Bul rette em-dom qabyldaýda pasıenttiń janynan tabylatyn meıirger biligi qajet-aq. Tanys dárigerdiń meıirger qyzmetine qatysty aıtqan myna bir sózi eske túsedi. «Medınstıtýtty aıaqtap, aýdandyq aýrýhanaǵa bildeı dáriger bolyp ornalastym. Meıirger meniń aıtqanymdy isteýshi, oryndaýshy dep qana qaraımyn. Sóıtsem, mamandanǵan, tájirıbeli meıirgerdiń biletini kóp bolyp shyqty. Keýdemdegi úrlengen jeldiń qalaı shyqqanyn da baıqamaı qaldym», dep edi.
Búginde meıirgerlik qyzmetke ózgeristiń qajettigi kúnnen-kúnge anyq sezilýde. Eńbekteriniń baǵalanýy, jeke mamandyqqa aınalýy kún tártibine shyǵyp, memlekettik deńgeıde qarastyrylýy sony aıǵaqtaıdy.
Mamyr aıynyń sońǵy onkúndiginde Nazarbaev Ýnıversıtetiniń Medısına mektebinde elimizde osy salada eńbek etetin 200-deı mamannyń qatysýymen meıirgerlik bilim berýdegi tájirıbe máseleleri qarastyrylǵan jıyn ótti. Basqosýda 3 jyldyq «ProlnCa» jobasynyń iske asyrylýy áńgime ózegine aınaldy. Atalǵan jobaǵa Erazmýs+ Eýropalyq baǵdarlamasy 1 mln qarjy bólip otyr. Qazaqstannyń 5 joǵary oqý orny, Eýropanyń 4 ýnıversıtetiniń mamandary birlese júzege asyryp jatqan bul jobanyń negizgi úılestirýshisi Fınlıandııanyń JAMK qoldanbaly ýnıversıteti bolsa, elimizde jobanyń ulttyq úılestirýshisi – Nazarbaev Ýnıversıtetiniń Medısına mektebi.Meıirgerlerdi daıarlaýda úsh jaqty – bilim berý, ǵylym jáne tájirıbe ıntegrasııasyn qamtamasyz etý mańyzdy. Iаǵnı, tek dárigerdiń kómekshisi dep qaramaı, orta kásiptik bilim – bakalavrıat – magıstratýra – doktorantýrada oqytý arqyly kóp deńgeıli maman retinde daıyndaý, mártebesin kúsheıtý – jobanyń negizgi maqsaty. Naýqastardy qadaǵalaý, sozylmaly aýrýlardy basqarý, sondaı-aq pasıentterge úıde qyzmet kórsetý boıynsha keıbir qyzmetterdi kezeń-kezeńimen jalpy is-tájirıbedegi arnaıy daıarlanǵan meıirgerlerge tapsyrýdy kózdegen jańa turpattaǵy meıirgerlerdi daıarlaýdyń fındik úlgisi osylaısha úsh deńgeıdi qarastyrady. Buǵan deıin elimizdiń 64 kolledjinde kútimmen aınalysatyn meıirgerler daıarlansa, sońǵy jyldary jańa joba boıynsha ózgeris samaly esip úlgerdi. Kolledjderde meıirgerler daıarlaıtyn joǵary mektepter qurylyp, eýropalyq nusqaýlarǵa sáıkes bakalavrıat ashylǵan oqý oryndarynda ákimshilik máselelermen jáne ǵylymı jumystarmen aınalysatyn meıirgerler oqytylyp, alǵashqy túlekteri eńbekke joldama da aldy. Qoldanbaly bakalavrıat mamandyǵyn alǵandar «aýrýdy emdegenshe, aldyn al» degendeı saýyqtyrýdy júrgizýdegi joǵary bilikti mamandardyń ornyn basyp, jańa kózqarastaǵy, jańa turpattaǵy meıirgerlerdiń alǵashqy qarlyǵashtary atandy. Olar naýqasty kútip, em-sharalardy júrgizýde ózderi derbes sheshim qabyldaı alatyn joǵary bilikti mamandardyń bilikti kómekshileri sanatynda eńbek etýde.
