Astyqty aımaqtardyń áleýeti zor (Memleket basshysy keshe jumys saparymen Qostanaı jáne Soltústik Qazaqstan oblystaryna bardy)

 

 

Qostanaı – eldiń qambasy

Kásiporyn táýligine 130-150 tonna sút óndiredi. Munyń syrtynda, sút ónim­deriniń 120-dan astam túrin shy­ǵarady. Seriktestik óniminiń 30%-y Re­seı­diń shekaralas aımaqtaryna da eks­port­­talady. Búginde sút zaýytynda 710 adam turaqty túrde jumys is­teı­di. Ká­sip­oryn shıkizatty oblys aýma­ǵyn­daǵy 12 myńnan astam jeke sharýa qo­ja­lyqtarynan satyp alyp otyr. Munyń syrtynda, saýyn sıyr ustap otyrǵan 40 myńnan astam otbasy turaqty túrde osy zaýytqa sút ótkizip keledi. Zaýyt 1 lıtr sútti 90 teńgeden qabyldaıdy.

Prezıdent kásiporyndaǵy pasterlengen sút óndirisi men qaıta óńdeý sehyndaǵy óndiris barysymen tanysty.

– Ashytylǵan sút ónimderi men bal­muzdaq shyǵaratyn bul seh osydan 3 jyl buryn iske qosylǵan. Jobanyń quny 1,3 mlrd teńge. Qazir zaýyt ónimderi Qa­zaq­standa ǵana emes, Reseıdiń birneshe oblystarynda joǵary suranysqa ıe, – dedi seriktestik basshysy Sergeı Blok.

Sondaı-aq sút zaýytynda shveısa­rııalyq tehnologııa boıynsha ekologııa­lyq taza, eshbir hımııalyq qospasy joq ıogýrt shyǵaratyn óndiris qolǵa alynǵan. Zamanaýı tehnologııa ıogýrt qutysynyń syrt kózge tartymdylyǵyn arttyrýǵa múmkindik berip otyr. Otan­dyq kásiporyn shyǵaratyn sút ónimderi Chelıabi, Sverdlov oblystarynan tys, Reseıdiń birneshe ortalyq aımaqtaryna da saýdalanady. Mysaly, Máskeýde «Mılh­tyń» eki birdeı fırmalyq dúkeni jumys istep tur.

Qasym-Jomart Toqaev kompanııanyń óndiris qarqynyn art­ty­rý­ jospary­men tanysyp, sapaly ári básekege qa­bi­letti ónim shyǵarýǵa múm­kindik bere­tin zamanaýı tehnologııalardy engizýdiń mańyzdylyǵyna toqtaldy.

Prezıdent óz Joldaýynda agro­óner­­kásip keshenin damytýǵa qatysty birqatar mindet qoıǵany belgili. Mem­leket basshysy bul jóninde de áńgi­me qozǵap, kásipkerlerdi Joldaýdy jú­zege asyrýda belsendilik tanytýǵa sha­qyrdy.

– Joldaýdyń ár sózin tereń oı eleginen ótkizip otyryp, jumys istedim. Bul qujat bastan-aıaq meniń óz qalamymnan shyqty. Artyq aıtylǵan eshteńe joq, bárin iske asyrýǵa bolady. Barlyq basshylardy, kásipkerlerdi Joldaýdy tolyq júzege asyrýǵa belsendi atsalysýǵa shaqyramyn, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Prezıdent «Jumyspen qamtýdyń jol kartasyn» iske asyrýdyń da mańyzdy ekenin atap ótti.

– Jumyspen qamtýdyń jol kartasy memleket pen Úkimetke qoıylǵan mindetterdi júzege asyrý turǵysynan óte mańyzdy. Belgili sebepterge baıla­nysty kópten sheshimin tappaǵan bir­talaı mindetter, qazirgi ýaqytta, «Ju­myspen qamtýdyń jol kartasy» arqyly oryndalýda. Turǵyn úı-kom­mý­naldyq sharýashylyǵy da, áleýmettik ınfraqurylym máseleleri de sheshimin taýyp keledi, – dedi Prezıdent.

Memleket basshysy kásiporyn basshylyǵyna birtalaı áleýmettik jobalardy iske asyryp, qaıyrymdylyq sharalaryna atsalysqany úshin alǵys bildirdi.

