«Proton» zymyran tasymaldaǵyshy qulaǵannan keıin Qyzylorda oblysynda turatyn múgedek balalardyń jaǵdaıy nasharlap ketti. Osyǵan oraı atalmysh aımaqtaǵy úkimettik emes uıym qyzmetkerleri jergilikti bılik ókilderine Baıqońyr qalasymen qosa Qyzylorda oblysynyń turǵyndaryna da ótemaqy tólenýi tıis degen talap qoıdy. Bul týraly «Jetinshi» telearna habarlady.
Qoǵamdyq uıym ókilderi zymyran ushyrýda geptıldi qoldanýǵa múlde qarsy bolyp otyr. «Aqbota» qoǵamdyq birlestiginiń tóraıymy Sholpan Bazarbaevanyń aıtýynsha, zymyran qulaǵan kúni birneshe balanyń ystyǵy qalypty jaǵdaıdan aýytqyp, jan saqtaý bólimine túsken eken. Sondyqtan qoǵam músheleri ótemaqy tóleý máselesin ýaqyt ozdyrmaı sheshý kerek deıdi. Bul máseleden qulaǵdar bolǵan oblys ákiminiń orynbasary, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń «Baıqońyr» keshenindegi arnaýly ókili Rzaqul Nurtaev bylaı deıdi: «Halyqaralyq deńgeıde ekologııalyq pasport bar ekenin bárimiz jaqsy bilemiz. Biz túbi sony retke keltirýimiz kerek. Shynyn aıtqanda, bul suraq eki memlekettiń arasynda sheshimin tabýy qajet».
Ázirge qysqa jaýap osy. Al úkimettik emes uıym ókilderi «Proton» qulaǵannan keıingi aqparattyń ashyqtyǵyn talap etýde. О́ıtkeni, Baıqońyr qalasyna jaqyn mańaıdaǵy Kómekbaev aýylyna 2007 jyly zymyran qulaǵanda da naqty qorytyndynyń jarııalanbaǵanyn aıtady. Jurtshylyqty alańdatqan «Proton» apatyn buqaralyq aqparat quraldary da nazardan qaǵys qaldyryp jatqan joq. Osyǵan baılanysty «Dala men qala» gazetinde mynadaı dáıekteme jazyldy: «Keshendi tekserýdiń nátıjesinde mamandar alty datchıktiń úsheýi 180 gradýsqa tóńkerilip qoıylǵan, osyǵan oraı zymyrandy basqarý júıesi óziniń baǵyty jaıynda qate málimetter bergen. Qurylǵylardy durys ornatpaǵan kináliler anyqtalǵan kórinedi. Apatqa qatysty tekserý derekterin Reseı taraby QR Bas prokýratýrasyna jibergen eken. Eske salsaq, DM-03 údetkish blogy jáne «Glonass-M» úsh reseılik navıgasııalyq ǵarysh apparaty bar «Proton-M» zymyran-tasyǵyshy 2 shilde kúni jergilikti ýaqyt boıynsha saǵat 08.38-de «Baıqońyr» ǵarysh aılaǵynyń №81 alańynan ushyrylymy josparlanǵan bolatyn. «Proton-M» zymyran-tasyǵyshy ushyrylymnyń 10 sekýndynda jerge qulap, jaryldy. Apat ushyrý alańynan 2-3 shaqyrym jerde oryn aldy.
Zymyrandaǵy júzdegen tonna ýly otyn jerge tógilgeni belgili. Bir qyzyǵy, qos memleket tarapynan qurylǵan komıssııanyń sheshimderi eki túrli. Reseılikter «Proton» qulaǵan jerde ýly geptıl qalypty, mólsherden 8 myń ese asyp ketti dese, bizdiń shendiler ony joqqa shyǵarýmen álek. Apat ornynda detoksıkasııa jumystaryn júrgizip, 300 tonna zymyran men basqa da qaldyqtardy jınaǵan «Qazǵarysh» mamandary aqyry geptıldiń zııandylyǵyn anyqtaı almaı qaıtty. Al bul ýly otynnyń adam aǵzasy men qorshaǵan ortaǵa keri áseri 50 jylǵa deıin saqtalatyny belgili».
Ámirhan Almaǵanbetov,
«Egemen Qazaqstan».