Sheteldegi tájirıbede mundaı biliktilik alǵan meıirgerler arnaıy tirkeýden ótedi jáne dárejesi de joǵary sanalady. Olar ádette dáriger nusqaýlyǵyn oryndaıtyn qarapaıym medbıkeden eki ese kóp tabys tabady. Endi bul jaǵdaıdyń elimizde de shyndyqqa aınalýyna jol ashylǵandaı. О́ıtkeni lısenzııa alý úshin olar dárigerler tárizdi synaq tapsyrady. Sonyń nátıjesinde lısenzııaly meıirger maman atanady. Otandyq medısınada osyndaı dárejedegi meıirger maman daıarlaýdyń mańyzyn eskergen arnaıy joba jaıynda Respýblıkalyq joǵary medısınalyq kolledj dırektory Náıla Rýzdenova bylaı deıdi. «2018 jyly kolledjdi bitirgen 312 qoldanbaly bakalavr maman jumystaryna kiristi. Qazir elimizde 17 kolledjde bakalavrlar daıarlanýda. Negizinen olar eki túrli baǵdarlama boıynsha oqytylady. Birinshisi, 3,5 jyldyq, bul orta mektepti bitirgender úshin, ekinshisi, jumys istep júrgen meıirgerlerdi 1,5 jyldyq oqý júıesimen qaıta daıarlaý. Munda meıirgerlerdiń úsh jyldyq eńbek ótili bolýy mindetteledi».
Búginde elimizde 132 myńnan astam meıirger jumys isteıdi. Al olardyń 40 paıyzyn fınder tárizdi aldaǵy 20 jyl ishinde joǵary deńgeıge jetkize-miz desek, 2040 jyldary akademııalyq qoldanbaly bakalavr meıirgeri mamandyǵyn 60 myńǵa taıaý adam ıelenip shyǵýy kerek eken. Al Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń Ǵylym jáne adamı resýrstar departamentiniń dırektory Sáýle Sydyqova meıirgerlik isin ǵylym retinde qarastyryp, bakalavrıatqa qosa klınıkalyq magıstratýra, klınıkalyq doktorantýradan ótý josparǵa engizilip otyrǵanyn jetkizdi. Osylaısha meıirgerlik isi tolyqqandy ǵylymı júıelengen, arnaıy baǵdarlamaǵa negizdelgen, búgingi qoǵam talaby men suranysyna tolyǵymen jaýap beretin mamandyqqa aınalýy ýaqyttyń enshisindegi, biraq kókjıekten sheti kórinip turǵan iske aınalatyndaı áser qaldyrdy.
Fınlıandııa, Slovenııa, Nıderlandy syndy memleketterden kelgen sarapshylar óz elderiniń meıirgerler isindegi tájirıbelerimen bólisti. Olar meıirgerlerdiń saýyqtyrý jumystaryn atqarýmen qatar pasıentterdiń densaýlyǵyna monıtorıng júrgizip, aǵartý jumystarymen de aınalysatynyn, álemdik medısınada atalǵan modeldiń halyqqa tıimdi bolatynyn dáleldeıtin mysaldar keltirdi. Bolashaqta turǵyndardyń densaýlyǵy men ómir súrý sapasyn arttyrýdy maqsat tutsańyzdar, onyń órisi óte keń. Ásirese sozylmaly derti bar pasıenttermen jumysta jalǵyz dáriger emes, dáriger+meıirger júıesi tıimdiligin kórsetti. Sizderdiń maman daıarlaýdaǵy baǵyttaryńyz bul maqsattyń júzege asatynyna sendiredi, deıdi sheteldik mamandar.