Jataqhana tapshylyǵy qashan joıylady?

Atalǵan jospar Elbasynyń 2018 jyly 5 naýryzdaǵy «Prezıdenttiń bes áleýmettik bastamasy» atty halyqqa Joldaýynan shyǵyp otyr. N.Nazarbaev úndeýinde: «Qazir joǵary oqý oryndary men kolledjderdiń stýdentterin jataqhanamen qamtamasyz etý máselesi óte ózekti. Bul mindetti sheshý úshin joǵary oqý oryndary, kolledjder men developerlik kompanııalar memleket-jekemenshik áriptestigi qaǵıdasymen jataqhana salýdy bas­taýy kerek. Memleket óz tarapynan Bilim jáne ǵylym mınıstrligi arqyly jataqhana qurylysyna jumsalǵan ınvestısııalardyń belgili bir bóligi birtindep qaıtarylýyna kepildik beredi. 2022 jyldyń sońyna deıin stýdentterge arnap keminde 75 myń oryndyq jańa jataqhana salýdy tapsyramyn. Bul aldaǵy jyldarda óse túsetin suranysty eskergenniń ózinde jataqhana tapshylyǵyn birjola sheshedi», dedi.

Bilim jáne ǵylym mınıstrligi bergen statıstıkalyq derekterge súıensek, elimizdegi 100-den asa joǵary oqý ornynda 500 myńnan asa stýdent bilim alyp jatyr. Byltyr 82 myńnan asa stýdent turatyn 251 jataq­hana jumys istese, bıyl bul kórset­kish 361-ge kóbeıgen. Elimizdiń joǵary oqý oryndaryndaǵy osynsha jataqha­nada 105 079 tósektik oryn bar. Degen­men áli 42 756 stýdentke jataqha­nadan oryn kerek. Mine, osy tapshylyq­ty joıý úshin 2022 jylǵa deıingi úshinshi áleýmettik bastamany iske asyrý sheńberinde 75 myń jańa orynǵa la­ıyqtap kezeń-kezeńimen jataqhanalar salý josparyn oryndaý qajet.

О́tken aptada L.N.Gýmılev atyn­da­ǵy Eýrazııa ulttyq ýnıver­sı­te­tiniń 2 361 tósektik orynǵa arnal­ǵan Stýdenttik turǵyn úı kesheni qurylysynyń irgetasy qalan­dy. Bul elimizdegi stýdentterge arnalǵan jataqhanalardyń ishin­degi eń aýqymdy nysannyń biri bolǵaly tur. Jalpy aýdany 45 myń sharshy metrdi ala­tyn jańa jataqhana bes qabat­ty úsh bloktan turady jáne A.Baıtursynuly men K.Ázirbaev kóshe­leriniń qıylysynda orna­la­sady. L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýra­zııa ulttyq ýnıversıtetiniń rek­tory Erlan Sydyqov atalǵan joba jóninde:

–  Stýdentter qalashyǵynyń irge­tasyn qalaý – Eýrazııa ulttyq ýnı­ver­sıteti úshin tarıhı oqıǵa. Bul – Elbasy N.Nazarbaevtyń bes áleýmettik baǵdarlamasynyń úshinshi bastamasy: «Joǵary bi­lim alýdyń qoljetimdiligi men sapasyn arttyryp, stýdent jas­tar­dyń jataqhanadaǵy jaǵ­daı­yn jaqsartý» tapsyrmasyna oraı atqarylyp otyrǵan ister. Bilim jáne ǵylym mınıstrligi bul tap­­syrmany oıdaǵydaı oryndap ke­ledi. О́ıtkeni elimizdegi JOO-nyń aldy ózderiniń jataqhana qurylysyn bastap ta ketti, keı­biri ony paıdalanýǵa berip te úlgerdi. EUÝ stýdentter qala­shy­ǵynyń ereksheligi, ınvestorlar óz qarajatyna salyp beredi, qalashyqta jastarǵa ne kerek, bári qamtylǵan. Sondyqtan «Me­ga­StroıServıs» JShS ujy­­myna rızashylyǵymdy bil­di­remin. Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev óziniń halyqqa arna­ǵan Joldaýynda áleýmettik máse­le­lerge, ásirese eldiń jaǵdaıyn qamtamasyz etýge, onyń ishinde jas­tarǵa erekshe kóńil bóldi. Bul jumys sol Joldaýda berilgen tap­syrmalardyń oryndalýy dep bile­min, – dedi.

