Keshe Ekonomıkalyq qylmysqa jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres agenttiginiń (qarjy polısııasynyń) resmı ókili Murat Jumanbaı habarlaǵandaı, Qarjy polısııasy paraqorlyqpen, onyń ishinde para berýmen kúresti kúsheıte túsken kórinedi. Endi paraqorlyq sybaılas jemqorlyqtyń eń qaýipti kórinisteriniń biri bolyp tabylady. Sondyqtan qatań qylmystyq jaýapkershilikke para alatyn sheneýniktermen qatar, para beretin tulǵalar da tartylady. Olar para bergeni úshin eń aýyr jaza retinde 15 jylǵa birden sottalady jáne sybaılastyqpen jınaǵan aram dúnıesi de túgi qalmaı tárkilenedi.
Keshe Ekonomıkalyq qylmysqa jáne sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres agenttiginiń (qarjy polısııasynyń) resmı ókili Murat Jumanbaı habarlaǵandaı, Qarjy polısııasy paraqorlyqpen, onyń ishinde para berýmen kúresti kúsheıte túsken kórinedi. Endi paraqorlyq sybaılas jemqorlyqtyń eń qaýipti kórinisteriniń biri bolyp tabylady. Sondyqtan qatań qylmystyq jaýapkershilikke para alatyn sheneýniktermen qatar, para beretin tulǵalar da tartylady. Olar para bergeni úshin eń aýyr jaza retinde 15 jylǵa birden sottalady jáne sybaılastyqpen jınaǵan aram dúnıesi de túgi qalmaı tárkilenedi.
Degenmen, para bergen adam, eger oǵan qatysty qorqytyp para alý oryn alǵan bolsa nemese ol adam para bergeni týraly qylmystyq is qozǵaýǵa quqyǵy bar organǵa óz erkimen habarlasa, qylmystyq jaýaptylyqtan bosatylatynyn esten shyǵarmaǵan jón. О́tken jyly para berý faktileri boıynsha qarjy polısııasy 97 qylmystyq is qozǵasa, aǵymdaǵy jyldyń 8 aıynda osyndaı 132 qylmysty anyqtady. Máselen, Ońtústik Qazaqstan oblysynyń Bilim berý salasyndaǵy baqylaý departamentiniń dırektory laýazymyna taǵaıyndaýǵa járdemdesýi úshin Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń Bilim berý salasyndaǵy baqylaý komıteti tóraǵasynyń orynbasaryna 50 myń AQSh dollary kóleminde para bergeni úshin 10 jylǵa sottaldy. «CGC Overseas Construction CO LTD» kásiporyny fılıalynyń dırektory QHR azamaty Peng Aimin Qaraǵandy oblysy boıynsha Energetıkalyq qadaǵalaý jáne baqylaý komıteti aýmaqtyq departamentiniń basshysyna deldal arqyly 4 myń AQSh dollary kóleminde para bergeni úshin 2 500 AEK mólsherinde aıyppul tóleýge jaýapqa tartyldy. Parany ol kásiporynnyń qyzmetin tekserý kezinde anyqtalǵan zań buzýshylyqtardy jasyrý úshin bergen.
Qylmystyq jaýapkershilikten jaltarý maqsatynda qarjy polısııasy qyzmetkerlerine para usynatyn tulǵalar da az emes. Mundaı jaǵdaıda, olarǵa qylmystyq jaýapkershilik týraly eskertiledi. Eger para berý usynysy toqtamasa, olardy qylmystyq jaýapkershilikke tartý úshin zańǵa qaıshy is-áreketti bekitý boıynsha jedel-izdestirý sharalary júrgiziledi. Qyzylordada Qarmaqshy aýdandyq máslıhatynyń depýtaty, «Aqmeshit Melıorator» JShS dırektory Qalmahanov isi sotqa joldanǵan. Ol Jalaǵash aýdanyndaǵy «Buqarbaı batyr» kanalyn tazalaý jáne gıdrotehnıkalyq qural jabdyqtaryn jóndeý boıynsha onyń fırmasynyń qyzmetin tekserý materıaly boıynsha oń sheshim qabyldaý úshin qarjy polısııasy qyzmetkerine 7 myń AQSh dollary kóleminde para berdi dep aıyptalýda. Sol sııaqty izdeýde júrgen K.-ni qylmystyq jaýapkershilikke tartpaý úshin Aqmola oblysy qarjy polısııasy departamentiniń laýazymdy tulǵalaryna 40 myń AQSh dollary kóleminde para berýge árekettendi degen aıyppen birneshe adam isi sotqa tapsyryldy.
