Tamyryn tirshiliktiń búlkildetken...

Stepnogor qalasy men onyń mańyndaǵy birneshe eldi meken aýyz sýdyń azabyn tartqaly qan­sha jyl?! Altyndy óńiriniń tur­ǵyndary sýdyń joqtyǵynan mal baǵa almaı, baqsha ege almaı qınalyp kelgen bolatyn. Shyn­dyǵyn aıtqanda, mal túgil adam­dardyń ózderi taza sýǵa zar edi. Endi, mine, «Stepnogorsk sý ka­naly» mekemesi sý tazalaıtyn jańa qondyrǵy arqyly qa­lany da, qala irgesindegi eldi me­kenderdi de taza sýǵa qaryq qyl­maq. «AP-Impeks» JShS jańa zamannyń talabyna tolyq jaýap beretin sý tazalaıtyn qu­rylǵyny taıaýda paıdalanýǵa ber­mekshi. Qurylǵynyń qýaty táý­ligine 48 myń tekshe metr sý ta­zalaýǵa erkin jetedi. Sileti sý qoı­masynan alynǵan nár aýyz sýǵa da, óndiristik maqsatqa da paı­dalanylatyn bolady. Jalpy quny 5 082 395 243 teńge turatyn qurylǵydaǵy sý eń ozyq tehno­logııa boıynsha súzgiden ótki­zi­ledi. Bir aıta keterligi, jańa qu­rylǵynyń elektr qýatyn únem­deýge áseri mol eken.

– Buryn aýyz sýdyń azabyn kóp tarttyq, Zavodskoı jáne Aqsý kentteriniń turǵyndary sýdy tasymaldap ishti. Sý tapshylyǵynan kóp sharýashylyq qańtarylyp turdy, – deıdi qala turǵyny Serikbaı Bermaǵanbetov. – Endi, mine memleket qamqorlyǵynyń arqasyn­da osyndaı jaqsylyq jasalyp jatyr.

Jaqsylyq jalǵyz sý ǵana emes, ózge salalardy da qamtyǵan. Máselen, qaladaǵy №1 orta mektep 1987 jyly salynǵan. Qazir munda 352 oqýshy bilim alýda. «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy» baǵdarlamasy boıynsha bilim osha­ǵyna kúrdeli jóndeý ju­mys­tary jasalypty. Pán ka­bı­nette­ri jańartylyp, shatyry aýys­ty­rylǵan, edeni jamylǵymen kóm­kerilip, syrtqy árleý ju­mys­tary da kóz qýantarlyq bolyp jóndelgen. Uzaq jyldan beri aǵym­daǵy jóndeý jumystary istelgenimen, dál osyndaı kúr­de­li jóndeý tuńǵysh ret jasalyp otyr. Bilim oshaǵynyń basshylary da baǵdarlama sharapaty týraly júrekjardy lebizderin bil­dirýde.

Aqsý kentindegi №1 orta mektep te bıyl kúrdeli jóndeýden ótkizilip, kóp-kórim jaqsaryp qalǵan. Bilim oshaǵynyń syrty árlenip, ishindegi pán kabınet­te­riniń qabyrǵalary, dálizderi ák­telip, syrlanǵan. Eden men te­reze de almastyrylypty. Bu­rynǵy tozyǵy jetken tóbeniń keı tustary jańalanǵan.

Qala mektepterimen qatar ká­­siptik-tehnıkalyq bilim jú­ıesi de qamqorlyqtan qaǵys qal­maǵan. Máselen, Stepnogor qa­lasyndaǵy ındýstrııalyq-teh­nıkalyq kolledj qurylysshy­nyń qalaǵynan jańa shyqqan­daı syńǵyrlap tur. Sóz arasynda atalǵan bilim oshaǵynda 17 ma­­man­dyq boıynsha mamandar daıar­­lanatynyn aıta ketýimiz kerek. Kolledj basshylarynyń aıtýyna qaraǵanda, bul maman­dyqtardyń barlyǵy suranysqa ıe eken. Keler jyly jarty ǵa­syrlyq toıyn toılaıtyn bi­lim oshaǵyna «Jumyspen qam­tý­dyń jol kartasy-2020» baǵdar­la­ma­sy boıynsha 115 mln teń­gege jóndeý jumystary júrgi­zilgen. Ǵımarattyń shatyry ja­ńar­tylyp, birinshi, ekinshi kor­pýstardyń aǵash terezeleri al­mas­tyrylǵan. Oqý korpýsynyń kireberisi jóndelip, tóbesi qa­lypqa keltirilipti. Joba boıyn­sha kózdelgen jumystardyń bar­lyǵy máresine jetken. 2020 jy­ly «Jas maman» jobasy bo­ıynsha da atalǵan oqý ornyn jaq­sylyq sharapaty sharpyp ót­ken. Osy joba boıynsha 248 mln teńgege tokarlyq, frezerlik qu­rylǵylar alyndy. Bilim alýshy­lar endi baǵ­darlama boıynsha alǵan bilim­derin óndiristik tájirıbemen ush­tastyra alady.

