«Aýyl – el besigi» baǵdarlamasy aımaqtaǵy eldi mekenderdiń kem-ketigin túzep, ajaryn kirgizip, týǵan jerdiń tútinin túzý ushyrýǵa orasan zor septigi tıip jatqan shara ekendigin aýyz toltyryp aıta ketelikshi. Talaı jyldan beri oqtalǵanymen, sáti túspegen san sharýa bir demde sheshilip qaldy.
Bıyl joǵaryda atalǵan baǵdarlama sheńberinde oblys ortalyǵynyń irgesindegi Krasnoıar aýylynyń jolyn jóndeý úshin respýblıkalyq jáne oblystyq bıýdjetten 827 mln teńge qarajat bólinip otyr. Shyndyǵyn aıtqanda, óńiń túgil túsińe enbesteı kómek. Qazir aýyl turǵyndary ajary shymshymdap enip kele jatqan eldi mekenniń eńsesi bıikteı bastaǵanyna qýanýly. Bólingen qarjy buǵan deıin myń shuńqyr bolyp, kólikpen júrgen adamnyń belin úzerdeı bolǵan 24 kóshege asfalt jamylǵy jabýǵa baǵyttalǵan. Aýqymy keń sharýany «KóksheAgroınvest» JShS atqarýda. Sáýir-maýsym aılarynda daıyndyq jumystary júrgizildi. Qıyrshyq tas tóselip, sý qubyry tartyldy. Shilde aıynda 7,6 shaqyrymdy quraıtyn jeti kóshege jol salyndy. Aýyl men onyń irgesindegi Nurly kósh eldi mekeni aýmaǵyndaǵy jolǵa qıyrshyq tas tóseldi. Onyń jalpy aýmaǵy 14 myń sharshy metrdi quraıdy. 2,3 shaqyrym asfalt joldyń tuǵyry daıyndaldy. Aýyldyq okrýg ákiminiń orynbasary Serikjan Maqyshtyń aıtýyna qaraǵanda, jumys kestesinen sál-pál aýytqýǵa asfalt pen bıtýmnyń jetispeýshiligi sebep bolǵan. Qazirgi kúni seriktestik Shýche asfalt-beton zaýytymen kelisimshart jasasyp otyr.
Sońǵy jyldary túıtkildi máselege aınalyp kelgen ortalyqtandyrylǵan jylýmen qamtý jaıy da ońynan sheshiletin túri bar. Sımferopol, Beıbitshilik, Shákeev, Seıfýllın kóshelerine jańa jylý qubyrlary tartylýda. Bul jumysty «Sapa qurylys-2007» JShS atqarýda. Qazirgi kúni 3 ekskovator, 6 avtokólik, basqa da arnaıy tehnıka paıdalanylýda. Mamandardan bólek jergilikti jerden 24 adam jumysqa tartylǵan. Buryn jylý qubyry jer ústimen júrgizilse, qazir jylý shyǵyny kóp bolmaýy úshin jer astymen tartylýda. Onyń ústine qubyrdyń keńdigi ulǵaıtylǵan. Máselen, buryn 300 mılımetrlik qubyr paıdalanylsa, qazir bul kólem 426 mıllımetrge jetkizilgen. Jańa jylý qubyry aýyldaǵy ortalyqtandyrylǵan jylý júıesiniń aýqymyn keńeıte túsedi. Jańa jylý qubyrynyń boıynda aqaý bola qalsa, jyldam anyqtaıtyn arnaıy jeli de tartylýda. Al qubyrlar uzaq ýaqytqa tótep beretindeı sapaly ári berik. Mamandardyń aıtýyna qaraǵanda, paıdalaný kezinde barlyq erejelerdi buljytpaı saqtaıtuǵyn bolsa, otyz jylǵa jetedi eken.
– Oblys ortalyǵynyń irgesinde turǵanymyzben, dál mundaı jaqsylyqty kórgen joq edik, – deıdi Krasnoıar aýylynyń turǵyny Dýman Ǵabıdýllın, – bıyl bizdiń aýylda oń ózgerister bolyp jatyr. Jel elektr stansasy paıdalanýǵa berildi, jolymyz jóndelip, jylý qubyry tartylýda. Ortalyqtyń óńine qarasań, kóńiliń ósip qalady. Osynyń barlyǵy memleketimizdiń qamqorlyǵy dep uǵýymyz kerek. Qazir bizdiń aýyldyń turǵyndary óńi kirgen ólkeniń sáni men saltanatyna tánti bolyp júr.
