Adaldyq – asyl qasıet nemese ádil sheshim serjanttyń baǵyn qalaı ashty?

Sol otyrysqa Qandyaǵash stansa­syndaǵy jelilik ishki ister bólimi bastyǵynyń oryn­­basary kınolog bolyp jumys isteıtin Eldosty er­tip keldi. Áli esimde, azdap tu­­tyǵyp sóıleıtin, or­ta boı­ly, jasy jıyrmadan endi as­qan órimdeı serjant tór­degi shikireıgen kisilerdi kór­gende kózi sharasynan shy­ǵyp kete jazdap, basy tómen sal­­byrap ketti. Minberge shy­­­­­ǵyp kınologtyń kinásin jip­­ke tizgendeı etip zaýlap baıandaǵan bastyǵy E.Ju­man­betovke qatań shara qol­danýdy surady. Son­­daǵy aıyby – tańerteń ju­mys­qa keshigedi, eskertýler eske­rýsiz qalýda.

Sonymen, bul «kinásiniń» sebebin suraı bastasaq, as­tarynda Eldos Juman­be­tovtiń qyzmetine adal­dy­ǵy, jumysyna degen súıis­pen­shiligi, otbasyna kirshiksiz qurmeti, eń bastysy, tórt aıaq­ty dosy – qyz­mettik ıtine degen qamqor­lyǵy jarqyrap shyǵa keldi.

Eldostyń sondaǵy aıt­qany áli esim­de: «Qandy­aǵashta páter jaldap tura­myn. Qyzmettik ıtimdi úıde ustaı­myn. Azǵantaı ja­laqymnyń bala-shaǵa­mnan artylǵan bóligine ıtime ta­maq ala­myn. Kúndelikti jumystan kelgen soń keshki saǵat toǵyz-ondardyń shamasynda aýlada qydyrtyp kelemin. Túngi ekiniń shamasynda ıtim jer tyrmalap, dalaǵa taǵy shyq­qysy keledi. О́zgeniń páterin búldirmesin dep taǵy syrtqa shyǵaramyn. Onyń ústine jaqynda ǵana náresteli bol­ǵan edim – ıttiń «qyń­syly» ba­lany oıatyp ji­beretin-di. Tań­ǵy beske taıaý ıtim taǵy qyńsylaıdy. Sóı­tip taǵy dala kezip ke­temin. Sodan qansha sergek bolaıyn desem de, uıqy qy­sady, sonyń kesirinen tańǵy toǵyzdaǵy ju­mysqa 10-15 mı­nýt keshigip qalatyn kez­derim bolady».

Osy sátte bul sózderdi qy­­syla-qymtyryla aıtqan ser­­janttyń kózderi jasaý­rap ketkendeı boldy. «Aq­talyp» bolǵan soń Eldos ke­ńes músheleriniń «úkimin» kú­tý úshin syrtqa bettedi. Tár­tip solaı.

Biraq onyń «jazasy» qan­dyaǵashtyq basshylardyń kútkenindeı, sura­ǵanyn­daı bol­ǵan joq. Eldostyń ózi úshin de tańǵalarlyq bolǵany ras. О́ıt­keni E.Jumanbetov­tiń joǵaryda anyqtalǵan oń qa­sıetteri men naqty sebep­­terdi eskere kele, qo­ǵam­dyq ke­ńes músheleri aqyl­dasa otyryp, polı­sııa serjantyn jazalaýdyń múl­dem qajetsizdigin aıtyp, ke­­risinshe qyzmetine adal ma­manǵa qoldaý kórsetý kerek degen sheshim shyǵardy. Bul ýájdi departament bas­tyǵy Qaı­rat Tynybekov te tolyq qýattady. Sonymen ýaqyt óte berdi, Eldosty kór­genim de joq, onyń da aty shyq­pa­dy.

