Osynaý qıyn-qystaý kezeńder artta qalǵannan keıin «toı máselesi qalaı bolar eken?» degen saýal el arasynda kóp aıtylyp júr. Burynǵysha ulan-asyr toı jasap, «alpys kún atan bolǵansha, býra bop bir kún zirkilde» dep bar tapqanymyzdy toı-dýmanǵa shasha beremiz be, joq álde sál aıylymyzdy jııatyn kez keldi me?
Bir sózben aıtqanda «otyz kún oıyny men qyryq kún toıy tarqamaǵan» qazaq toıyna reforma qajet pe degen suraq týyndaıdy. Dál osy oı bul kúnde birazymyzdyń sanamyzdy meńdep júr.
Árıne qazaq ejelden, saýyqshyl, toıshyl, dýmanshyl halyq. Qadyr aqynnyń sózimen aıtsaq: «Oılaı da bilgen adamǵa, toılaı da bilgen laıyq». Bul halqymyzdyń kóne dástúrimen, bolmysymen sabaqtasyp jatqan dúnıe. Keńdigimizdiń bir kórinisi. Deı turǵanmen, sońǵy on shaqty jyldyń bederinde dál osy turǵydan kelgende sál daraqylanyp kettik pe deımin. Ústel ústi maıysardaı asta-tók dastarhan jaıyp ásire ysyrapshyldyqqa jol berdik. Jaǵdaıy barlar toı arqyly bir-birimen básekege túsip, qarapaıym halyq bir kúndik toı úshin bankterden joǵary paıyzdyq mólsherlememen nesıe alatyn boldy. Bul óz kezeginde halyq arasyna áleýmettik jik túsirip jatyr. Munyń túbi jaqsy emes.
Mamyrajaı kezde toı jasama deýden aýlaqpyz. Árkimniń ómirde bir bolatyn qýanyshy. Alaıda, dáýletińe saı áreket qylyp, kórpeńe qaraı kósilý degen bolady. Osyny umytpasaq ıgi. Máselen, ózbek aǵaıyndar eń úlken toılarynyń ózine ary ketse 100-150 adam shaqyrady. Tamaqty da kisi basyna shaqtap qoıady. Alǵashqy dastarhanǵa qoıylǵan taǵamdar jelinip bolǵannan keıin ǵana kelesi tamaq ákelinedi. Zerdelep qarasaq, bul da mádenıet. Sharıǵatymyzda: «Jeńder, ishińder, biraq ysyrapqa jol bermeńder» demeı me? Qudaıdyń syıyn únemdeý kerek. Batys elderinde de dál solaı. Otbasyńdaǵy qýanyshty jaqyn-juraǵatyńmen shaǵyndap atap ótseń qandaı jaqsy. Máselen ary ketse 100 adam. Al bizdiń keıbir toılarda jarty mıllıon adam jınalady. Izgishýaq tilekter tógiletin otbasylyq merekeler konsertke ulasyp, arzan áńgime, ájýa ázilder aıtylyp jatatyn kezder de kóp. Muny da óz jolymen júıeleý kerek sekildi.
Qazaqty laıym toıdan ajyratpasyn. Degenmen daraqylyq, dańǵazalyq, ysyrapshyldyqtan arylyp, únemshildikke yqshamdylyqqa beıimdelsek degen tilegim bar.
Sábıt ORAZBAEV,
Qazaqstannyń halyq ártisi,
Memlekettik syılyqtyń laýreaty
ALMATY