Atqarylǵan jumystyń aýqymy úlken
Búginde óńirdegi halyqtyń turmys jaǵdaıy jaqsardy. Erteńge degen senimi artty. Birlik bar jerde tirlik bar ekenine kózderi jetti. Osynyń barlyǵy táýelsiz elimizdiń baǵa jetpes baılyǵy ekenin moıyndady.
О́ńirdegi osy birlik pen yntymaq, ózara kelisim oblys ekonomıkasynyń serpindi damýyna oń yqpalyn tıgizdi. Elbasy N.Nazarbaevtyń «Qazaqstan - 2050» Strategııasy men Qazaqstanda jalpyǵa ortaq eńbek qoǵamyn qurý ıdeıasy aımaqtyń damýyna jańa serpin berdi.
Atqarylǵan jumystyń aýqymy úlken
Búginde óńirdegi halyqtyń turmys jaǵdaıy jaqsardy. Erteńge degen senimi artty. Birlik bar jerde tirlik bar ekenine kózderi jetti. Osynyń barlyǵy táýelsiz elimizdiń baǵa jetpes baılyǵy ekenin moıyndady.
О́ńirdegi osy birlik pen yntymaq, ózara kelisim oblys ekonomıkasynyń serpindi damýyna oń yqpalyn tıgizdi. Elbasy N.Nazarbaevtyń «Qazaqstan - 2050» Strategııasy men Qazaqstanda jalpyǵa ortaq eńbek qoǵamyn qurý ıdeıasy aımaqtyń damýyna jańa serpin berdi.
Álbette, qýanyshpen birge ókinish te júredi. Oblystyń áleýmettik-ekonomıkalyq jáne qoǵamdyq-saıası ómirinde aıtýly tabystarǵa qol jetkizýmen birge tabıǵat apaty ákelgen ókinishti jaǵdaılar da boldy. Mysaly, jyl basynda oblystyń 5 aýdany men Taraz qalasynda tótenshe jaǵdaı oryn aldy. Qatty soqqan daýyldyń saldarynan Qarataý men Jańatas qalalarynda jaryq, gaz, jylý, sý berý toqtap, turǵyn úıler men mekemelerdiń shatyrlary qırap qaldy. Mal basy shyǵyn boldy. Biraq, oblys turǵyndary syn sátte sabyrlylyq tanytyp, tabıǵat apatynan bolǵan barlyq zııandy qysqa merzim ishinde joıýǵa qol jetkizdi. Áleýmettik mańyzy bar salalardyń toqtaýsyz jumys isteýi qamtamasyz etildi. Bul qıyn kezde bir jeńnen qol, bir jaǵadan bas shyǵara bilgen jambyldyqtardyń úlken uıymshyldyǵyn kórsetti.
Biraq, tabıǵattyń tosyn minezi oblystyń ekonomıkalyq áleýetiniń nyǵaıyp, ónerkásip pen aýyl sharýashylyǵy salalarynyń damýyna nuqsan keltire almady. Oblys ortalyǵy men aýdandarda turǵyn úıler, áleýmettik nysandar men óndiristik aýmaqtar ulǵaıǵan ústine ulǵaıyp, san túrli ǵajaıyp qurylys nysandarymen tolyǵa túsýde. Buǵan jaqynda paıdalanýǵa beriletin «Taraz-Arena» sııaqty alyp ǵımaratpen birge jyl saıyn boı kóterip jatqan jańa mektepter, aýrýhanalar, balabaqshalar sııaqty taǵy basqa da túrli nysandar aıqyn dálel. Burynǵydan jańaryp, jaqsaryp halyqaralyq dárejege ıe bolǵaly otyrǵan áýejaıymyz da jergilikti turǵyndardyń kózqýanyshyna aınalady dep senemiz.
Eger oblysymyzdyń qańtar men tamyz aralyǵyndaǵy áleýmettik-ekonomıkalyq damý qorytyndysyna baılanysty derekter men dáıekterge nazar aýdarsaq, osy ýaqyt ishinde ónerkásip kásiporyndary 155,3 mıllıard teńgeniń ónimin óndiripti. Qarjygerler tilimen aıtsaq, naqty kólem ındeksi 107,6 paıyzdy quraǵan. Bul elimiz boıynsha jaqsy kórsetkish, ıaǵnı 102,0 paıyz degen sóz.