Almaty oblysy boıynsha qarjy polısııasy departamentiniń qyzmetkerleri qarjy polısııasynyń podpolkovnıgi Babahanov pen qarjy polısııasynyń kapıtany Buqabaev «Qorǵas» kedendik beketiniń saýdalyq emes aınalymdaǵy baqylaý bóliminiń bastyǵy Ryskeldınov pen osy bólimniń bas mamany Sádýaqasov keden qyzmetkerleri men kontrabandısterge qamqorlyq jasaý úshin usynǵan 3,5 mln.teńge paradan bas tartyp, olardy qylmys ústinde ustaýǵa kómek jasady. Jalpy, 2012 jyly qarjy polıseılerine para retinde usynylǵan 70 myń AQSh dollary men 720 myń teńge tárkilense, aǵymdaǵy jyldyń 8 aıynda para berýshiler qarjy polısııasy qyzmetkerlerin jalpy somasy 284 myń AQSh dollaryna jáne 17 mln.teńgege satyp almaq bolǵan.
Birinshi sot ınstansııasymen 10 jylǵa «Aýsar» JShS dırektory sottaldy. Ol tekseris materıaly boıynsha oń sheshim shyǵarý úshin Mańǵystaý oblysy qarjy polısııasy departamentiniń basqarma bastyǵyna 25 myń AQSh dollary kóleminde para berýi ústinde ustalǵan.
Qyzylorda oblysy boıynsha qarjy polısııasy departamenti basqarma bastyǵynyń orynbasaryna 20 myń AQSh dollary kóleminde para berip jatqan jerinde Osorov ustaldy. Ol parany esepke alý-baqylaý markalary sáıkes kelmeıtin alkogol ónimin qoımada anyqtaý faktisi boıynsha qylmystyq is qozǵamaý úshin bergen.
Adamdardyń basqa tulǵalardyń arandatýlaryna erip para berýge kelisken jaǵdaılary jıi kezdesýde. Para berýge aıdap salý faktileri boıynsha 2012 jyly 29 qylmys anyqtaldy, aǵymdaǵy jylǵy 8 aıda – 44. Azǵyrýshylar azamattardy para berýge kóndirý arqyly olardyń aqshalaı qarajatyn ıemdenýdi maqsat etedi. Almaty qalasy ákimdiginiń bólim bastyǵy 2,5 jylǵa sottaldy. Ol E. degen azamatty aldaý arqyly memlekettik turǵyn úı alyp beremin degen jeleýmen ony Almaty ákimshiliginiń laýazymdy tulǵalaryna 754 myń teńge kóleminde para berýge aıdap salǵan.
Aqmola oblysynda múlkin tárkileýmen 3 jylǵa Shortandy IIB bastyǵynyń burynǵy orynbasary sottaldy. Ol K. degen azamatty Shortandy aýdandyq sotynyń sýdıasyna is boıynsha kerekti úkim shyǵarý úshin 3 myń AQSh dollary kóleminde para berýge azǵyrǵan. Aǵymdaǵy jylǵy 8 aıda para berýde deldaldyq faktisi boıynsha 18 qylmystyq is qozǵaldy. Sottyń sheshimimen para berýde deldal bolǵan dep tanylyp, 1000 AEK mólsherinde aıyppul tóleýge Qaraǵandy oblystyq advokattar alqasynyń advokaty Kleıman sottaldy. Ol 2012 jylǵy 8 tamyzda Qaraǵandy qalasy Oktıabr aýdandyq sotynyń sýdıasy Nyǵmetjanovqa azamattyq is boıynsha oń sheshim shyǵarý úshin 100 myń teńge kólemindegi parany aparyp bergen.
Aleksandr TASBOLATOV,
«Egemen Qazaqstan».