Kezdesýge qatysýshylar Prezıdent bastamasy boıynsha ótkizilip otyrǵan reformalarǵa qoldaý bildirip, Joldaýda aıtylǵan maqsattarǵa qol jetkizýge belsendi atsalysýǵa daıyn ekendikterin aıtty.

Memleket basshysy odan keıin «Za­rechnyı aýylsharýashylyq tájirıbelik stan­sasy» JShS-na tıesili astyq alqa­bynda aýylsharýashylyq taýarlaryn óndiretin sharýashylyq basshylarymen kezdesti.

Joǵary reprodýksııaly dándi daqyldar tuqymyn óndirýmen aınalysatyn bul seriktestik birtalaı jyldan beri óńir sharýashylyqtaryn joǵary sapaly reprodýksııaly tuqymdarmen qamtamasyz etip keledi.

Bıyl seriktestik 17 myń gektar al­qapqa dán sińirgen.

Aldymen kúzgi jıyn-terin naýqa­ny­nyń barysymen tanysqan Prezıdentke jergilikti dıqandar aıaqtalyp kele jatqan oraq naýqany týraly baıandady. Búginde aımaq sharýashylyqtary 3,1 mln gektar dándi daqyldy, ıaǵnı alqap astyǵynyń 76%-yn qambaǵa quıyp alǵan. Bıylǵy oraq ortasha eseppen ár gektardan 10 sentner túsim berýde. Qazir qyrda 9100 kombaın toqtaýsyz jumys istep jatyr. Dándi daqyldardy orý jumystary taıaý kúnderi aıaqtalmaq.

Prezıdent, sondaı-aq, óńirdegi mal sharýashylyǵyn damytýǵa baǵyttalǵan jobalar men agroóndiris keshenin sıfr­landyrý barysymen jáne oblystaǵy aýylsharýashylyq tehnıkalarynyń óndirisimen tanysty.

Aýylsharýashylyq taýarlaryn óndi­rý­shilermen kezdesý barysynda Qasym-Jomart Toqaev búkil respýblıka ekono­mıkasynyń básekege qabilettiligin eń aldymen agrarlyq sektordyń tabysty damýy anyqtaıtynyn atap ótti.

– Qostanaı oblysynyń ekonomıkasy jaqsy damyp kele jatyr dep aıtýǵa bolady. Aımaqtyń áleýeti joǵary. Bizdi alda mańyzdy mindetter kútip tur. Ekonomıkamyz pandemııa synaǵyna tótep bere aldy. Bıyl Qostanaı oblysynda astyq mol. Sondyqtan aldaǵy ýaqytta da barlyǵy jaqsy bolady senemin, – dedi Memleket basshysy.

Sharýashylyq basshylary Prezı­dentke aýyl turmysyndaǵy oń ózgerister, jarqyn bastamalar men sheshimin tapqan áleýmettik máseleler jóninde áńgimeledi.

– Osy jyldyń ishinde aýyl sharýa­shylyǵynda da, ındýstrııada da edáýir jetistikterge jetýimiz kerek. Ásirese, áleýmettik-ekonomıkalyq máselelerdi sheshý asa mańyzdy. Turǵyndardyń árqaısysy bizden naqty máselelerdiń sheshimin kútýde. Meniń tapsyrmama sáıkes, Úkimet qazirgi ýaqytta osy máse­lelermen aınalysýda. Úkimet Joldaýdy iske asyrý jónindegi Jalpyulttyq jos­par qabyldady. Tabysty bolady dep esepteımin, biraq birlesip jumys atqarý kerek, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Kezdesýde sharýalar óndirilgen aýyl sharýashylyǵy ónimderin ótkizý jáne eksporttaý máselelerin kóterdi.

– О́nimdi óndirý úlken máseleniń biri ári negizgisi bolsa, ony naryqqa shyǵarý odan da mańyzdy sharýa. Úkimet osy máselelermen aınalysýy tıis. Qazir biz Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq aıasynda naqty máselelerdi sheshýmen aınalysyp jatyrmyz. Qarasha aıynda Prezıdentterdiń qatysýymen shekaralas óńirlerdiń basshylarynyń aımaqtyq kezdesýi ótedi. Pandemııaǵa baılanysty qandaı formatta ótetini belgisiz, biraq ótýi tıis. Jalpy, EAEO aıasyndaǵy ıntegrasııany damytý boıynsha bizdiń baǵytymyz óz kúshinde, – dedi Prezıdent.

