Qazirgi tańda qoǵamymyzda jıi qozǵalyp, túrli synı pikirlerge arqaý bolyp júrgen máselelerdiń biri – ysyrapshyldyq. Muny qoǵamdyq dert dep atasaq ta qatelese qoımaspyz.
Keıbir jandardyń dańǵaza is-áreketterin úlgi tutyp, solardaı bolsam deýmen jinigip talaılar júr. Mundaıda qazaqtyń «Attyǵa erem dep, jaıaýdyń tańy aıyrylypty» degen sózi eske túse ketedi...
Negizinde ysyrapshyldyq, dańǵazalyq kórinisteri kóbine jekelegen otbasylardyń jıyn toılarynda jarqyraı kórinip jatady, keıde ólim-jitim rásimderinde de qylań beredi. Degenmen sońǵy kezderi osyndaı «jarqyraǵan» kórinisterge qarsy syn-eskertpeler, oı salatyn, toqtamǵa shaqyratyn pikirler el ishinde, buqaralyq aqparat quraldarynda kóptep aıtyla bastady. Onyń atalǵan dertten qoǵamdy aıyqtyrýǵa ájeptáýir áser etip jatqanyn baıqap ta júrmiz. Dáliregi, talaılardyń aıtylǵan syn-eskertpelerge qulaq asyp, asta-tók shashylýdan tyıylǵany, dańǵazalyqtan boıyn aýlaq salyp, jónge kóshkeni qýantady. Bul úrdis óziniń zańdy jalǵasyn tapsa, kóptegen «jaıaýdy tańy aıyrylýynan» saqtap qalar edi.
Biz joǵaryda sóz etken jaǵdaıattar erikti, qarjysynyń nege, qaıda jumsaýyn óz sheshetin jekelegen adamdardyń quzyretindegi máseleler... Al osy oraıda, bul túıtkilderdiń qarapaıym turǵyndarǵa ǵana emes, atqarýshy bılikke, onyń quzyreti aıasynda uıymdastyrylatyn túrli sharalarǵa qatysy bar ekenin de bir mezgil, tipti jıi eske salyp turǵanymyz oryndy sekildi. О́ıtkeni atqarýshy organdardyń árbir is-qımyly halyq quıǵan salyqtyń, memleket bólgen qarjynyń esebinen júzege asyrylady. Bul óz kezeginde memlekettik mekemelerge jekelegen azamattardyń ysyrapshyldyqqa boı aldyrmaý jaýapkershiliginen eki ese, tipti myń-mıllıon ese artyq jaýapkershilik júkteıdi. Halyq qazynasyna, memleket bergen qarjyǵa únem kózimen qaramaý, orynsyz shashyp-tógý – ysyrapshyldyqtyń atasy. Sondyqtan biz dańǵazalyqtyń, orynsyz qarjy jumsaýdyń qanshalyqty durys emestigin, onyń kúnáli is ekenin, túbi ókinish ákeletinin, dinimiz quptamaıtyn is-áreket sanatyna jatatynyn qarapaıym turǵyndardan góri el isine memleket atynan aralasyp júrgen, bıýdjettiń qarjysyn tıisti sharalarǵa jumsaýǵa zańdy quqyǵy bar azamattarǵa kóbirek eskertýimiz qajet. Osy oraıda, halyq qazynasyn ornymen, ıgiligin el kóretin isterge jumsap, bıýdjetke janashyrlyqpen qaraıtyn, únemshil adamdardy, onyń obal-saýapqa negizdelgen is-áreketin úlgi retinde usynǵanymyz abzal.
Jalpy, atqarýshy organdar tarapynan oryn alatyn ysyrapshyldyq týraly sóz etkende aldymen olardyń tarapynan uıymdastyrylatyn «ımıdjdik» sharalardy ótkizýge jumsalǵan shyǵyn jaıy qozǵalady. Bul jóninde, ıaǵnı memleketke, halyqqa materıaldyq paıdasy joq qymbat «ımıdjdik» jobalardan bas tartý týraly Prezıdent Q.Toqaevtyń birneshe ret aıtqan eskertpeleri de máseleniń ózektiligin aıqyndaı túsedi. Máselen, Memleket basshysy 27 tamyzda bıýdjettik josparlaý máseleleri jóninde keńes ótkizip, onda ımıdjdik jáne konsaltıngtik shyǵyndardy qysqartýǵa shaqyrdy.
Shyn máninde, memlekettiń esebinen ótkizilip jatatyn ınnovasııalyq, ınvestısııalyq jáne basqa da túrli forýmdarǵa jumsalǵan qarjynyń bolmady degende bir bóliginiń ótelýi qıyn. Bul arada uıymdastyrýshylardyń aıtar ýáji: erteli-kesh bir qaıtarymy bolady.
Mundaı sharalardy uıymdastyrý bireýler úshin «qarpyp» qalý múmkindigi. Tapsyrys berýshi tarap pen merdigerlerdiń ym-jymyn bir arnaǵa toǵystyryp, birinshi kezekte óz «máselelerin» qamdaý úrdisteri talaılardyń «ımıdjdik» sharalardy uıymdastyrýǵa degen qulshynysyn arttyra túsetindeı...
Bir ókinishtisi, uıymdastyrýshylarǵa «ótkizgen «ımıdjdik» sharalar elge qansha ekonomıkalyq paıda ákeldi?» degen suraq qoıyla bermeıdi nemese bul saýal onyń aldyna kóldeneń tartyla qalsa, oǵan naqty jaýap berý talap etilmeıdi. Al qoǵamdy tolǵandyrǵan mundaı suraqtyń jaýapsyz qalýy kóńildi kúpti eteri sózsiz.
Jalpy, «ımıdjdik» sharalarǵa qatysty qoǵamǵa oı salarlyq usynys-pikirlerden góri naqty bastamalar asa qajet. Máselen, taıaýda Bala quqyqtary jónindegi ýákil Arýjan Saınnyń quny 65 mln teńge turatyn «Azııa balalarǵa qamqor» atty konferensııany ótkizýden bas tartýy, ony Prezıdent Q.Toqaevtyń qoldaǵany qoǵamymyzǵa birshama qozǵaý saldy. Jıynǵa qatysýshylardyń ushaqpen ushyp kelýine, olardy qymbat qonaqúılerde qondyrýǵa, as-sýǵa jumsalatyn esil qarjy qazaqstandyq balalardyń qajetin óteýge baǵyttalýy suraldy. Mine, bul – naǵyz úlgi tutarlyq, halyqqa jaǵymdy qadam.
Sózimizdi Alla taǵalanyń minsiz de kórkem sózderimen qorytyndylaıyq. Quranda: «Ysyrap etpe, ysyrap etýshiler sózsiz shaıtanǵa baýyr bolmaq. Al shaıtan bolsa, rabbysyna tym kúpirlik etýshi» (Isra súresi, 27-aıat) delingen. Olaı bolsa, kúpirlik etýshi bolýdan saqtanaıyq, aǵaıyn.