Ortalyq kommýnıkasııa qyzmetiniń alańynda Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń Taýarlar men kórsetiletin qyzmetterdiń sapasy men qaýipsizdigin baqylaý komıteti tóraǵasynyń orynbasary Jandarbek Bekshın tumaýdan saqtanýǵa jáne aýrýdyń saldarymen kúres jaıy týraly áńgimeledi.
Elimizde jyl saıyn jiti respıratorlyq aýrýlar men tumaýdyń 1 mıllıonǵa deıin jaǵdaılary tirkeledi. Iаǵnı epıdemıologııalyq maýsymda halyqtyń 10 jáne odan joǵary paıyzy JRVI jáne tumaýmen aýyrady. DDU derekteri boıynsha, aldaǵy 2019-2020 jylǵy maýsymda tumaý vırýsynyń tórt shtamy – A (H1N1) – Brısben, A (H3N2) – Kansas, B – Kolorado, sondaı-aq V – Phýket ózekti bolady. Spıker bıyl 1 qazannan bastap tumaýǵa qarsy jappaı ımmýndaý naýqan bastalǵanyn jetkizdi. Árıne jurtshylyqty jappaı ımmýndaý múmkin emes, sondyqtan da halyqtyń neǵurlym osal toptary, (sozylmaly ókpe, júrek-qan tamyry aýrýlarymen, ımmýn tapshylyǵymen aýyratyn balalar, álsiz jáne jıi aýyratyn balalar, medısına qyzmetkerleri jáne ekinshi, úshinshi trımestrindegi júkti áıelder) ıaǵnı halyqtyń 10%-y egilgenin aıtqan bas sanıtar tumaýdyń aldyn alýdyń eń tıimdi ádisi retinde vaksınasııalaýdy alǵa tartty.
Alaıda, tumaýǵa qarsy turý úshin jalpy qandaı da bir ınfeksııanyń taralýyn shekteýde ýaqytynda ekpe alýdyń mańyzyn túsinbeıtinderdiń aramyzda bar ekeni ókindiredi. Mysaly, elimizdiń batys óńirindegi oblystar men Túrkistan oblysynda ekpeden qashý ózge óńirlerge qaraǵanda joǵary ekenin aıtqan J.Bekshın túsindirý jumystary arqyly bıyl bul sanattaǵylar sanynyń azaıǵanyna toqtaldy. Degenmen bul úrdistiń saqtalýy qoǵamymyzdy oılandyrýy tıis. Ekpe alǵan adam tipti tumaý vırýsyn juqtyrǵan jaǵdaıda da aýrýdyń aýyr ótýinen jáne odan ári asqynýynan qutylatyny belgili. Osyny oılaǵan Úkimet jyl saıyn halyqtyń 10%-yn tumaýǵa qarsy vaksınasııalap, bıyl 2019-2020 jylǵy epıdemıologııalyq maýsymǵa bıýdjet qarajatynan 1 mlrd 600 mln teńgeden astam somaǵa Reseı Federasııasynda óndirilgen, quramynda aldaǵy maýsymnyń shtamdary bar «Grıppol plıýs» vaksınasynyń 1,8 mln dozasyn satyp alǵan.
Jýrnalıstermen júzdesýde bas sanıtar vaksınasııalaýdan basqa tumaýdyń jáne basqa da respıratorlyq ınfeksııalardyń aldyn alýdyń spesıfıkalyq emes tásilderine de toqtaldy. Bul – kópshilik jınalatyn jerlerge, ásirese jabyq úı-jaılarǵa (kınoteatrlarǵa, balalar erteńgilikterine) barýdy shekteýdi, bólmelerdi jıi jeldetýdi, ımmýndyq túzetýshi preparattardy (anaferon, ınterferon, vıferon, ınterferon ındýktory), gomeopatııalyq preparattardy, oksolın, antıvır tárizdi jaqpamaılardy qoldaný, polıvıtamınderdi, ásirese lımon, ıtmuryn, qara qaraqat, anar, tuzdalyp ashytylǵan qyryqqabat tárizdi S vıtamınine baı taǵamdar men keshki as ýaqytynda sarymsaq pen pııazdy kóbirek tutynýdy usyndy. Sondaı-aq zúmbirdiń de ımmýnıtetti nyǵaıtýǵa jáne tumaýmen aýyrýdyń aldyn alýǵa kómektesetinin, qoldy muqııat jýyp, naýqas adammen qarym-qatynasty shektep, ózin ózi emdeýmen aınalyspaý kerektigin de eske saldy. О́ıtkeni ásheıin tumaý ǵoı dep elemeı ózin ózi emdeýdiń aıaǵy kóbine gaımorıt, otıt, bronhıt, traheıt, sınýsıt, pıelonefrıt, sıstıt, mıokardıt, t.b. tárizdi eleýli asqynýlarǵa alyp keledi.
Jyl basynan beri 55 myń asqynǵan respıratorlyq ınfeksııa tirkelgen. «Bıyl tumaýdy tirkeý bir aı buryn bastaldy. Tumaýdyń 11 oqıǵasyn anyqtap, laboratorııada rastap, qandaı shtam ekeni naqtylandy. Halyqty vaksına alýǵa shaqyramyn. О́ıtkeni vaksına 2500-3500 teńge turady. Asqynbaǵan jaǵdaı bolsa da 10-15 myń teńge jumsaımyz. Stasıonarda 40 myń teńge, asqynǵan bolsa emdeýge 130 myń teńgedeı qarajat jumsalady. Sondyqtan aýyrǵannan góri saqtaný arzanǵa túsedi. Bizdiń mindetimiz – aýrýlar týraly eskertý, aqparattandyrý. Qaı jerde vaksınasııalaýǵa bolatyny týraly aqparatty aýmaqtyq organdardan alýǵa bolady», dedi bas sanıtar dáriger. Jandarbek Bekshın el aýmaǵynda tumaýdan ózge kóptegen ınfeksııanyń túrleri boıynsha epıdemıologııalyq jaǵdaıdyń turaqtylyǵynan da habardar etti. Atap aıtqanda, byltyrmen salystyrǵanda 28 ınfeksııalyq aýrý túri tómendegen. Halyq arasynda sary aýrý atalatyn «Gepatıt A» 42%-ǵa, menıgokokk ınfeksııasy 36%-ǵa tómendegen. Týberkýlez jyldan-jylǵa azaıyp, 7-8%-ǵa tómendeýimen 2018 jyly Qazaqstan birinshi ret epıdemııa zonasynan shyqty. Máselen, 2018 jyly 100 myń adamǵa shaqqanda kórsetkish 48 bolǵan.