Sondaı-aq, «jasyl ekonomıkany» jandandyrýdy elimizde alǵashqylardyń biri bolyp bizdiń oblys qolǵa aldy. Mysaly, bıyl Qordaı aýdanynda erekshe elektr stansasy iske qosyldy. Bul – elimizdegi kún sáýlesinen qýat alatyn alǵashqy elektr stansasy. Jambyl óńirinde júzege asqan bul qýat kózi Otar kentiniń mańaıyna ornalasqan. О́ıtkeni, «Qazgıdromettiń» derekteri kún qýatyn paıdalaný úshin bul jerdiń aýa raıy óte qolaıly ekenin rastaıdy. Stansa qurylysy ótken jyldyń mamyr aıynda bastalǵan. Búginde onyń qýaty 504 kılovatqa jetetin alǵashqy kezegi iske qosyldy. Stansa alǵashqy tekserýden ótkennen keıin mejeli 7 megavatqa kóshedi. Erekshe jobaǵa qarjy salyp, qurylys jumysyn ózderi qolǵa alǵan «QazEkoVatt» JShS qarjy kózderin tartý úshin «Samuryq-Qazyna» ulttyq ál-aýqat qory» AQ-tyń enshiles kásiporny «Samuryq-Energomen» iskerlik baılanys ornatqan.
Sonymen qatar, 2010 jyly Merki aýdanynda 1,5 MVt quraıtyn sý elektr stansasy men Qordaı aýdanynda 1,5 MVt quraıtyn jel elektr stansasy iske qosylǵanyn da aıta ketkim keledi. Al ústimizdegi jyly Shý aýdanynda qýaty 9,2 MVt quraıtyn Tasótkel sý elektr stansasynyń jobasy júzege asyryldy. Turar Rysqulov aýdanynda ornalasqan Kamenka aýylynda qýaty 2,3 megavatty quraıtyn Qaraqystaq sý elektr stansasynyń iske qosylýy da óńir úshin úlken jetistik. Jáne ústimizdegi jyly «Vista International» JShS jalpy qýaty 21 MVt quratyn Qordaı jel elektr stansasynyń 4 MVt quraıtyn alǵashqy kezeginiń qurylysyn aıaqtaýdy josparlap otyr. Al 2013 jáne 2015 jyldarǵa «Fonroche Energie» fransýz kompanııasy qýaty 24 MVt quraıtyn kún elektr stansasynyń qurylysyn bastamaq. Bıyl reseılik ınvestorlar 19,8 qýaty bar Merki sý elektr stansasy kaskady qurylysyna kirisetin bolady. 2014-2015 jyldar aralyǵynda «Central Asia Green Power» kompanııasy Sarysý aýdanynda qýaty 100 MVt quraıtyn Jańatas jel elektr stansasynyń qurylysyn júrgizýdi josparlap otyr. Bul atqarylǵan jumystardyń mańyzdylyǵy sol, olar 2017 jyly elimizde ótetin EKSPO-nyń taqyrybymen, ıaǵnı «Bolashaqtyń energııasy» degen ataýmen úndes kelip tur.
Qarataý óńirindegi fosfor rýdasynyń jalpy jobasy 15 mıllıard, ıaǵnı álemde fosfor keni jóninen 4-shi orynda turmyz. Mysaly, toqsanynshy jyldardyń basyndaǵy qıyn-qystaý kezeńde zaýyt jylyna bar bolǵany 5-6 myń tonna fosfor óndirse, qazir jylyna 100 myń tonnaǵy jýyq sary fosfor shıkizatyn eksportqa shyǵaryp otyr. «Qazfosfat» JShS sońǵy jyldary fosforıtterdi sýspenzııalyq-flotasııalyq baıytý fabrıkasyn salý jáne jańǵyrtý, kúkirt qyshqyly sehyn salý boıynsha eki jobany júzege asyrdy. Bul hımııa salasyndaǵy koks, kalsılengen soda, kúkirt qyshqyly sııaqty quramdastar tapshylyǵy máselesin sheshýge jáne hımııa óndirisi kólemderin arttyrýǵa múmkindik beredi. Sonymen qatar, «Qazfosfat» JShS ózderiniń Eýropadaǵy iri áriptesteriniń biri, Chehııanyń «Fosfa» a.s.» atty kompanııasymen birlesip, geksametafosfat natrııi men taǵamdyq fosfat óndiretin sehty iske qosty. Búginde kompanııanyń ónimi álemniń 27 memleketine jóneltilýde.