Jeke sektormen birge bilim berý sa­la­syndaǵy qordalanǵan túıt­kilderdiń tú­ıinin tarqatý tájirı­besi bizde bar. «Balapan» baǵ­darlamasymen 3-6 jasqa de­ıingi balalardy 100 paıyz bala­baq­sha­men qamtý jospary júzege asyryl­dy. Sondyqtan osy baǵyt búginde stý­dent­ter­diń áleý­mettik jaǵdaıyn jaq­­sartýda qol­danylyp keledi. Biraq osy iske jeke kásipkerler shynymen de múd­­deli me?

Jaqynda irgetasy qalan­ǵan L.N.Gýmı­lev atyndaǵy Eýrazııa ult­­­­­­tyq ýnı­­ver­sı­te­ti jataq­ha­­na­­synyń qu­ry­ly­syn qol­ǵa al­ǵan «MegaStroıServıs» JShS ınno­va­sııa­lyq damý jónin­degi dırektory Balshe­ker Muhamed­qy­zy:

– Alǵa basýǵa nıettengen kez kelgen qoǵamnyń, adamzat tarı­hyndaǵy kez kelgen ór­ke­­nıettiń irgetasy bilim men ǵy­lymnan turatyny belgili. Biz de jataqhananyń ǵana emes, bilim men ǵylymnyń irge­ta­syn qaladyq. Abaı atamyz «Adam balasy adam balasynan aqyl, ǵylym, ar, minez degen nárselermen ozady» deıdi. Stýdentterge salǵaly jat­qan jataqhanamyzdan hakim Abaı aıtqan aqyl, ǵylym, ar, mi­ne­­z­ben ozatyn jastar ósip shyǵatynyna senemiz. 5 qa­bat­ty ǵımarattyń jobalyq quny 7 mlrd teńgeni quraıdy. «MegaStroıServıs» JShS 2005 jyly Mańǵystaý oblysy Aqtaý qalasynda tirkelgen. Bul kompanııanyń ınfraqurylym jáne turǵyn úı salýdaǵy tájirı­besi mol. Eýrazııa ulttyq ýnıver­sı­tetiniń jataqhana qurylysy bo­ıynsha jarııalaǵan konkýrsqa qatysyp, jeńip aldy. Qurylys jumysy negizi 2020 jyly kóktem aıynda bastalýy kerek edi, biraq álemdi jaılaǵan indettiń saldarynan jumysymyz jarty jylǵa keshikti. Sátin salsa, Stýdenttik turǵyn úı keshenin 2022 jyly 30 tamyzǵa deıin tolyqtaı bitirip, Konstıtýsııa kúni paıdalanýǵa beremiz, – deıdi.

Iá, joǵaryda aıtylǵandaı, elimizde atalǵan bastama boıynsha paıdalanýǵa berilgen jataq­h­analar da bar. Sebebi bul josparly jumys 2019 jyldan bas­taldy. Byltyr 5 myńnan asa tósektik orny bar jataqhana salynýy kerek-tin, jospar joǵary nátıjede oryndalyp, 9 166 oryndyq 34 obekti paıdalanýǵa berildi. Al bıyl qyrkúıekte 2020 jylǵa arnal­ǵan jospar 55 paıyzǵa oryn­dalyp, 11 035 orynǵa arnal­ǵan 42 nysannyń qurylysy aıaqtaldy. Álemdik ahýalǵa, Qa­zaq­s­tanda órshigen pandemııaǵa baı­lanysty kóptegen nysannyń qury­­­­ly­sy báseńdedi. Sonyń saldarynan III toqsanǵa josparlanǵan biraz nysan­nyń kiltin tapsyrý jumysy jyl aıaǵyna, ıaǵnı sońǵy toqsanǵa she­ge­­rildi.