2014 jyly respýb­lı­kalyq basy­lymdardyń bi­rin­degi shaǵyn aqpa­ratty kó­zim shaldy. Almatyda kúsh­­­ qurylymdarynyń kı­­no­log­tary ara­syndaǵy res­pýblıkalyq konkýrsta Qan­dyaǵash JIIB kınology E.Jumanbetov ekinshi oryn aldy degen habar­dy oqyǵan sátte alty jyl bu­rynǵy qoǵamdyq keńes otyrysy oıyma sart ete qaldy. Sol  Eldos, sol  serjant, al qazirgi júl­desi – aýyz tol­tyryp aıtarlyqtaı. Oıym­­ ár saqqa júgirdi – sol ýa­­qyt­­ta «kináli» serjant­ty­ polı­sııa bólimi bas­shy­la­ry­­nyń usynysymen tár­tip­tik jazaǵa tartý týraly she­shim shyqqanda, bilikti ma­mannyń baǵyn baılap, saǵyn syndyrǵan bolar ma edik. Osy oı basqa kelgen­de, Eldostyń jetistigine bala­sha qýandym. О́ıtkeni qa­ǵaz­ǵa túsken bir aıyptan soń «belsendi» basshylary El­dos­ty odan ári qýdalap, qyz­metten ketirýi de bek múm­kin edi-aý. Habar osymen taǵy úzildi.

Osydan eki-úsh jyl buryn Aqtóbede kóliktegi ishki ister basqarmasynyń bólim basshysymen bir jıynda tilde­sýdiń sáti túsip, baıaǵy Eldosty qaıta esime alyp, qaıda júrgenin sura­dym. Onyń jaýaby taǵy qýantty. Sol kon­­kýrstan soń Eldosty Ishki ister mınıstr­liginiń kınologııalyq orta­lyǵy elordaǵa aldyryp, qyz­met bergen, «Jan» atty kú­shik kezinen asyraǵan ıti­niń jaǵdaıyn jasaǵan.

Jýyrda sol oqıǵalar qaı­ta eske túsip, jýrnalıstik qy­zyǵýshylyqpen Eldosty izdestirip kórmek bolyp, Ish­ki ister mınıstrligindegi árip­tesimiz Nur­dilda Oraz bas­qaratyn baspasóz qyz­metine qolqa saldym. Sóıtip, Eldos tabyldy, biraq Qy­zyl­ordada issaparda júr eken. Telefony baılanys­ aıasy­nan tys jerde. So­dan onyń tikeleı basshysy, IIM kınologııalyq qyz­me­ti­niń bastyǵy Baǵlan Ja­ryl­qasymulynan baǵy­nys­ty qyzmetkeri týraly sura­dym.

– Sol respýblıkalyq kon­kýrstan keıin Eldosty Ishki ister mınıstrliginiń kıno­­logııalyq qyzmet orta­lyǵyna aýystyryp aldyq. Mamandyǵy serjant eken, bizge aýysqan soń ınspektor laýazymyn jáne leıte­nant shenin aldy. Qazir – ka­pıtan. Qandyaǵashtan ákel­gen «Jan» atty ıti áli janynda, biraq tórt aıaqty dosy qartaıdy, bıyl «zeı­netkerlikke» shyǵa­­­ramyz. Eldos bizder úshin taptyr­mas maman – qazir jas qyzmet­kerlerdiń aqylshy ustazy. Ol ıtimen birge esirtki ta­symal­daýshylardyń qas jaýyna aınaldy. Elimizdegi temir jol vokzaldary, áýe­jaılar men poıyzdarda bul jup talaı qylmystyń be­tin ashty. Mysaly, bizdiń orta­lyq mamandary jylyna eki júzdeı esirtki tasymaly qylmysyn ashsa, sonyń 70-80-i Eldos pen ıti «Jannyń» jeke jetistigi, solar ashqan qylmystar. Bul – naǵyz nátıje. Olardyń úlken oljasy retinde 2017 jyldyń naýryz aıynda Qyzylorda – Semeı, Almaty – Mańǵyshlaq baǵytyndaǵy poıyzdardan bir aptanyń ishin­de 10 kg gashısh pen 15 kı­­­­­lo qarasora esirtkisin tap­qan­dyǵyn aıtýǵa bolady. E.Jumanbetov qyzmettesteri arasynda bedeldi, qyzmetine adal, ózi talapshyl jáne talapty túsine biletin maman, – dedi ortalyq bastyǵy.