Memlekettik údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasy sheńberinde oblys boıynsha búginde quny 500 mıllıard teńgege jýyq 31 ınvestısııalyq joba (6,5 myń jańa jumys orny) júzege asyrylýda. Onyń 16,4 mıllıard teńgeni quraıtyn 8 jobasynyń (646 jumys orny) qurylysy ústimizdegi jyly aıaqtalyp, el ekonomıkasyn órkendetýdegi alǵashqy qadamdaryn bastamaq. Búginde osy jobalardyń alǵashqy qarlyǵashy – «Qurylys-Polımer» kompanııasy óz jobasynyń tusaýyn kesti. Oblystaǵy bul ǵajaıyp kásiporynnyń óndiristik kesheniniń quramyna 16 ınnovasııalyq jeli enedi. Búginde polımerden jasalǵan ónimder qurylys ındýstrııasynda keńinen qoldanylady.
Oblystaǵy 383 eldi mekenniń 75-sinde arzan ári qolaıly otynmen qamtamasyz etilgen 149083 abonent, 225 ónerkásip kásiporny jáne 3415 kommýnaldyq-turmystyq nysan bar. Tutynýshylardyń kóbeıýine baılanysty olarǵa jetkiziletin gaz kólemi de óse túsýde. О́tken jyly Baızaq, Talas jáne Jambyl aýdandary aýmaqtaryndaǵy eldi mekenderge jetkiziletin gaz qubyrynyń qurylysyna respýblıkalyq jáne oblystyq bıýdjetten 1,8 mıllıard teńge bólindi. Al Merki, Jýaly jáne T.Rysqulov atyndaǵy aýdandardaǵy eldi mekenderge gaz qubyryn tartýǵa 1,44 mıllıard teńge qarastyryldy. Sondaı-aq, jyldyq qýattylyǵy 462 mıllıon tekshe metrlik Qordaı-Shý joǵary qysymdy gaz qubyry iske qosyldy. Atalmysh gaz qubyry Shý qalasy men Tóle bı aýylynyń 30 myńnan astam turǵyndarymen birge 22 kommýnaldyq-turmystyq jáne 10 ónerkásiptik kásiporyndy, 18 mektepti, 5 kolledjdi, 7 aýrýhanany jáne 10 balabaqshany taýarlyq gazben qamtamasyz etetin bolady. Sonymen qatar, gaz qubyry magıstraliniń boıyna ornalasqan 100 myńnan asa turǵyny bar 32 eldi mekendi gazdandyrýǵa da jaǵdaı jasalyp otyr.
«SUPER PHARM» men «SK-Farmasııa» jaýapkershiligi shekteýli seriktestikteriniń birlese otyryp jumys isteýi elimizdegi medısınalyq emdeý-saýyqtyrý mekemelerine qajetti bir ret paıdalanylatyn buıymdarǵa degen suranysty tolyq óteı bastady. Tipti, eksportqa da shyǵarylýda. Údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasy aıasynda óz jaýapkershilikterine alǵan mindettemege sáıkes aldaǵy ýaqyttarda jyl saıyn 15-20 paıyz ónimderin shetelge de ótkere bastaıtyn bolady.
Sońǵy kezde oblystyń mádenıet salasyn órkendetý maqsatynda kóptegen jańashyl jobalar júzege asýda. Salany qarjylandyrýǵa aǵymdaǵy jyly bıýdjetten 3,3 mıllıard teńge qarastyryldy. Bul 2012 jyldyń deńgeıinen 12,8 paıyzǵa artyq. Polsha astanasy Varshavada Jambyl oblysynyń mádenıet kúnderi aıasynda «Alataý» folklorlyq-etnografııalyq ansambli, «Taraz» halyq trıosy jáne dombyrashylar ansambliniń qatysýymen qazaq dástúrli mýzykasynyń konserti ótti. Uly Jibek jolyndaǵy ortaǵasyrlyq qalalardy keshendi zertteý maqsatynda «Kóne Taraz», «Tamdy» jáne «Bektóbe» kóne qalalarynda arheologııalyq qazba jumystary júrgizilýde. Bul maqsatqa oblystyq bıýdjetten 110 mıllıon teńge qarastyrylyp, tıisti jumystar atqarylýda.