Qalada oqýshylar men bilim alý­shylarǵa bilim salasynda jaǵ­daı týǵyzylyp jatsa, sportpen aınalysýlaryna da mol múm­kindik bar. Máselen, fýtbol, bas­ketbol alańdary, kópbeıindi jat­tyǵý zaldary boı kóterip, án­sheıinde bos ýaqyttaryn qaı­da, qalaı jumsarlaryn bil­meı júrgen jas býynǵa aıta qalar­lyqtaı janashyrlyq jasalyp otyr. №3 mekteptiń mańynda eni 30, uzyndyǵy 50 metrlik sport alańy salynǵan. Sondaı-aq №4 shaǵyn aýdanda qolǵa alynǵan fýt­bol jáne basketbol alańdary taıaý arada paıdalanýǵa beriledi. Mundaı kórinisti №9 shaǵyn aýdanda da kórýge bolady. Bul jerde joǵaryda aıtylǵandardan sál shaǵyn bolǵanymen, eń bir talapshyl kóńilden shyǵatyn táp-táýir alańdar salynyp jatyr.

Qalada qurylys jumystary qarqyndy qolǵa alynǵan. «Nurly jer» baǵdarlamasy boıynsha 375 mln teńgege 45 páterli turǵyn úı sa­lynýda. Baspana paıdalanýǵa berilgen kezde 30 páter áleýmet­tik jaǵynan az qamtamasyz etil­gen otbasylarǵa berilse, qalǵan 15-i de túrli jeńildikterge ıe adam­darǵa beriletin bolady. Qu­rylys jumystaryna ondaǵan adam tartylǵan. Eńbekaqylary da tolymdy. Shalǵaıdaǵy shaǵyn qalanyń turǵyndary úshin táp-táýir tabys tabýǵa múmkindik týǵan.

Baıandy baǵdarlamalar­dyń nátıjesinde kem-ketigin jón­dep, ajary ashylyp kele jat­qan aýdan­nyń biri – Aqkól. Mun­­da da bir­qatar bilim oshaǵy men mektep­ke deıingi mekemeni jazda jóndeýden ótkizip, jańa oqý jylyna deıin jutyndyryp qoıypty. Aýdan ortalyǵynda­ǵy №1 orta mektep sonaý 1936 jy­ly ashylǵan. Ta­rıhy tym áridegi bilim oshaǵyna 40 mln teńge qa­ra­jat bólingen. Jalpy kólemi 4030 sharshy metrdi quraıtyn ǵı­marat «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy-2020» baǵdarlama­sy aıasynda kúrdeli jóndeýden ót­ki­zil­gen. Jóndeý jumystaryn «Nur­­­zaman» JShS atqardy. Bilim oshaǵynyń 2040 sharshy metrdi qu­raıtyn tóbesi jańadan jabylyp, 700 sharshy metr edeni aýys­tyryldy. Sondaı-aq burynǵy 180 aǵash tereze jańa zamanǵy terezemen almastyryldy. Sport zalyna jylý júıesi tartyldy. Jergilikti jerden alty adam ýaqytsha bolsa da jumyspen qam­­tyldy. Búginde 620 oqýshy oqı­­tyn bilim oshaǵy jańadan sa­­lynǵandaı jarqyrap tur. №3 Jaıyq Bekturov atyndaǵy orta mektep te jóndeýden ót­ki­zildi. 1985 jyly paıdalanýǵa berilgen úsh qabatty ǵımarattyń jylý, sý júıesi almastyrylyp, sport zalyna kúrdeli jóndeý ju­mys­tary júrgizildi, terezeleri de jańartyldy. Osylaısha jańa kó­rikke ıe boldy. Tyńǵylyqty is aýyldarda da bar. Máselen, «Ju­myspen qamtýdyń jol kar­tasy» baǵdarlamasy sheńberinde 164 618 mln teńge qarajat bólinip, Eń­bek aýy­lyndaǵy mádenı-sport keshe­nine kúrdeli jóndeý jumys­ta­ry júr­gizildi.