Bıyl koronavırýs indeti saldarynan týyndaǵan qıyndyqtarǵa qaramastan, dıqandar óndiristi saqtap qana qoımaı, onyń kólemin arttyra aldy. Prezıdent elimizdiń azyq-túlik qoryn qamtamasyz etý boıynsha qabyldanǵan sharalar úshin aýyl jumysshylaryna rızashylyǵyn bildirip, jıyn-terin naýqanyn ýaqtyly aıaqtap, mol ónim alýlaryna tilektestik bildirdi.

 

Soltústik Qazaqstan ónimi joǵary baǵalanady

Qyzyljarlyqtar Prezıdent saparyn eki kún boıy asyǵa tosqan edi. Aýa raıy da osy kúnderi ashyq bolyp, kún jarqyrap turdy.

Qasym-Jomart Kemelulynyń jumys sapary birden egis alqabymen tanysýdan bastaldy. Memleket basshysy qala irgesindegi Asan selosynda ornalasqan egistik alqabyn aralap, «Abı jer» JShS-nyń astyq jınaý naýqanynyń barysymen tanysty.

«Abı jer» JShS oblystaǵy eń úlken aýyl sharýashylyǵy kásiporyndarynyń biri. Onyń negizgi sharýashylyǵy astyq jáne maıly daqyldar egý. Kásiporynnyń basshysy Igor Grıshanov. Jaýap­ker­shiligi shekteýli seriktestik Kovrov zaýy­ty­men birlesip jylytý jáne keptirý qurylǵylaryn jasaýmen de aınalysady. Ol aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń qaldyqtaryn otyn retinde qoldanady.

Prezıdent dıqandarmen áńgime barysynda Soltústik Qazaqstan oblysy elimizdiń mańyzdy astyqty ólkesi eke­nin, munda álemdik naryqta suranysqa ıe ekologııalyq taza, tabıǵı ónim óndi­riletinin aıtty.

– Soltústik Qazaqstan oblysy ma­ńyz­dy astyqty ólkemizdiń biri. Qazirgi basty maqsat – egis alqaptaryndaǵy astyqty tókpeı-shashpaı túgeldeı jınap alý. Daqyldardy ártaraptandyrý óte mańyzdy, ásirese eksportqa shyǵarý úshin qajet. Bizdiń naryǵymyz óte úlken. Soltústik Qazaqstan oblysynyń ónimi álemde, sonyń ishinde, Qytaıda joǵary baǵalanady. Iаǵnı, úlken múmkindikter bar. О́ńirdiń áleýeti zor dep oılaımyn. Joldaýǵa keletin bolsaq, ony júzege asyrýdyń barlyq tetikteri Úkimetpen, tıisti mamandarmen kelisilgen. Son­dyq­tan ony tek qana oryndaý kerek. Kezinde úlken, aýqymdy memlekettik baǵ­darlamalar júzege asyryldy, biraq, qazir shaǵyn ári elge túsinikti ulttyq jobalar kerek, – dedi Memleket basshysy.

Memleket basshysyna óńirdiń áleý­mettik-ekonomıkalyq damýynyń negiz­gi kórsetkishteri men agroónerkásip keshe­niniń keleshegi týraly málimet berildi. Oblys ákiminiń aıtýynsha, óńirde agrar­lyq sektordy ártaraptandyrý jumy­sy qyzý júrgizilip jatyr. Maıly daqyl­dardyń alqaby 1 mıllıon gektar­ǵa jýyqtaǵan. Jyl basynan beri agro­sek­torǵa 61 mlrd teńge ınvestısııa tar­tyl­ǵan.

Aımaq basshysy Qumar Aqsaqalov Soltústik Qazaqstan oblysynyń mıneraldy tyńaıtqyshtardy paıdalaný jóninen elimiz boıynsha aldyńǵy orynda ekenin jetkizdi. Bıyl 2,3 mln gektar aýmaqqa 130 myń tonna tyńaıtqysh paıdalaný josparlanǵan. Sonymen qatar oblysta aýyl sharýashylyǵy tehnıkasyn jańartý jumystary júrgizilýde. Sonyń nátıjesinde ónim óndirý kórsetkishi artqan. Aldaǵy ýaqytta «CLAAS» nemis konserni Petropavlda aýyl sharýa­shy­lyǵy tehnıkasyn qurastyrmaq.