1991 jyly paıdalanýǵa berilgennen beri kúrdeli jóndeý júrgizilip kórmegen «Kókshe» mádenıet úıi de adam tanyǵysyz. «Aýyl – el besigi» baǵdarlamasy sheńberinde 206 mln teńge qarajat bólinip, óner men mádenıet oshaǵy qurylysshynyń qalaǵynan jańa shyqqandaı jutynyp tur. Ǵımarattyń syrtqy kelbeti árlenip, jylý júıesi jańartylǵan. Edeni men esik-terezesi almastyrylǵan. Qazirgi kúni kire beristiń kelbeti ózgeshe óńmen bezendirilip, aıaqtalý ústinde. Mádenıet úıiniń mańaıy tegis abattandyrylyp, kórkeıtilgen. Sóz arasynda bul mekemede óner men mádenıettiń órisi keń qanat jaıyp otyrǵanyn aıta ketýge de bolady. Mádenıet úıiniń dırektory Alpystaı Elamanovtyń aıtýyna qaraǵanda, otyzdan astam klýb birlestigi jumys isteıdi. Oǵan aýyldyń 585 adamy belsendi qatysady. Balalar jattyǵatyn boks, shyǵys jekpe-jegi, toǵyzqumalaq úıirmeleri de osy jerde. Shyǵarmashylyq ujymdar san márte halyqaralyq, respýblıkalyq, oblystyq baıqaýlardyń jeńimpazy atanǵan. Máselen, bıyldyń ózinde Qaraǵandy qalasynda ótken halyqaralyq bı baıqaýynda «Rıtm» horeografııa ujymy birinshi oryndy enshilepti. Demek, qamqorlyqtyń qaıtarymy bar degen sóz.
Jaman tumaý jan alqymnan alyp turǵan kezde de aýyldastarynyń kókiregine rýhanı baılyqtyń araıyn tógýdi bir úzbegen eken. Toǵyz aıdyń ishinde 432 mádenı kópshilik shara onlaın formatynda júzege asyrylǵan. Qalǵan sharýany muqııat qamtyp, qazannyń 30-y kúni jańasha jaqsy keıipke engen mádenıet úıi esigin aıqara ashpaq.
Balalarǵa da bar jaqsylyq jasalýda. Buryn aýylda balalar alańy ekeý-aq bolsa, jańadan 8-i salynyp otyr. Endi kópqabatty úılerde turatyn balalardyń barar jeri bar. Bala bitken qyzyǵyp oınaıtyn qurylǵylar kózdiń jaýyn alady. Balalar ǵana emes, eresekterdiń de osy alańdarda sportpen shuǵyldanýyna mol múmkindik týyp otyr. Alańdardy turǵyzýǵa oblystyq bıýdjetten 68,6 mln teńge qarajat bólingen. «Taýtas stroıservıs» JShS bar jumysty tııanaqty atqarǵan. Alańdardyń mańaıy muqııat tazalanyp, kógaldandyrylǵan. Irgesine aǵash otyrǵyzylypty. Mundaı jaqsylyqtyń sharapaty «Nurly kósh» eldi mekenin de qamtyǵan. Turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵy mekemesi tarapynan jańa zamanǵy joǵary talapqa ábden laıyqty úsh shaǵyn fýtbol alańy paıdalanýǵa berilip otyr.
Osylaısha el eńsesin kóterýge aıryqsha septigi tıgen baǵdarlama aıasynda qyrýar jumys tyndyrylyp, aýyldyń ajary adam súısinerlik keıipke engen. Týǵan jerdiń kelbeti HHI ǵasyrǵa bettep bara jatqan máńgilik eldiń uly murattaryna saı bolsa, jas urpaq ta kókiregine izgi sezimderdi sińirmek. Aýyldyń ajary kirgen saıyn adamdarynyń da jan-dúnıesin sáýleli sezimder baýraıtyny bar emes pe?!
KО́KShETAÝ