Qasıetti nysan» tizimine engen kıeli nysandar bolashaqta arnaıy reestrge tir­kelip, memlekettiń erekshe qorǵaýyna alynady, – deıdi Batyrhan Jumabaev.

Osy jıynda batyrdyń urpa­ǵy, Jolbarys batyrdyń saýy­tyn búginge saqtap jetkizgen Joldy­ǵa­­lı aqsaqal Batyrhanov Bórli óńi­­rinde batyrdyń esimimen, ómir jolymen baılanysty jer-sý ataýlary kóp ekenin aıtyp berdi. Búginde Aqsaı qala­synda ulttyq at sporty men basqa da ulttyq oıyndar óte­tin alań Jolbarys batyrdyń esi­mi­men atalady. Bir qyzyǵy, bul shynymen de batyrdyń tulparynyń tuıaǵy tı­gen jer eken. Odan bólek, Qar­ǵaly, Shıelisaı, Úshaǵash, Jol­barys saıy, Baqtyaral men Túıeshi syndy oryndar Jol­ba­rys Toryulynyń qonysy bolǵan, túrli tarıhı oqıǵalar ótken kıeli topy­raq eken.

Mahambet О́temisuly atyn­da­ǵy BQMÝ-dyń magıstranty, jas ǵalym Ýálıhan Saǵıdýllın Jol­ba­rys batyr Toryulyna qa­tysty Oryn­bor muraǵatynan ta­byl­ǵan jańa qujattardy ortaǵa saldy. Uıymdastyrýshylar Aq­saı qala­sy­nyń irgesinde jatqan Jol­barys batyr Toryulynyń zıraty basy­na bolashaqta eńseli eskert­kish belgi turǵyzýdy jos­parlap otyr. Sondaı-aq kon­fe­rensııanyń qara­ryna tarıhı tulǵanyń atyna orta mektep pen Aqsaı qalasynan kóshe ataýyn berý týraly usynys engi­zilip, jergilikti máslıhat pen ákim­dikke joldandy.  Batys Qazaqstan oblysy