Barlyq úmitkerge – teń múmkindik

K.Petrovtyń aıtýynsha, 11 mamyr kúni saǵat 18.00-de Pre­­zıdenttikke kandıdattar­dy tirkeý aıaqtalady. Al kan­dı­dat­tardyń bá­ri Konstıtýsııa jáne «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy Saılaý týraly» zań talaptaryna saı 2019 jyldyń 06 mamyryna deıin tir­kelip boldy. Bul oraıda Orta­lyq saılaý komıssııasynyń qabyldaǵan birqatar sheshim­de­rine sáıkes kandıdattardy tirkeý merziminen buryn aıaqtal­ǵan. Al únemdelgen ýaqyt kan­dı­dattardyń shtab qyzmetin uıymdastyrýǵa jumsalyp, úgit júrgizý merzimine sapaly da­ıyndalýǵa múmkindik berip otyr. Osylaısha Ortalyq saılaý komıssııasyna Prezıdenttikke kandıdat retinde 7 adam tirkeldi. Olar: Nur Otan partııasynan usy­nylǵan Qasym-Jomart To­qaev «Uly dala qyrandary» res­pýblıkalyq qozǵalysynan usy­nylǵan Sádi-Bek Túgel, «Qazaq­stan Respýb­lı­kasynyń Kásip­odaqtar federasııasy» respýb­lıkalyq kásipodaqtar birles­tiginen usynylǵan Aman­geldi Taspıhov, «Aq jol» Qa­zaq­stannyń demokratııalyq par­tııasy» qoǵamdyq birlestigi usynǵan Danııa Espaeva, «Aýyl» ha­lyqtyq-demokratııalyq pat­rıottyq partııasy» qoǵamdyq birlestigi usynǵan Tóleýtaı Raqymbekov. «Qazaqstan Kom­mý­nıstik halyq partııasy» qoǵam­dyq birlestigi usynǵan Jam­byl Ahmetbekov jáne «Ult taǵdyry» ulttyq pat­rıottyq qo­ǵamdyq birlestigi usynǵan Ámirjan Qosanov.

2019 jylǵy 11 mamyrda jer­­gi­­likti ýaqyt boıynsha 18.00 saǵat­tan keıin úgit júrgizý mer­zimi bas­talady.

Budan keıin baıandamashy jeke tulǵalar men zańdy tulǵalardan kelip túsken ótinishter týraly aıtty. Máselen, qazirgi kúngi jaǵ­daı boıynsha Ortsaılaýkomǵa 60 ótinish kelip túsken, onyń ishin­de Prezıdenttikke kandıdat­tar­dy tirkeý kezeńinde 25 ótinish tússe, onyń ishinde: 21-i – je­ke tul­ǵalardan; 4-eýi – zańdy tulǵa­lardan eken. О́tinishter poshta kon­vertteri, elektrondy úkimet por­taly, Ortsaılaýkomnyń elek­­tron­dy poshtasy arqyly jet­kizilip jáne qolma-qol beril­gen.

Ekinshi másele boıynsha, ıaǵnı buqaralyq aqparat qural­darynda sóz sóıleý úshin kandı­dattarǵa qarajat bólý qaǵıda­lary men kólemderin bekitý týraly Ortalyq saılaý ko­mıs­sııasynyń hatshysy Sábıla Mus­tafına aıtty. Ol Ortalyq saılaý komıssııasynyń «Kandı­dattarǵa buqaralyq aqpa­rat quraldaryna shyǵýy úshin qa­rajat bólý qaǵıdalary men kólemderin bekitý týraly» 2018 jylǵy 25 tamyzdaǵy №12/202 qaýlysyna sáıkes kandıdatqa BAQ-ta óz baǵdarlamalarymen sóz sóıleýi úshin: teledıdarda – on bes mınýt; radıoda – on mınýt; merzimdi baspa basylymdarynda nemese jelilik basylymdarda 0,1 baspa paraǵynan eki maqala jarııalaý úshin qarajat bólý qarastyrylǵanyn habarlady. Sondaı-aq respýblıkalyq bıýd­jetten kandıdattardyń: saı­laý aldyndaǵy kópshilik is-shara­lardy ótkizýi men úgit materıal­daryn shyǵarýy úshin jáne Or­ta­lyq saılaý komıssııasy bel­gi­­le­gen mólsherde kólik shyǵys­ta­ry­na arnalǵan shyǵystary óteledi.

Mine, osynyń negizinde Or­talyq saılaý komıssııasynyń «2019 jyl­ǵy 9 maýsymǵa taǵaıyn­dalǵan Qa­zaqstan Respýb­lıkasy Prezı­den­tiniń kezekten tys saılaýynda respýblıkalyq bıýd­­jet qarajatynan óteletin Qa­zaqstan Respýblıkasy Prezı­­dent­tigine kandıdat shyǵys­­tary- nyń mólsherin belgileý týraly» qaýlysy qabyl­dandy. Onda Qazaqstan Respýb­lı­kasy Prezıdenttigine kandıdat shyǵys­tarynyń mólsheri 7 331 200 (jeti mıllıon úsh júz otyz bir myń eki júz) teńge kóleminde belgilendi.