Oblysta sportty, onyń ishinde buqaralyq sportty damytý aıasynda kóptegen ıgi ister atqaryldy. Bul salany qarjylandyrýǵa bıyl bıýdjetten 7 mıllıard teńge qarastyryldy. Shilde aıynda jalpy quny 504 mıllıon teńgeni quraıtyn oblystyq sporttaǵy daryndy balalarǵa arnalǵan mektep-ınternatyna 2 sportzal jáne olımpıada jetkinshekterin daıarlaıtyn sport mektebi úshin 1 sportzal keshenderi paıdalanýǵa berildi. Jyl sońyna deıin Jańatas qalasynda taǵy da bir sportzal keshenin paıdalanýǵa beriledi. Onyń jalpy somasy 184,0 mıllıon teńge. Sondaı-aq, oblystyq bıýdjetten qosymsha bólingen 1,5 mıllıard teńgege «Taraz-Arena» sport saraıynyń qurylysy aıaqtalyp keledi. Dál osy sııaqty sáýletpen Taraz qalasyndaǵy ortalyq stadıondy eýropalyq standarttarǵa sáıkes jańǵyrtý jumystary da júrgiziledi. Qarataý qalasyndaǵy «Lashyn» fýtbol klýbynyń jataqhana, ashana jáne ákimshilik ǵımarattarynyń qurylysyn júrgizý úshin de qarjy bólinip otyr.
Toqsan aýyz sózdiń tobyqtaı túıinin aıtsaq, biz óńirde atqarylǵan orasan zor jumys aýqymynyń bir parasyn ǵana sóz ettik. Al alda turǵan mindet pen maqsat odan da zor.
Qanat BOZYMBAEV,
Jambyl oblysynyń ákimi.
Derek pen dáıek
Oblys ortalyǵynda fızıka-matematıka baǵytyndaǵy Nazarbaev zııatkerlik mektebi ashyldy. Nysannyń jobalyq quny – 2,9 mıllıard teńge.
Mektepte shalǵaı aýdannan oqýǵa kelgen balalarǵa arnalǵan 120 oryndyq jataqhana da bar. Konkýrstyq irikteýdiń qorytyndysy boıynsha 472 úmitker zııatkerlik mektepte oqý úshin bilim berý grantyna ıe boldy.
Taraz qalasyndaǵy «Báıterek» shaǵyn aýdanynda jańa qalalyq balalar aýrýhanasy ashyldy. Memleketimizdiń «100 mektep, 100 aýrýhana» baǵdarlamasy boıynsha salynǵan aýrýhanada bir mezgilde 200-den astam bala em qabyldaıdy. Aýrýhanadaǵy jańa týǵan náresteler bólimine – 50, erte jastaǵy sábıler patologııasy bólimine – 30, pýlmonologııa bólimine – 30, kardıorevmatologııa bólimine – 25, nevrologııa bólimine – 50, otolorıngologııa bólimine – 15 jáne reanımasııa bólimine 6 tósek qoıylǵan.
Oblysta nanǵa, sút ónimderine, shujyqqa, tuzǵa baǵalar turaqty bolyp tur. Sonymen qatar, baǵalar kúnbaǵys maıyna – 2,4 paıyzǵa, qantqa – 1,9 paıyzǵa, jumyrtqaǵa – 1,3 paıyzǵa, jarmalarǵa 1,1 paıyzǵa tómendedi. Kommýnaldyq qyzmetter tarıfteri jáne janar-jaǵarmaı baǵalary kóterilgen joq.
Ken óndirý ónerkásibi jáne ashyq kenishterdi ıgerýde óndiris kólemderiniń 12,6 paıyzǵa (11,5 mlrd. teńge), óńdeý ónerkásibinde – 6,1 paıyzǵa (116,8 mlrd. teńge), elektrmen jabdyqtaý, gaz, bý berý jáne aýany baptaýda – 13,1 paıyzǵa (24,7 mlrd. teńge), sýmen jabdyqtaý, káriz júıesi, qaldyqtardyń jınalýyn jáne taratylýyn baqylaýda 8,7 paıyzǵa (2,3 mlrd. teńge) ósýi baıqalyp otyr.