О́tken jyldyń sońynda Qazaqstan men Germanııa taraptary elimizdiń sol­tús­tiginde nemistiń joǵary sapaly CLAAS kombaınyn shyǵarý týraly ýaǵdalastyqqa qol jetkizgen. О́ner­kásiptik áriptestik Prezıdent Q.Toqaevtyń Germanııaǵa barǵan resmı sapary barysynda múmkin boldy. Alǵash­qy kezeńde qurylǵylar men jabdyqtar ornatylyp, tehnıkalyq personaldar daıyn bolǵanda TUCANO kombaıny shyǵarylady. Sodan keıin ǵana joǵary sapaly kombaınnyń ózine kezek kelmek. Ony nemis kompanııasymen birge naqty iske asyratyn qazaqstandyq «ST-Agro» kompanııasy bolmaq. 3,4 mlrd ınvestısııany da nemis kompanııasy salatyn bolyp kelisilgen. Zaýyt alǵashqy kezeńde keminde 200-deı adamǵa jańa jumys ornyn ashady dep kózdelgen.

Kezdesý sońynda Qasym-Jomart Toqaev dıqandardyń mol astyqty der ke­zinde jınap alýyna tilektestik bildi­rip, jumystaryna tabys tiledi.

Sapar barysynda Prezıdent mem­lekettik qoldaýmen Soltústik Qazaqstan oblysyna qonys aýdarǵan azamattarmen kezdesti. Olarǵa arnap Qyzyljar aýda­nynyń Chapaevo aýylynda baspana salý jónindegi pılottyq joba júzege asyrylǵan bolatyn. Memleket basshysy jańa turǵyn úılerdi aralap kórdi.

Qasym-Jomart Toqaev kelesi jyldan bastap aýyl ákimderi tuńǵysh ret saılanatynyn, bul bastama demokratııanyń aıqyn kórinisi ekenin aıtty.

– Ákimder aýyldaǵy problemalardy bárinen jaqsy biledi. Sondyqtan aýyl turǵyndary ózderiniń máselelerin eń aldymen sizderge aıtady. Kóptegen aryz-shaǵymdardy jergilikti jerde sheshýge bolady. Ásirese aýyldyq jerlerde aýyz sý máselesin sheshý óte ózekti. Sony­men qatar «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy» baǵdarlamasyn júzege asyrý mańyzdy. Sonyń nátıjesinde jergilikti jerlerdegi ınfraqurylym damıdy, jańa jumys oryndary ashylady. Oblysta bul másele tıisti deńgeıde iske asyrylyp jatyr, – dedi Memleket basshysy.

Prezıdent memlekettik qyzmet kór­setý júıesi men memlekettik basqarý má­selesine de toqtaldy.

– Men Qazaqstan halqyna arnaǵan Joldaýymda memlekettik qyzmet júıesi jabyq bolmaýy kerek ekenin aıttym. Bizge oıy ushqyr, aqyldy jastar kerek. Bizde Tuńǵysh Prezıdentimizdiń saıasatynyń arqasynda óte jaqsy bilim alǵan jas­tar kóp. Sondyqtan biz Memlekettik qyzmetke jastardy shaqyramyz, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Oblys ákimi Qumar Aqsaqalov Prezıdentke ózge óńirlerden kóship kelgen dáriger, muǵalim, mehanızator jáne basqa da mamandyq ıelerine granttar beriletinin, sondaı-aq olar jańa jaldamaly baspanamen jáne jumyspen qamtamasyz etiletinin aıtty.

Aýyldarda baspana salýǵa baǵyt­tal­ǵan oblystaǵy atalǵan pılottyq jobanyń júzege asyrylyp jatqanyna eki jyl boldy. Byltyr atalǵan joba aıasynda eldi mekenderde 428 úı salynsa, bıyl 788 baspana turǵyzylady. Byltyr oblysqa 736 otbasy, barlyǵy 2,2 myń adam kóship kelgen. Bıyl 700 otbasy nemese 2,4 myń adam qonys aýdarmaq.

Kezdesý sońynda aýyl ákimderi men óńirge jańadan qonys aýdaryp kelgen turǵyndarǵa memleket tarapynan qoldaý kórsetilip jatqany úshin Qazaqstan Prezıdentine alǵys bildirdi.

Nurqanat QULABAI,

Jaqsybaı SAMRAT,

 «Egemen Qazaqstan»