Baıandamashy kandıdattardyń saılaý qorlary týraly aıtyp ótti. Iаǵnı, Prezıdenttikke kan­­­dı­­­dattyń saılaý qory: kandı­dattyń óz qarajaty jáne ony usynǵan respýblıkalyq qo­ǵamdyq birlestik kandıdatqa bólingen qarajattyń jalpy somasy zańnamada bel­gi­lengen eń tómengi jalaqynyń on eki myń ese mólsherinen aspaıdy. Saılaý qorytyndylary anyq­talǵannan keıin kúntizbelik bes kúnnen keshiktirmeı kandıdat Ortalyq saılaý komıssııasyna saılaý qoryna aqsha túsimderiniń kózderi jáne barlyq jumsalǵan shyǵyndar kórsetiletin óz saılaý qorynyń qarajatyn paıdalaný týraly esep berýi qajet. Ortalyq saılaý komıssııasy saılaý qo­ry­tyndylary jarııalanǵannan keıin on kún ishinde BAQ-ta saılaý qoryna kelip túsken aqshanyń jalpy somasy jáne onyń kózderi týraly aqparatty jarııalaıdy. Bul rette Halyqtyq Jınaq Banki Ortsaılaýkomǵa arnaıy shotqa qarajattyń kelip túskeni týraly jáne olardyń jumsalǵany týraly apta saıynǵy esepti usynady. Arnaıy shotqa qarajattyń túsýi jáne olardyń jumsalýy týraly esepti Ortalyq saılaý komıssııa­sy BAQ-ta aıyna eki ret jarııa­laıdy. Arnaıy shottar boıynsha barlyq qarjylyq operasııalar saılaý kúniniń aldyndaǵy kúni 18.00-de toqtatylady. Kandıdattyń saılaý zańdarynyń aıtylǵan normalaryn jáne arnaıy ýaqytsha shot ashý jáne saılaý qorynyń qarajatyn jumsaý qaǵıdalaryn buzýy kandıdatty tirkeý týraly sheshimniń kúshin joıýǵa ákelip soǵady.

Otyrysta budan keıin Saılaý aldyndaǵy úgit týraly aıtyldy. Ony OSK tóraǵasynyń orynbasary Konstantın Petrov baıandady. Ol zańda saılaý aldyndaǵy úgit júrgizýge tyıym salynatyn sýbektilerdiń birqatar sa­na­ty kózdelgenin atap ótti. Respýblıkanyń saılaý zańnamasy buqaralyq aqparat quraldaryn saılaý aldyndaǵy úgittiń derbes sýbektilerine jatqyzbaıdy. Bul partııalyq buqaralyq aqparat quraldarynan basqa BAQ-tyń belgili bir kandıdatty óziniń qoldaýy týraly málimdeýge, sol sııaqty oǵan qarsy nemese jaqtap úgitteýge quqyǵy joq degendi bil­diredi. Al memleket saılaý aldyn­daǵy úgit júrgizý úshin buqa­ralyq aqparat quraldaryna qol jetkizýdiń teń sharttaryna kepildik beredi, dedi ol.

Kandıdattarǵa buqaralyq aq­parat quraldarynda efır ýaqytyn, baspa alańyn berý týra­ly sharttyń talaptary qan­daı da bir kandıdatqa, saıası par­tııaǵa basymdyq týǵyzbaýǵa tıis. Kandıdattardyń birine berilgen efır ýaqytyn, baspa alańyn bólýge kelisim berý ózge de kandıdattarǵa efır ýaqytyn, bas­pa alańyn bólýge kelisim berý bolyp tabylady. Kandıdattardyń buqaralyq aqparat quraldarynda sóz sóıleýiniń kezektiligi jazbasha ótinishterdiń kelip túsý tártibimen nemese ótinishter bir mezgilde túsken jaǵdaıda jere­be boıynsha belgilenedi. Pre­zıdenttikke kandıdattar buqara­lyq aqparat quraldaryna úgit mate­rıaldaryn usynǵan kezde olar­dyń Konstıtýsııa men saılaý zańnamasynyń talaptaryna sáı­kestigin qamtamasyz etýge tıis. Pre­zıdenttikke kandıdattar, olardy usynǵan saıası partııalar Ortalyq saılaý komıssııasy uıymdastyratyn teledıdardaǵy saılaý aldyndaǵy pikirtalastarǵa qatysýǵa quqyly.

«Qazaqstan Respýblı­ka­syn­daǵy Saılaý týraly» Zańda ja­zyl­ǵan zańdylyqtardy muqııat saq­taý qajet ekendigi týraly Bas prokýrordyń orynba­sa­ry Bo­lat Dembaev aıtyp ótti. Saı­laý aldyndaǵy úgitti júrgizý bary­synda atap kórsetilgen másele­lerdiń bári zańǵa sáıkes ke­lýi kerektigi týraly Aqparat jáne qoǵamdyq damý vıse-mı­nıstri Nurgúl Maý­berlı­nova aıtyp berdi. «Buqa­ralyq aq­pa­rat quraldary týraly» Zań­nyń 1-babynyń 4) tarma­q­sha­syna sáıkes ınternet-resýrstar bu­qaralyq aqparat quraldary bolyp tabylady, ıaǵnı olarǵa «Saı­laý týraly» Zańnyń barlyq ere­jeleri qoldanylady, demek, ınternet-resýrstarda úgit materıaldaryn ornalastyrý monıtorıngi baspa basylymdaryna uqsas júzege asyrylatyn bolady.