• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
Rýhanııat 03 Maýsym, 2019

Án men kúıge bólengen Tobyl-Torǵaı

1443 ret
kórsetildi

Torǵaı dalasy men Tobyl jaǵasy Ǵafý aqyn aıtqan «tarıhtyń qoıyp ketken arbasyndaı», halqymyz basynan keshken talaı tarıh­tyń kýási ǵana emes, ónerdiń de ordasy bolǵan jer. Torǵaı óńirindegi ári jyraý, ári kúıshi, ánshi ónerpazdar Ýaq Jumabaı, Qarpyq Sholaquly, odan beri Ahmetbek Ábiqaev, Júsipbek Salyqov, Qashqynbaı Qazuly, Nurhan Ahmetbekov, kompozıtorlar Baqytjan Baıqadamov, Bolat Hamzın, qobyzshy Qajybek Ábenov, Abaı Baıtoǵaev, olardyń izi kompozıtor, ánshiler Qalıbek Derbisaldın, Baqytjan Sáýekenov, Gúlnar Úsenova, jyraý Naǵashybaı Alpysov, taǵy basqalar bolyp kezeń-kezeńimen jalǵasa beredi. Al Tobyl óńirinde ótken Basyqaranyń Qanapııasynyń ózi nege turady? Aqyndyǵymen qatar birneshe áni qalǵan Nurjan Naýshabaevtyń, án atasy Ábilahat Espaevtyń, Ehsan Esetovtiń, ánshiler Muhamedjan men onyń balasy Baıǵonys Muhamedjanovtyń qazaq án ónerine qos­qan úlesi az emes. Qazaq teatr óneriniń paıǵambarlary týraly sóz bólek.
Tobyl-Torǵaı óńirinde ótken aspandaǵy aqqýǵa ún qosqan ánshi­ler men dombyranyń qulaǵynda oınaǵan kúıshilerdi, arǵy-bergi ónerpazdardy tizbelep otyr­ǵa­nymyz, ýaqyttyń qandaı zul­matyn kórse de, rýhanı ashyq­pa­ǵan ata-babanyń ishki rýhy da myqty bolǵanyn, synbaǵanyn aıtqymyz kelgen edi. Qazaqtyń kóńilin uly dalanyń samal je­lin­deı jelpigen, adamgershilik pen ımannyń, zııalylyqtyń qazy­ǵyna aınalǵan rýhanı­ dú­nıe­ni búgin jalǵap, oǵan qyzmet etip júrgen mádenıet pen óner­ salasy qyzmetkerleriniń eńbe­gi qalaı ulyqtasa da laıyq. Eli­­mizde bıyl segizinshi ret ata­­lyp otyrǵan Mádenıet já­ne óner qyzmetkerleriniń kú­ni­ne oraı «О́nerimiz saǵan, Qa­zaq­stan!» atty HHHIII ob­lys­tyq kórkemónerpazdar festı­vali jáne «Rýhanı qazyna» respýblıkalyq forýmynyń oblystyq deńgeıi ótken Qostanaı qalasyndaǵy myń adam syıatyn, záýlim Jastar saraıynda ıne shanshar oryn bolǵan joq. Bul festıval oblys qalalary men aýdandarynyń barlyǵynda ótk­izilip, 4000-nan asa ónerpazdy qamtyǵan dýman máresine jet­ti. Elbasy Nursultan Nazar­baev­t­yń «Rýhanı jańǵyrý» baǵ­darlamasyn iske asyrý sheń­berinde oblysta da ulttyq óner men mádenıetti damytýǵa úlken múm­kindikter jasaldy. Jyldaǵy dás­túr boıynsha «Jas tulpar» mek­tep oqýshylary aıtysy, «Ǵa­syrlar pernesi» ansamblder festıvali, «Altyn mıkrofon» halyqaralyq án baıqaýy, «Djaz-bomond» halyqaralyq djaz festıvali ótip, jańa esim­derdi tanytty. Qostanaıda ót­ken respýblıkalyq aqyndar aı­tysy eldiń rýhyn kóterdi. Qos­tanaı jerinde halyqaralyq dı­rıjerler forýmy, alǵash ret «Naýryz dos­taryn shaqyrady» halyqaralyq bı óneriniń festıvali ótkizildi. Ádette, óner de, mádenıet te qoldaýdy súıedi, sonyń arqasynda órkenin jaıady. Mundaı qoldaýdy ónerpazdar jer­gilikti atqarýshy organdar, ákim­dikter tarapynan ylǵı da sezinip keledi.

– О́mirsheń jobalar arqyly biz óskeleń urpaq jadyna ulttyq qundylyqtardy sińire otyryp, álemdik deńgeıde óner kórsetýge qabiletti jas­tardy tárbıeleımiz. О́ner adamdaryna, sonyń ishinde shyǵarmashyl jastarǵa qoldaý kórsetý maqsatynda búgingi sha­ra ótip otyrǵan Jastar saraıy boı kóterdi. Demeýshiler qara­ja­tyna salynǵan bul ǵımarat sońǵy úlgidegi dybys jáne ja­ryq quraldarymen, orkestr qa­­zandyǵymen jabdyqtalǵan. En­di bizdiń ónerpazdarymyz ha­lyq­aralyq talaptarǵa sáıkes jab­dyqtalǵan sahnada óner kórsetetin bolady. О́tken jy­ly oblystaǵy mádenıet nysandary­nyń jóndeý jumystaryna ob­lystyq jáne jergilikti bıýd­jet­terden 545 mıllıon teńge jum­­saldy. Al jalpy mádenıet oshaq­­tarynyń materıaldyq bazasyn ny­ǵaıtý úshin 1,3 mıllıard teń­­ge baǵyttaldy, bul burnaǵy jyl­­darmen salystyrǵanda 3 ese kóp, – dedi oblys ákimi Arhımed Mu­ham­betov. 

