El eńsesin kóteretin – eńbek. Qurqyltaıdyń uıasyndaı jyp-jyly áser beretin Qyzylaǵash aýylynyń eńsesin tiktep, irgesin bekitip turǵan da adal eńbektiń arqasy.
Myńnan asa turǵyny bar, etek-jeńi keń pishilgen aýyldyń negizgi kúnkórisi tórt túlik mal. Aýyldyq okrýgte tirkelgen 45-ke jýyq sharýa qojalyǵy óristi malǵa toltyryp otyr. Onyń 10-y – kádimgideı tehnıkasy saıly, qorasy qutty, mal basy kóp sharýa qojalyqtary.
Qyzylaǵashtyń kórkeıetin jóni bar, Býrabaıdyń baýraıyndaǵy kýrortty aımaqqa jaqyn ornalasqan. Sonyń sharapaty tıip, jol da jıi jóndeledi. Bıyl aýyl ishindegi kópten jóndeý kórmegen jol da jóndele bastalypty.
– Keı jerde aýyl turǵyndary jumys taba almaı otyr dep estımiz, – deıdi aýyldyq okrýg turǵyny Qasen Qusaıynov, – al bizde kerisinshe, jumysqa adam jetpeıdi. Ilkide «aýyldyń ajary – azamatynan» deıtuǵyn qanatty sóz bolatyn, osy sóz dóp aıtylǵan. Mine kórdińiz be, bıyldyń ózinde qanshama sharýa tyndyryldy. Qyzylaǵashtyń qutty mekenge aınalýy, kónekózderdiń aıtýyna qaraǵanda, el ardaǵy – Erkin Áýelbekovtiń kelýinen bastalsa kerek. Ol kezde bul eldi mekende ne mektep, ne aýyzsý bolmaǵan. El jaǵdaıyn kórgen Erkin Nurjanuly jalma-jan oblystyq sala basshylaryn shaqyryp, osy jerde keńes ótkizip, tapsyrma bergen eken. Sol tapsyrmanyń nátıjesinde mektep te, jol da salynyp, sý tartylǵan.
Qýaty kún sanap artyp kele jatqan eldi meken endigi arada joq-jitigin jamap-jasqap, qapysyz qamdaný ústinde. Sonaý 1975 jyly salynǵan orta mekteptiń tóbesi tolyq jańartylyp jatyr.
– Bıyl «Aýyl – el besigi» jobasy negizinde mekteptiń shatyry jóndelip jatyr. Oǵan 50 mln teńge qarajat bólindi. Maýsymnyń 25-inde kelisimshart negizinde jumys bastalǵan bolatyn. Eki aıda jaýyp berdi, endi aǵymdaǵy jóndeý jumystaryn júrgizýdemiz. Jalǵyz mektep qana emes, shaǵyn ortalyq ta jóndeýden keıin jutynyp tur. Qabyrǵalary túzetilip, áktelip, syrlanyp qurylysshynyń qalaǵynan jańa shyqqan ǵımarat tárizdi bolyp tur. Jıhazdary da jańartyldy, – deıdi orta mekteptiń dırektory Dıdar Qalıev.
Áýel basta mektep 600 orynǵa laıyqtalyp salynǵan eken. Ýaqyt óte kele ótpeli kezeńniń ókpek jeli munda da salqynyn tıgizgen. Áıtse de, táýbe derlik. Bıylǵy oqý jylynda 184 oqýshy bilim oshaǵynyń tabaldyryǵyn attamaq. Negizgi mektep jaman tumaýǵa baılanysty qashyqtan oqytylatyn bolǵandyqtan bastaýysh synyp oqýshylary kezekshi topqa ótinish berýde. Qalǵan synyptar qashyqtan oqytylady. Jalpy birqatar eldi mekenderdegi bilim oshaqtarynyń materıaldyq-tehnıkalyq bazasymen salystyrǵanda berekeli aýyldyń bilim oshaǵy jap-jaqsy jaraqtandyrylǵan. О́tken oqý jylynda da ınternettiń ıgiligin kórgen syńaıly. Qazir muǵalimder qaýymy negizgi sabaqtaryna qamdanýda.
Mektepte ekpin túsirip aıtatyn jaqsy dástúr qalyptasypty. Aıtalyq, bilim oshaǵyn buryn bitirip ketken mektep túlekteri sońǵy qońyraýda ózderiniń ystyq uıalaryna kómek qolyn sozady. Tozǵan jabdyqtaryn aýystyryp, jańa jıhazdar áperedi. Oqýshylarǵa qajetti tehnıkalyq quraldardy da syıǵa tartady. Ústimizdegi jyly mýzykalyq ortalyq pen jyljymaly proektor áperipti. Bul da bir bylaıǵy jurtqa qulaqqaǵys retinde aıtatuǵyn dúnıe.
Mektep janyndaǵy «Baldyrǵan» shaǵyn ortalyǵy jınaqy, jaryq. Úsh topta 54 bala tálim-tárbıe alýda. Eki top tolyq, bir top jarty kún jumys isteıdi eken. Osynyń ózi-aq aýyldyń 11 adamyn jumyspen qamtyp otyr. Ortalyq baldyrǵandary bes mezgil tamaqtandyrylady.
Aýyl irgesi berik. Tus-tusta jańa úıler salynyp jatyr. Osynyń barlyǵy áýeli birliktiń, sodan soń alǵa umtylǵan eńbektiń arqasy. Sol eńbek arqyly áleýmettik-turmystyq jaǵdaı da táp-táýir. Eldi mekendegi otbasylardyń 80 paıyzyna aýyz sý jelileri tartylǵan. Turmystary quddy qalalyq jerdegideı.
Týǵan jerdiń tósin túletken, adal eńbegine súıengen Qyzylaǵash aýylynyń turǵyndary qazir qysqa qamdanýda. Mal qoralarynyń mańyndaǵy qaz-qatar tizilgen taý jotalary tárizdi maıalar el ishindegi berekeni anyq ańǵartyp turǵandaı.
Aqmola oblysy,
Býrabaı aýdany