Jańa zamannyń tehnologııasy – uıaly telefonnyń kúshimen Eldosty Qyzylor­dadan taýyp, qaýyrt jumysy­nyń arasynda bir-eki aýyz tildesip úlgerdim. Joǵaryda aıtylǵan 2008 jylǵy oqıǵa keshegideı esinde eken. Sol kezdi ekeýlep eske túsirip, bir kúlip aldyq. О́ıtkeni qoǵam­dyq keńestiń sol otyrysy taǵ­­­­­­­dyryn ózgerte jaz­­daǵanyn moıyn­­daıdy. Bú­ginde jasy otyz­­dyń al­taýynda, negizinen jas árip­testerin baýlýǵa den qoı­­ǵan ustaz. Ýaqyt tyǵyz bol­sa da, áńgime áriden bas­tal­d­y.

– Bala kúnimnen ıtqu­mar bolyp óstim. Ásirese ala­baı­ men nemis ovcharkasyn­ kórsem, isher asymdy jerge qoıa­tynmyn. Taǵdyr­dyń­ jazýy­men polısııa­ qa­taryna qosylǵan soń birden kıno­logııalyq qyzmet­ti tań­­da­dym. Mine, sol ıtqumar­lyǵym ómi­rime órnektep iz qaldyrdy. On úsh jyldan beri segiz aılyǵynan mápelep ósirgen ıtim – «Jan» ekeý­­imiz elimizde kóptegen qyl­mystyń betin ashyp, júzdegen kılo esirtkiniń elge taralýynyń jolyn kestik. Itim tek qazaq­sha buıryqty tyńdaıdy (ra­hat­­tanyp kúldi), dep qazirgi ka­pı­tan Jumanbetov bir marqaıyp qaldy da, áńgimesin jalǵastyrdy – Qazir bil­genim­di jas mamandarǵa úı­retýge kóbirek kúsh salyp júr­min. Shynymdy aıtsam, kı­nologııalyq ortalyqtaǵy ıtterdi ózderine bekitilgen kınologtarmen qatar tár­bıe­lep kelemin. О́ıtkeni ju­mysqa adal, ıisshil ıtti úıretý úshin onyń psıhologııasyn meńgerip, túsiný kerek. Mysaly, tórt aıaqtylarǵa buıryqty jumsartyp berý – álsizdiktiń belgisi, ony ıt te sezedi, al qatqyl sóıleseń shyn qojaıynnyń ústemdigin uǵady. It qoryqqanyn syılaıdy. Solaı bola tura ıt­ti maqtap, qolpashtap, jy­ly sózdi aıamaı otyrsań ǵa­na nátıje beredi. Onyń ishin­de nemis ovcharkalaryn yryq­tandyrý jeńil. Asyl tuqymdy ovcharkalardyń atalary soǵys kezinen adamǵa adal qyzmet ete bastaǵan jáne bul qa­sıetteri qanynda qal­ǵan. Qazir kóliktegi polısııa sa­pyn­daǵy áriptesterimdi úı­­retý úshin aımaqtarǵa is­sapa­rlarǵa kóp suranamyn. Maq­­satym – qylmysty bol­­dyrmaý, esirtki degen tajal­dyń jolyn kesý.

Bul qysqa áńgimeden soń jan dosy – «Jan» atty ıtin jetelegen keıipkerimiz stansaǵa kelgen poıyzǵa otyryp, baı­lanys aıasynan alystaı ber­di. Al­da – beımálim, qym-qýyt­ tir­lik.

Jalpy, bizdiń qoǵamǵa po­lı­­­sııa qyzmetkeriniń qaı-­qaı­sysy da bógde emes. Ol qa­zaqy tilmen aıtsaq, aýyl­­­da birge ósken baýyrymyz, bireý­imizdiń jıenimiz, taǵy bireýimizdiń qudamyz – týys­tyq tizbek solaı jal­ǵasyp kete beredi.

Al óz kezeginde osy aýyr qyzmettegi qurylym basshy­lary da Eldos tárizdi qyz­metine adal mamandardy ýa­qy­tynda baǵalap, ózekke tep­peı, óńmeninen ıtermeı, kerisinshe, qanattandyryp, jaqsylyǵyn asyryp otyrsa, Otanǵa adal, halqyna qamqor jigitter elimizge qyzmet ete bermek.