«Saryarqa barysy» nege shalǵaıda ótti?

Atyńnan aınalaıyn Uly­taýdy alystaǵy aýdan dep kem kórip otyrǵan jaıymyz joq. Árbirden soń, atalǵan sport­tyq sharany kózimen kórgen jandardyń sózine qaraǵanda, jarys joǵary deńgeıde ót­ken eken. Obaly neshik, jer­gi­lik­ti ákimdik qoldan kel­gen jaǵdaıdyń bárin jasap, jolynan jyǵylmapty. Degenmen, «Saryarqa barysy» syndy oblys úshin deńgeıi joǵary jarys «Nege Qara­ǵandy qalasynda, qa­rasy mol jankúıerdiń ortasynda ótpedi?» degen su­raqtyń kú­res­qumar qa­ýym­dy kúni búgin­­ge deıin maza­lap júrgenin aıt­paı ketýge taǵy bolmaıdy. 

Aldymen bul suraqty ob­lystyq dene shynyqtyrý jáne sport basqarmasynyń basshysy Dmıtrıı Karpovqa qoıdyq. «Ulttyq sport túr­lerin, onyń ishinde qazaq kú­resi de bar, dáripteý úshin biz oblystyq deńgeıdegi týr­­nırlerdi, chempıonattar men birinshilikterdi já­ne bas­qa­laryn oblystyń qala­la­ry men aýdandarynda ótki­ze­miz», degen jaýap aldyq Arqa sportynyń basshysynan. Bir qaraǵanda, Dmıtrıı Karpovtyń bul sóziniń jany bar: ulttyq sportty jandan­dyryp, onyń kókjıegin ke­ńeıtý úshin qoldaǵy bar múm­kindikti barynsha tıimdi paı­dalanǵan jón-aq. Alaıda, oblys ortalyǵynan 600 sha­qy­rymnan asatyn qashyq­tyqta ornalasqan Ulytaýǵa aparyp jarys ótkizgennen ulttyq sporttyń, onyń ishin­­de qazaq kúresiniń kóse­gesi kógere qoıar ma eken..? 

Bul týrasynda áıgili bap­ker, qazaq kúresiniń bas­taýynda turǵan mamannyń biri Dıqanbaı Bıt­kó­zov mynadaı pikir aıtty. 

– Jalpy, – dedi el spor­ty­nyń ardageri, – qazaq kúresin damytý úshin «Sa­ry­arqa ba­ry­sy» syndy tanymal týr­nırdi shalǵaıda jatqan aýdan ortalyǵyna aparyp ótkizýdiń qajeti shamaly edi. Máselen, «Qazaq­stan barysy» elimiz­diń bas qalalarynda ótip júr ǵoı. Bul – jankúıer qaýymǵa da yńǵaıly, sonan soń týrnırdiń abyroıyn asyryp, bedelin kóterýge de az yqpalyn tıgiz­beıdi. Men, mysaly, jol alys bolǵan soń, Ulytaýdaǵy týrnırge bara almadym... Elimizde qazaq kúresiniń damýyna bir kisideı eńbek sińirgen, áli kúnge deıin osy jolda ter tógip júrgen Dı­­qanbaı Bıtkózovtiń bul só­zine alyp-qosarymyz joq.

Atal­ǵan týrnır shal­ǵaıda ótken soń, respýb­lıkalyq jáne oblystyq BAQ-tyń basym kópshi­liginiń nazarynan tys qaldy. Onyń ústine jarys jarnamasynyń joqqa tán bolǵany da ras edi. Bir sózben aıtqanda, «Sary­arqa barysy» syndy ulttyq sport jobasynyń aıasyn osynsha taryltyp jáne ony qazaq kúresin dáripteý degen ýájben aqtap alýǵa tyrysý – aqylǵa qonyńqyramaıtyn-aq sharýa. Sonan keıin, ár nárseniń parqy salystyr­ǵanda bilinedi ǵoı. Máselen, qazaq kúresine shyn jany ashıtyn óńirlerde dál osyn­daı týrnırlerde top jar­ǵan jáne júldeger bol­ǵan balýandarǵa kelgende, syı­aqydan tarylǵan emes. Tipti keı oblystarda jaýy­ryny jerge tımegen jampoz­darǵa temir tulpar da minigizip júr. Mine, kúresti sózben emes, ispen dáripteý degen osy! Al «Saryarqa bary­sy» týr­nırine kelsek, Uly­taý aýda­nynyń ákimdigi ab­solıýtti salmaq­ta jeńiske jet­ken bas ba­lýanǵa 150 myń teńgege júl­de tigipti. Mu­nyń ózine shúkir...

Ulytaýdaǵy «Sary­arqa barysy» týrnı­rine kelsek, bul saıysta oblystyń 185 balýany baq synady. Fınaldyq beldesýde Nura aýdanynyń ókili Bekzat Ahmetbekov pen Qar­qara­ly qalasynan kelgen Ersin Muhametjanov abso­lıýttik salmaqtaǵy bas júl­deni sarapqa salǵan bolatyn. Bul synda nuralyq balýan­nyń kúshi men aılasy basym tústi. Endi bul eki balýan 8 maý­sym kúni Nur-Sultan qala­synda ótetin «Qazaqstan barysy-2019» dodasynda Qara­ǵandy oblysynyń namysyn qorǵaıtyn bolady.

Al jalpykomandalyq esepte birinshi oryndy Osa­ka­­rov aýdanynyń balýandary ıem­dense, júldeli ekinshi oryn bıiginen Qara­ǵandy qala­synyń komandasy kórindi. Jańa­arqa aýda­nynyń balýandary qola júldeni qanaǵat etti.

Joǵarydaǵy áńgimege qaıyra soǵatyn bolsaq, «Sa­ry­­­­arqa barysy» týrnıri ult uıasy Ulytaýda óte me, qa­sıet­ti Qarqaraly jerinde uıym­dastyryla ma, bolmasa, qalyń jankúıer qalaǵan­daı Qaraǵandyǵa tý tige me, másele tek osyǵan ǵana tire­lip qal­maıtyn sııaqty. Máse­­leniń mánisi mynada degen oıdamyz: atam zaman­nan kele jatqan asyl mura­myzǵa oblystaǵy ákim-qara­lar qamqorlyq tanytsa eken deısiń. Basqasyn bylaı qoı­ǵanda, eń bolmaǵanda, jarys­tyń ashylý saltanatyna baryp, bir-eki aýyz quttyqtaý aıtqandarynyń ózi oń qabaq, jyly sózge zárý qazaq kúresine qajet bolyp tur-aý...

Qaraǵandy oblysy