Semınar-trenıng Eýrazııa ıntegrasııalyq ınstıtýty men oblystyq ishki saıasat basqarmasynyń uıymdastyrýymen ótti. Oǵan ýnıversıtetter ǵalymdary men jergilikti zııaly qaýym ókilderi, qoǵamdyq pikir belsendileri men saıası partııalar fılıaldarynyń jetekshileri qatysty.
Eýrazııalyq ıntegrasııa ınstıtýtynyń dırektory, Prezıdent janyndaǵy ulttyq qoǵamdyq senim keńesiniń múshesi, saıası ǵylymdar kandıdaty Erlan Saıyrov jáne L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń qazirgi zamanǵy zertteýler ınstıtýtynyń dırektory, saıasattaný ǵylymdarynyń doktory Muhıt Sydyqnazarov Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» jáne «Uly dalanyń jeti qyry» atty baǵdarlamalyq maqalalary jáne Prezıdent Qasym-Jomart Toqaevtyń Qazaqstan halqyna joldaǵan «Syndarly qoǵamdyq dıalog – Qazaqstannyń turaqtylyǵy men órkendeýiniń negizi» atty Joldaýynda aıtylǵan búgingi kún máseleleri tóńireginde áńgimeledi.
– Prezıdent Joldaýynyń alǵashqy joldarynyń birinde «Elimizdiń qoǵamdyq-saıası ómirin jańǵyrtpaı, tabysty ekonomıkalyq reformalardy iske asyrý múmkin emes. Bul bizdiń ustanatyn basty qaǵıdamyz» dep aıtylady. Qoǵamda ómir súrip otyrǵan adam saıasattan tys tura almaıdy. Biz qazir jańa qoǵamdyq-saıası keńistikte ómir súrip otyrmyz. Qoǵamda árkimniń daýsy estilýi, óz pikirin aıtýy, tyńdatýy tıis. Ara-tura ótip jatqan mıtıngiler de sonyń kórinisi. Qoǵamdy saıası jańǵyrtý úshin Qoǵamdyq senim ulttyq keńesi aıasynda mıtıngi týraly jańa zań jobasy daıyndalý ústinde jáne jyl aıaǵyna deıin birneshe zańǵa ózgerister men tolyqtyrýlar da engiziledi, – dedi Erlan Baıahmetuly. Aýdıtorııamen áńgimesin osylaı bastaǵan ǵalym, aldymen qoǵamdyq sananyń jańǵyrýy qajettigin jáne adamdardyń ýaqyt ózgeristerine beıimdelýi jáne daıyn bolýy kerektigin alǵa tartty.
– Álem bastan keship otyrǵan qıyndyqtar men ózgeristerden Qazaqstan da syrt qalyp otyrǵan joq. О́ıtkeni bizdiń elimiz sol álemniń bir bólshegi. Birikken Ulttar Uıymynyń málimeti boıynsha, álem halqynyń bir paıyzy búkil jer betindegi baılyqtyń 80 paıyzyn ıemdenedi. Mundaı teńsizdikten eshqandaı el quralaqan emes. Bizdiń elimizde de halyqtyń 19 paıyzy kedeılik sheginde ómir súredi. Júrek-qan tamyrlary, obyr, júıke aýrýlary – áleýmettik aýrýlar bolyp tabylady. Balalar arasynda ózine qol jumsaýdan Qazaqstannyń aldyńǵy qatardan kórinýi de oılantady. Tyǵyryqtan jol tabý úshin barlyǵyn memlekettiń moınyna asyp qoıyp otyrý endigi jerde jaramaıdy. Memleket adamdardan turady. Sondyqtan osy elde turatyn ár azamat ýaqyt ózgeristerine daıyn bolýy tıis, – dedi Erlan Saıyrov. Spıker tyńdaýshylarǵa bul jóninde búgingi kúnniń ózekti máselelerinen mysaldar keltirdi.
Kez kelgen el úshin basty baılyq – adam kapıtaly. Onda da oqyǵan, bilimdi, deni saý urpaq, mamandar adam kapıtaly bolyp tabylady. Sońǵy jyldary Qazaqstanda mektep bitirgen 35 myń túlek joǵary jáne arnaýly orta oqý oryndaryna qujat tapsyrmaıdy. Demek, olardyń barlyǵy da mamandyq ala almaıdy. Sonda erteń olar kim bolmaq? Qazirgi sıfrlanyp bara jatqan, ne bir úzdik tehnologııalar zamany talabyna sáıkes, burynǵydaı tek quryq ustaǵannyń barlyǵy otar-otar qoı, úıirlep jylqy ósire almaıdy. Spıker moıny ozyq elderdiń ekonomıkasynan mysal keltirdi. Jer kólemi Qazaqstannyń kez kelgen oblysynyń bir aýdanyndaı ǵana bolatyn Izraıl jyl saıyn syrtqa 6 mıllıard dollardyń aýyl sharýashylyǵy ónimin shyǵarady eken. Al Qazaqstannyń osy saladaǵy eksporty munan áldeqaıda az.
Muhıt Sydyqnazarov Tuńǵysh Prezıdent – Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamalyq jáne «Uly dalanyń jeti qyry» atty maqalalarynda aıtylǵan máseleler jáne olardyń júzege asýy týraly tartymdy áńgimeledi.
– «Týǵan jer» baǵdarlamasy ólketanýdyń ǵana isi emes. Munyń ar jaǵynda elimizdi saıası, ekonomıkalyq, áleýmettik jańǵyrtýdyń ózekti máseleleri tur. Baǵdarlama óńirlerdegi ishki týrızmdi damytýdyń, ınvestısııa tartýdyń kórigine aınalýy tıis, qala men dalany birdeı damytýymyz qajet. Almaty men Nur-Sultan sııaqty ortalyq qalalar adam kapıtalyn shańsorǵyshsa tartyp ala berse, óńirler qalaı damıdy? Eger óńirlerde ınfraqurylym bolsa, jaǵdaı jasalsa shetelden oqý bitirip kelgen talantty jastar týǵan jerinde qalyp, ony nege túletpeske? Osyǵan qol jetkizýimiz kerek, – dedi Muhıt Sydyqnazarov. Sonymen qatar О́.Sultanǵazın atyndaǵy Qostanaı memlekettik pedagogıkalyq ýnıversıteti Qazaqstan halqy Assambleıasy kafedrasynyń professory Valerıı Vıshnıchenko, A.Baıtursynov atyndaǵy ýnıversıtet oqytýshysy, fılologııa ǵylymdarynyń doktory Almasbek Ábsadyqov ulttyq qundylyqtar týraly oı qozǵady.
Ýaqyt bir ornynda turmaıdy. «Elý jylda el jańa» degendeı, qoǵam da, memleket te damý ústinde bolady. Memleket ózdiginen damymaıdy. Adam qolymen, aqylymen ǵajap dúnıeler jasalyp jatady. Damýǵa yńǵaılanǵanmen, halyqtyń tarıhı, ulttyq tamyry úzilse órkenıet adasady degen qaǵıdany semınar-trenıngke qatysqan tyńdaýshylardyń barlyǵy da oı tarazysynan ótkizgendeı boldy.
QOSTANAI