Tamaq ónimderin óndirý – 1,7, sýsyndardy óndirý – 1,2, munaı ónimderin óńdeý – 1,3, farmasevt ónimderin óndirý – 4,8, rezeńke jáne plastmassa buıymdaryn jasaý – 1,4, mashına jasaý – 1,2, jıhaz jasaý – 1,5 esege, hımııa ónerkásibi – 1,0, ózge de metall emes mıneraldy ónimderdi óndirý 12,7 paıyzǵa ósti.
О́tken jyly jergilikti mándegi avtomobıl joldaryna jalpy 6,0 mıllıard teńge bólinse, ústimizdegi jylǵa 5,6 mıllıard teńge bólindi. Onyń ishinde respýblıkalyq bıýdjet esebinen 1,1 mıllıard teńge qaralyp otyr. «Lýgovoı-Qoraǵatty-Tátti» jolynyń – 22, «Birlik-Moıynqum-Ulanbel» jolynyń – 13, «Aqkól-Oıyq-Ulanbel» jolynyń – 20, «Novovoskresenovka-Aspara» jolynyń – 14, «Taraz-Jetibaı-Tegistik-Oıyq» jolynyń – 9, «Taraz-Asa-Aqkól-Saýdakent» jolynyń-10, «Tóle bı-Shoqpar» jolynyń – 4, «Otar-Sulýtór-Kóktóbe» jolynyń 17 shaqyrym aralyqtary bıyl orta jóndeý jumystarynan ótti. «Aqbaqaı-Mırnyı» jolynyń 109 shaqyrymy boıynda byltyr bastalǵan orta jóndeý jumystary aıaqtalý ústinde. Respýblıkalyq bıýdjet esebinen kúrdeli jóndeý jumystary 2012 jyly bastalǵan 28,8 shaqyrymdy quraıtyn «Qarakemer-Qarasaı batyr» jolynyń boıynda jumystar jalǵastyrylýda.
Tárbıe besigi – balabaqsha
«El bolamyn deseń, besigińdi túze» degen. Sondyqtan biz bala tárbıesiniń bir tarmaǵy balabaqshadan da bastalady dep bilemiz. Bul rette el erteńi – balalardy tárbıeleýde oblys balabaqshalarynyń atqaryp otyrǵan jumystaryn jan-jaqty úlgi etýge bolady.
Jalpy, balalardy mektepke deıingi tárbıemen jáne oqytýmen qamtamasyz etý jónindegi «Balapan» baǵdarlamasy oblysta josparǵa sáıkes júzege asyrylyp keledi. Búgingi kúni oblysta 195 balabaqsha men 174 shaǵyn ortalyqta 37467 bala tárbıelenip, mektepke deıingi tárbıemen qamtylǵandar úlesi 1-6 jas aralyǵynda 46,5 paıyzdy, 3-6 jas aralyǵynda 64,6 paıyzdy qurap otyr. Ústimizdegi jyly «Balapan» baǵdarlamasy aıasynda 3160 oryndyq 18 balabaqsha, 1 shaǵyn ortalyq ashý josparlanýda. Al ótken jyly respýblıkalyq bıýdjet esebinen Merki, Sarysý, Talas aýdandarynda 3 balabaqshanyń qurylysy paıdalanýǵa berildi.
Aǵymdaǵy jyldyń shilde aıynda Taraz qalasynda respýblıkalyq bıýdjet esebinen salynǵan 320 oryndyq balabaqsha paıdalanýǵa berildi. Qazirgi tańda respýblıkalyq bıýdjet esebinen 2 balabaqshanyń qurylysy (Baızaq aýdany Sarykemer aýylynda 280 oryndyq, Jýaly aýdany Baýyrjan Momyshuly aýylynda 280 oryndyq), jergilikti bıýdjet esebinen 1 balabaqshanyń (Moıynqum aýdany, Moıynqum aýylynda 140 oryndyq) qurylysy júrgizilýde. Sondaı-aq, 7 balabaqshanyń qurylysy 2013 jyly bastalyp, 2014 jyly paıdalanýǵa beriledi dep kútilýde. Onyń ishinde 5-i respýblıkalyq bıýdjet esebinen qarjylandyrylǵan.