Osyǵan sáıkes mádenıet oryn­­­­dary «Rýhanı jań­ǵy­­rý»­ baǵdarlamasy qoıǵan tap­­syr­malar údesinen shyǵý úshin izde­nispen jumys isteıdi. Jaqyn­da Nur-Sultan qalasynda ótken II respýblıkalyq «Rýhanı qazyna» forýmynda Lısakov qa­lalyq tarıhı jáne Joǵary To­byl máde­nıeti mýzeıi qalalyq mýzeıler ara­synda úzdik atandy. 

Halyq kórkemónerpazdar shy­ǵar­mashylyǵy aýyl-qalanyń má­denı ómiri qazyǵynyń biregeıi desek artyq emes. Qazir oblys óńi­­rinde 277 mádenı-demalys uıy­my jumys isteıdi. 1632 shy­ǵarmashylyq qurylymda 22 myń adam súıikti isimen aına­lysady, ónerin ushtaıdy. 63 óner ujymy «Halyqtyq» degen jo­ǵary ataq­qa ıe bolǵan. О́t­ken jyly 19 shyǵarmashylyq uıym, 62 qostanaılyq talantty óner­paz Qazaqstandaǵy, alys-ja­qyn shetelderdegi festıvaldar men baıqaýlarǵa qatysyp, 80 júl­­­deli oryndy qanjyǵalady. Sonyń ishinde 8 Gran-prı syı­lyǵy bar. Mysaly, bıyl Gaýhar Rústemqyzy Almatyda ótken Ult­tyq ánder baıqaýynda jeńim­paz bolsa, kishkentaı Aıalan Mu­qa­nov Fran­sııadaǵy fransýz til­di ánder baı­qaýynan birinshi júl­demen oraldy. 

Jyl boıy júrgizilgen ju­mys­tardy saralaı kelgende, Áý­lıe­kól aýdanynyń mádenı oshaq­tary men shyǵarmashylyq uıymdary HHHIII festıvaldyń Gran-prı júldesin aldy. Birin­shi orynǵa Rýdnyı qalasy men Qostanaı aýdany, ekinshi orynǵa Arqalyq qalasy men Jitiqara aýdany, úshinshi orynǵa Fedorov jáne Qarabalyq aýdandary laıyq dep tabyldy. 

– Biz aýdanda klýbtar men ki­tap­hana jumysyna erekshe kóńil bólemiz. Bul oraıda aýyl sharýa­shylyǵy salasyndaǵy ká­sip­kerler – bizdiń arqa súıe­rimiz. Mysaly, Moskalev aýy­lyn­­­daǵy klýbqa osy attas sha­rýa­shy­lyqtyń basshysy Zeı­nolla Jańbyrshınov aǵamyz bar­lyq jaǵdaıdy jasaıdy, kómek be­redi. Osy aýyldaǵy «Adıelta» bı ansambli aýdandyq bı baı­qaýynan birinshi oryn aldy. О́tken jyly «Eń úzdik klýb» oblystyq baıqaýynda Qusmuryn poselkesindegi klýb ekinshi oryndy alǵan edi. Endi baıqaýǵa mos­kalevtikter qatysqysy kelip otyr, – deıdi Áýlıekól aýdandyq mádenıet jáne tilderdi damytý bóliminiń basshysy Jibek Toqaeva. 

– Aýyl balalary, jastary úshin klýb, kitaphana naǵyz tárbıe oshaǵy. Onda balalarǵa arnalǵan túrli úıirmeler jumys isteıdi. Kánigi mýzyka, bı mamandary bar. Meniń bir baıqaǵanym, aýyl balalary teledıdarǵa, kompıýterge tańylmaı klýbqa júgiredi. Úıirmelerde jan-jaqty jumys­tar júredi, qalanyń balasy, jas­ta­ry shyqqan deńgeıden aýyl­da­ǵylar da qalyspaıdy, soǵan qýa­­namyz, – deıdi Moskalev aýy­ly­nyń turǵyny Kúnsulý Qudaı­ber­genova. 

Oblystyq HHHIII halyq shyǵar­mashylyǵy festıvali óńirdiń jyl táýligindegi máde­nıet pen óner órisin osy­laı ba­­ǵamdap, baǵalady. E.О́mirza­qov atyndaǵy oblystyq fılar­mo­­nııa­nyń dástúrli ánshisi Ma­nap­bek Qadyrov pen oblys­tyq tarıhı jáne ólketaný mý­zeıi­niń­ ǵylymı qyzmetkeri Ga­lı­na Satal­kına Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń

«Má­­denıet sala­synyń úzdigi»  tósbelgisimen ma­ra­pattaldy. Son­daı-aq oblys ákimi Arhımed Muhambetov sala­ǵa eńbegi sińgen qyzmetkerler men ónerpazdarǵa, ujymdarǵa mı­nıstr­diń, oblys ákiminiń maqtaý qaǵaz­daryn, syılyqtar tapsyrdy. Mereke án men kúıge bólendi. 

QOSTANAI
Sońǵy jańalyqtar