Arshaly aýdanynda da aýyz toltyryp aıtatyn qyrýar ju­mys atqarylyp, shaǵyn eldi me­kenniń shyraıy kirip qalypty. Mádenıet úıine aǵymdaǵy jón­deý jumystary júrgizilgen. Qa­­zir alystan menmundalap, tur­­­ǵyndardy mádenıet osha­ǵy­na sha­­qyryp turǵandaı. Aýdan­dyq aýrý­hanaǵa da atalǵan baǵdar­la­ma boıynsha kúrdeli jóndeý ju­mystary júrgizilýde.

– Uzaq jyldardan beri jón­deý kórmegen aýrýhanaǵa bıyl baǵ­darlamanyń sharapatymen tap-tuınaqtaı jóndeý jumystary júr­gizilip, bir jańǵyryp qaldy, – deıdi aýrýhananyń bas dárigeri Albına Anıýhına, – karantın kezinde azdap qolbaılaý boldy. Aýrýhanaǵa 1991 jyldan be­ri kúrdeli jóndeý jumystary júr­gizilmegen edi. Endi, mine, kire­beristen bastap ishi-syrty ju­tynyp tur.

Bas dárigerdiń aıtýyna qa­ra­ǵanda, indettiń alǵashqy legi ońaı­ǵa soqpasa kerek. Dárigerler ýaqytpen sanaspaı derttiń be­tin qaıtarýǵa, adamdardy aman alyp qalýǵa jantalasa ki­ris­ken. Birneshe aýdannan medısına qyzmetkerleri kómekke kelipti. Qazirgi kúni ekinshi tol­qynǵa qapysyz daıyndyq ús­tinde. Bul oraıda memleket qam­qorlyǵynan ózge jergilikti de­meý­shilerdiń janashyrlyǵyn da atap aıtýǵa bolady. Olar aýrý­hanaǵa aıta qalarlyqtaı ma­terıaldyq kómek kórsetken. Eldiń birligin, azamattardyń ja­na­shyrlyǵyn ańǵartatyn júrek jylýy jumystan qajyp júrgen dárigerlerge moraldyq turǵydan úlken áserin tıgizipti.

«Aýyl – el besigi» baǵdar­la­masy boıynsha aýdan orta­ly­ǵyndaǵy «Svetlıachok», «Sol­nyshko» tárizdi mektepke deıingi mekemeler kúrdeli jóndeýden ótkizilse, agrotehnıkalyq kolledj de qurylys qalaǵynan jańa shyqqandaı. Munda tas qa­laýshy, santehnık tárizdi su­ranysqa ıe bes mamandyq boıyn­sha mamandar daıarlanýda. Oqý korpýsymen birge jataqhana da jóndeýden ótkizilgen. Aıtpaq­shy, bul jataqhana toǵyz jyl boıy bos turǵan eken, endi mi­ne, qabyrǵalary túzetilip, ák­te­lip, edeni men tóbesi qalypqa kel­tirilip, terezeleri almastyrylyp, jańa ǵımaratqa bergisiz keıipke engen. Oqý korpýsynyń aldy da abattandyrylǵan.

El eńsesin kótergen osyndaı qadaý-qadaý ister memlekettik baǵ­­darlamalardyń aıasynda tyndyrylyp otyr. Nátıjesinde, uzaq jyl qarajattyń jetimsizdi­gi­nen qaǵajý qalǵan nysandar ajarlanyp, áli de elge qyz­met ete bermek. Osynyń bar­lyǵy el muratyn kóz­degen baǵdar­lama­lardyń baıany desek, jarasymdy.

Aqmola oblysy