«Balapan» baǵdarlamasynda kózdelgen jekemenshik mektepke deıingi uıymdar jelisin damytý boıynsha atqarylǵan jumystar da mol. Búgingi kúni oblysta jekemenshik 8 balabaqsha, 3 shaǵyn ortalyqta (Taraz qalasynda – 6 balabaqsha, 2 shaǵyn ortalyq, Merki aýdanynda – 2 balabaqsha, Qordaı aýdanynda – 1 shaǵyn ortalyq) 1095 bala tárbıelenýde. О́tken jyly Taraz qalasynda 280 oryndyq 1 jekemenshik balabaqsha, Merki aýdanynda 100 oryndyq 1 jekemenshik balabaqsha jáne Qordaı aýdanynda 80 oryndyq 1 jekemenshik shaǵyn ortalyq ashyldy. «Balapan» baǵdarlamasy boıynsha ashylǵan oryndardy qarjylandyrýǵa respýblıkalyq bıýdjet esebinen 2012 jyly 1 mıllıard 829 mıllıon teńge jumsalsa, ústimizdegi jyly 2 mıllıard 569 mıllıon teńge bólindi.
Endeshe, búldirshinderdi zaman talabyna saı tárbıelep, oqytýda bizge, balabaqsha qyzmetkerlerine memleketimiz barlyq jaǵdaıdy jasaýda dep nyq senimmen aıta alamyz.
Kúlásh BAIJEKEEVA,
Taraz qalasyndaǵy
№21 balabaqshanyń metodısi.
Adam – bar baılyqtyń qaınar kózi
«Qazfosfat» JShS negizinen, óndiris ınnovasııasyna aıryqsha kóńil bólgenimen, qam-qaraketiniń basty baǵyty adamdardyń áleýmettik jaǵdaıyn jaqsartý ekenin biz de túsinemiz. Kompanııa basshylyǵy biz úshin jumys oryndaryn saqtap qalý, eńbekaqyny ósirý, jumysshylar men olardyń otbasynyń amandyq-saýlyǵyn qamtamasyz etýde esh aıanǵan emes. Mysaly, ótken jyldyń osy mezgilimen salystyrǵanda eńbekaqymyzdyń ortasha mólsheri 12,7 paıyzǵa ósip, 83 650 teńgeni qurap otyr.
Hımııa salasy jumysshylarynyń aldyndaǵy áleýmettik jaýapkershiligin sezine otyryp, kompanııa jetekshileri biraz qarajatyn óndiristiń áleýmettik saladaǵy nysandaryn damytýǵa bólgen. Mysaly, áleýmettik nysandardy jóndeýden ótkizýge ótken 13 jyldyń ishinde 752 mıllıon teńge jumsalypty. Sondaı-aq, zamanaýı sanatorıı ispetti «Kóktal» emdeý-saýyqtyrý kesheni jumys isteıdi. Onda jumysshylar emdeý-saýyqtyrýdyń 17 túrin qabyldaıdy. Sonyń nátıjesinde bul jerden jyl saıyn 2000 jumysshy men olardyń otbasy em alyp, demalyp qaıtady.
Baldyrǵandardyń jazǵy demalysy úshin 35 gektar jerdi alyp jatqan jemis-jıdek baqshasy, kóli, sport alańdary bar, maýsymyna 1000 balaǵa deıin qabyldaı alatyn 300 oryndyq «Juldyz» saýyqtyrý lageri jumys isteıdi.
Qazir joǵary jáne arnaýly oqý oryndarynda kelisimshart boıynsha kompanııanyń esebinen 115 jumysker oqyp jatyr, al 230-y oqý oryndary men kolledjderdi támamdap úlgerdi. Kadrlardy oqytý isine jyl saıyn 24 389,6 myń teńge jumsalady. Jastardy óndiriske tartý maqsatynda 2011 jyldyń jeltoqsan aıynan beri 52 oryndyq seksııaly jastar jataqhanasy paıdalanylyp keledi. Jataqhanany ustaýǵa jylyna 16 954,0 myń teńge qarjy jumsalady.
«Qazfosfat» JShS-niń tájirıbesi jumysshylarǵa jumsalatyn qarjynyń tolyq aqtalatyndyǵyn kórsetip otyr. Sondyqtan biz adamdardyń ál-aýqatynyń jaqsarýy men myqty densaýlyǵy bar baılyqtyń qaınar kózi dep sanaımyz.
Aıbolat DÚZEEV,
«Qazfosfat» JShS
№5 sehynyń jumysshysy.
Sýretti túsirgen Almas MANAP.
