Erdiń soıy Sultanbek edi

Merekege Túrkistan óńirindegi aýdan­darmen qatar Nur-Sultan,  Almaty, Shymkent qalalarynan, kórshi oblystardan ókilder keldi. Aýdan ortalyǵy Sholaqqorǵanda  «Ultyn súıgen uly tulǵa» taqyrybymen aımaqtyq ǵylymı-tájirıbelik konferensııa, qaıratkerdiń týǵan jeri Aqsúmbe aýylynda merekelik saltanatty jıyn – «Shyǵystyń Shyń­ǵys hany» degen atpen eske alý kúni bolyp, as berildi, túrli mádenı is-sha­ralar ótkizildi. Jurtshylyq aldynda oblys, aýdan ákimdikteriniń basshy­lary jáne Qojanovtyń mereı­toıyn tuńǵysh ret 1994 jyly 100 jyl­­­dyǵyna oraılas­tyryp  ótkizgen  mem­­leket jáne qoǵam qaıratkeri Qýa­nysh Aıtahanov quttyqtaý sóz sóı­lep, ǵalymdar baıandamalar jasady. Arda­gerler, túrli sala qyzmetkerleri es­telikter aıtty, qojanovtaný ba­ǵytynda atqarylyp jatqan ister jaıyn­da áńgimeledi. Sultekeńniń Kentaýdan kelgen Sultanbek Qojanov esim-soıly urpaǵy  atasynyń rýhyn ulyqtaǵan jurt­qa rızashylyǵyn bildirdi. S. Qo­ja­nov atyndaǵy qaıyrymdylyq qor pre­zıdenti Muqan Ábdiramanuly qo­ja­novtanýshylardyń bir tobyn arna­ıy «Sul­tanbek Qojanovqa 125 jyl» mere­ke­lik medalimen marapattady. Mereı­toı­ǵa qatysýshylarǵa Sholaq­qorǵandaǵy kon­ferensııa moderatory ǵalym Narıman Nur­peıisov qurastyrǵan «Ultyn súıgen uly tul­ǵa»  atty ǵylymı maqal­alar jı­naǵy syıǵa tar­tyldy. Is-sharanyń aqsúm­belik bóliginiń uıym­shyldyqpen ótýine is adamdary – al­matylyq Kamal, túr­kis­tandyq Murat qa­jy, ásirese Aq­súmbedegi Sultanbek esimin alyp júrgen mektep dırektory Meıram  Álma­­hanov syndy azamattar eleýli eńbek sińirdi.

Totalıtarızm jyldary umyt­ty­ry­lyp kelgen uly tulǵalarymyzdy táýel­sizdiktiń arqasynda ulyqtaı bas­ta­ǵanymyz belgili, al búgingi rýhanı jańǵyrý máselelerin shyndap qolǵa alǵan shaqta olardy tereń tanýǵa tyrysýymyz ábden oryndy áreket ekendigi daý týǵyzbaıdy. Bul rette  Qojanovtyń qaıratkerlik qyrlary áli talaı zertteý­lerge arqaý bolary sózsiz. Onyń 1924 jyly Ortalyq Azııadaǵy respýblıkalardy bir federasııaǵa uıystyryp baryp, Sovet Odaǵy quryltaıshylary qataryna kirýdi, federasııa quramyn­daǵy ulttyq birlikterdiń arasynda ekonomıkalyq odaq qurýdy, sodan soń olardyń damý deńgeıin teńestirip, d­amytqannan keıin ǵana, jeke respýblıkalar retinde otaý tigýine pursat berýdi usynǵany málim. Usynys mejeleý naýqanynda keri qaǵyldy. Biraq qazir sonyń ortaq múd­dege ońdy qyzmet etýi yqtımal jaǵyn, má­seleniń aq-qarasyn paryqtap, táýelsizdik qarsańynda paı­dalanylmaǵandyqtan joǵaltqan múm­kindikterimizdi saralap qa­raý arqyly Sultekeńniń halyqaralyq dárejede oı qorytqan saıasatkerligin tereń túsine ala­myz. Qojanov serikterimen birge Ortalyq Azııa­daǵy ulttyq-aýmaqtyq jik­tep-me­je­leý kezinde qazaq jer-sýy shek­terin anyq­­taýmen qatar, О́zbek respýblıkasy ishinde Qazaq avtonomııalyq aýdanyn, Tájik avtonomııalyq oblysyn qurý, ishin­de qazaqtar da turatyn Qaraqalpaq  avtonomııalyq oblysyn uıystyryp, ony Qazaq eline qosý sharalaryn júrgizýdiń bel ortasynda júrdi.  Ol shyn máninde qazaq jer-sýy men halqyn bir shańyraq astyna jınaýshy boldy. Irgesi keńeıgen Úlken Qazaqstandy «Ulttyq Respýblıka» dep atady. Munyń bárin tereń zerdelep, shyndap taný jáne ádil baǵasyn berý aldaǵy ýaqyt úlesinde. Sozaqtaǵy úlken toı osyndaı oılarǵa jeteledi.

Beıbit QOIShYBAEV