Qurylys jumystary qarqyndy
О́ńirdiń damýy, qala men aýyldyń kórkeıýi ondaǵy joldardyń sapasy men qurylys nysandarynyń ásem beınesinen anyq baıqalady. Mundaı órkendi isterdi jambyldyqtar da baıqap júr dep bilemin.
Mysaly, oblystyń qurylys salasy boıynsha ústimizdegi jylǵa 138 nysannyń qurylysy úshin 28 593,7 mıllıon teńge bólindi. Bul óńirdi damytý úshin az qarjy emes. Onyń ishinde bilim salasyndaǵy 34 nysannyń qurylysyna 5 049,6 mıllıon teńge qaralyp otyr. Respýblıkalyq bıýdjet esebinen 13 nysanǵa 2 494,7 mıllıon teńge qaralyp, osy kezge deıin ıgerilýi tıis 1764,6 mıllıon teńgeniń 1348,5 mıllıon teńgesi ıgerildi. Sonyń nátıjesinde 4 mektep, 1 lıseı jáne 8 balabaqshanyń qurylysy bastalyp, qazirgi kúnge onyń 1 balabaqshasy men 1 mektebi paıdalanýǵa berildi. Jyl sońyna deıin 3 mektep pen 3 balabaqsha paıdalanýǵa berilmek. Qalǵan 7 nysannyń qurylys jumysy kelesi jyly jalǵastyrylady.
Jergilikti bıýdjet esebinen 21 nysannyń qurylysyna 2554,9 mıllıon teńge qaralyp, osy ýaqytqa deıin ıgerilýi tıis 2190,4 mıllıon teńgeniń 1431,1 mıllıon teńgesi ıgerildi. Sonyń arqasynda jyl sońyna deıin 13 nysandy paıdalanýǵa berip, qalǵan 8 nysandy aldaǵy jyly jalǵastyratyn bolamyz.
Densaýlyq saqtaý salasyna aǵymdaǵy jyly 5 670, 5 mıllıon teńge bólindi. Soǵan baılanysty ıgerilýi tıis 4 130,4 mıllıon teńgeniń 2160,2 mıllıon teńgesi ıgerildi. Sonyń nátıjesinde 11 nysannyń qurylysy júrgizilip, onyń ishinde 1 nysan men Taraz qalasyndaǵy kóp salaly 200 tósektik qalalyq balalar aýrýhanasy paıdalanýǵa berildi. Qalǵan 9 nysan jyl sońyna deıin el ıgiligine tapsyrylyp, 1 nysannyń qurylysy keler jyly jalǵasyn tabady dep josparlap otyrmyz.
Respýblıkalyq bıýdjet esebinen 2 nysannyń qurylysyna 4552,5 mıllıon teńge qaraldy. Onyń osy ýaqytqa deıin ıgerilýi tıis 3322,5 mıllıon teńgesiniń 1817,5 mıllıony ıgerildi. Sonyń nátıjesinde 1 aýrýhana paıdalanýǵa berilip otyr. Ekinshi nysan paıdalanýǵa kelesi jyly beriledi. Jergilikti bıýdjet esebinen 9 nysannyń qurylysyna 1117,2 mıllıon teńge qaralyp, ıgerilýi tıis 807,8 mıllıon teńgeniń 342,7 mıllıony ıgerildi. Sonyń nátıjesinde 9 nysan jyl sońyna deıin paıdalanýǵa beriledi.
«Aq bulaq» baǵdarlamasy aıasynda 23 nysannyń qurylysyna respýblıkalyq jáne jergilikti bıýdjet esebinen 4730,6 mıllıon teńge bólindi. Soǵan baılanysty ıgerilýi tıis 3279,8 mıllıon teńgeniń 2385,2 mıllıon teńgesi ıgerildi. Ústimizdegi jyly osy 23 nysannyń 10-y paıdalanýǵa berilse, 13 nysan 2014 jyly aıaqtalady.
«Qoljetimdi turǵyn úı-2020» memlekettik baǵdarlamasy boıynsha barlyq qarjylandyrý kózderinen 258,3 myń sharshy metr paıdalanýǵa berý kózdelýde. Ústimizdegi jyldyń 7 aıynyń qorytyndysy boıynsha onyń 122,8 myń sharshy metri paıdalanýǵa berildi. Arendalyq 6 turǵyn úıdiń qurylysyn salýǵa 1306,0 mıllıon teńge qaralyp, qarjylandyrý josparyna sáıkes ıgerilýi tıis 1166,2 mıllıon teńgeniń 1002,5 mıllıon teńgesi ıgerildi.
Taraz qalasynda 70 páterli 1 turǵyn úı paıdalanýǵa berilse, 5 turǵyn úı jyl sońyna deıin tapsyrylady. Turǵyn úı qurylys jınaq banki júıesi arqyly salynatyn kredıttik turǵyn úılerge 700,0 mıllıon teńge bólinip, 65 páterli 2 turǵyn úı qurylysy bastaldy. Ol paıdalanýǵa kelesi jyly beriledi. «Jumyspen qamtý-2020» baǵdarlamasy sheńberinde 11 dárigerlik ambýlatorııanyń qurylysyna 1163,6 mıllıon teńge bólinip, onyń ıgerilýi tıis 865,2 mıllıonynyń 682,8 mıllıon teńgesi ıgerildi. Jyl sońyna deıin barlyq nysan paıdalanýǵa tolyǵymen tapsyrylady. Áleýmettik qamtamasyz etý baǵdarlamasy boıynsha 1782,6 mıllıon teńge qaralyp, ıgerilýi tıis 892,0 mıllıon teńgeniń 585,5 mıllıon teńgesi ıgerildi. Bólingen qarjyǵa Taraz qalasyndaǵy 300 tósektik psıhonevrologııalyq ınternat úıiniń qurylysy júrgizilýde.
Sport salasyna aǵymdaǵy jyly 1 sport saraıy men 5 sport zalynyń qurylys jumystaryna jáne ortalyq stadıondy qaıta jaraqtandyrýǵa 2208,4 mıllıon teńge bólinip, qazir sonyń ıgerilýi tıis 1937,0 mıllıon teńgesiniń 1760,4 mıllıon teńgesi ıgerildi. Osy atalǵan nysandardyń ishinde 3 sport zaly paıdalanýǵa berilse, qalǵan 4 nysan jyl sońyna deıin tapsyrylady.
Rahmanqul BAITELIEV,
Jambyl oblystyq qurylys, jolaýshylar
kóligi jáne avtomobıl joldary
basqarmasynyń bastyǵy.
Dıplommen aýylǵa keldim
Ádette, bilikti de bilimdi dárigerlerdiń jetispeýshiliginen aýyl turǵyndary kóptegen qıyndyqtarǵa kezdesip jatady deıdi. Biraq men eńbek etetin Turar Rysqulov aýdany Kókdónen aýylynyń turǵyndary mundaı qıyndyq kórgen emes. Olaı deıtin sebebim, men eńbek etetin aýyldyq dárigerlik emhana birneshe jyldardan beri osy aýyldyń turǵyndaryna sapaly medısınalyq qyzmettiń barlyq túrin kórsetip keledi.
Emhananyń bas dárigeri Barlybaı Utamuratovtyń em-domyna jurt ta rıza. Tipti, aýyldyń úlken-kishisi ázildep ol kisini «bas dáriger» dep ataıdy. Olaı deıtindeı de bar, óıtkeni basy aýyryp, baltyry syzdaǵan jannyń bári Bákeńe júginedi. Al ol bolsa barlyǵyn da jyly júzben qarsy alyp, sózimen de, emimen de kóńilderin tabady.
«Dıplommen – aýylǵa!» baǵdarlamasy boıynsha aýylǵa kelgen men sııaqty jas dárigerlerdiń úıreneri kóp. Bul rette osy aýylda jıyrma jylǵa jýyq eńbek etip kele jatqan B. Utamuratovty biz tájirıbeli tálimger, ulaǵatty ustaz dep bilemiz. О́ıtkeni, ol barlyǵymyzǵa aǵalyq aqylyn, dárigerlik tájirıbesiniń qyr-syryn erinbeı-jalyqpaı úıretedi.
Meırambek JAMAIYLOV,
Kókdónen aýyldyq-dárigerlik
emhanasynyń oftolmolog dárigeri.
__________________________________
«Qýatty Qazaqstan – qýatty óńirler»
_________________________________________________________________
Aıqarma bettiń materıaldaryn daıyndaǵan «Egemen Qazaqstannyń»
Jambyl oblysyndaǵy menshikti tilshisi Kósemáli SÁTTIBAIULY.
Sýretterdi túsirgen Aqádil RYSMAHAN.