Taǵy bir eskere ketetin jaıt, «Pre­zı­denttiń bes áleýmettik bas­tama­sy­men» kolledjderge de jataqhanalar salynǵan, áli de qurylys júrip jatyr, kelesi jylǵa josparlanǵany da bar. Mınıs­trliktiń málimdeýinshe, búginde elimizde 700-den asa kásiptik-tehnıkalyq oqý orny bar. Ondaǵy 77 kolledjge 17 873 oryndyq jataqhana qajet. Osy máseleni sheshý maqsatynda 5 931 tósektik oryn 21 joba boıynsha jumys júrgizilip jatyr. Sonyń ishinde kolledj stýdentterine arnalǵan 2153 oryndyq 10 jataq­ha­na paıdalanýǵa berildi. Osy jyldyń sońyna deıin taǵy 2387 tósektik 5 nysandy paıdalanýǵa berý josparlanǵan.

Qyzylorda medısınalyq joǵary kolledjiniń stýdentter úıi 5 áleýmettik bastama bo­ıyn­sha byltyr paıdalanýǵa be­rilgen. Búginde stýdentter jataq­ha­nanyń ıgiligin kórip otyr. Atalǵan oqý ornynyń 3-kýrs stý­denti, bolashaq meıirger Kelbet Jeńisbekqyzy:

– Jańadan salynǵan 5 qa­bat­ty jataqhanada 2-kýrs­tan beri turamyn. Oǵan deıin eski ja­taq­ha­nada jattym. Buryn­ǵy tur­ǵynjaıymyzben salys­tyr­ǵan­da jańa jataqhana álde­qaı­da jaqsy. Máselen, buryn ár qabatta 1 as bólme, 1-2 ájethana, 1 jýynatyn bólme bolatyn. Qazir ár bólmede óziniń as bólmesi, ájethana men jýynatyn jeri, tipti ár bólmege 1 tońazytqysh bar. Sonymen qatar burynǵy jataqhanada 4 adam­nan tursaq, qazir 3 adamǵa laıyqtalǵan. Bul da óz kezeginde oqýdyń sapasyna sep­tigin tıgizedi. Búginde sabaq qa­­shyqtan oqytý formatyna kó­shi­rildi. Meniń aýylymda baılanys joq. Sondyqtan jataq­ha­na­da oqýymdy jal­ǵas­ty­ryp jatyrmyn. Munda ınternet jaqsy ustaıdy, – deıdi.

Stýdenttiń aıtýynsha, kol­ledj­degi jataqhanada stý­dent­ter­diń salamatty ómir sal­tyn usta­nyp, sportpen shuǵyl­da­nýy­n­a da jaǵdaı jasalǵan. Stýdentter úıiniń turǵyndary sabaqtan bos ýaqytynda fýtbol, basketbol alańdarynda oınap, jattyǵý jasaýǵa ar­nal­ǵan aýladaǵy sporttyq quryl­ǵy­lar arqyly denesin shy­nyq­ty­ra alady.

Qyzylorda medısınalyq jo­ǵa­ry kolledjiniń dırektory Saltanat Seıitqalıqyzy jalpy aýdany 3382 sharshy metrdi qur­aıt­yn jataqhanada 94 turǵyn bólme bar ekenin aıtady.

– Nysandy «DılMASh» JShS saldy. Stýdentterdiń jaıly jaǵdaıda bilim alýy­na barlyq múmkindikter qarastyrylǵan. Joǵarydaǵy stýden­ti­mizdiń sózin tolyqtyra ketsem, jataq­ha­nada oqý zaly, demalys bólmesi, býfet, kir jýatyn bólme jáne ashyq aspan astyndaǵy sport alańy bar. Sondaı-aq nysan órtke qarsy dabylmen, beınebaqylaý, ótkizý júıesimen jab­dyq­tal­ǵan. Stýdentter úıiniń turǵyndary orkestrlik úıirmege qatysady, ústel tennısi, basketbol, voleı­bol, shahmat, toǵyz­qumalaq oınaı alady. Jeke sektorlar mem­lekettiń damýyna eleýli úles qosyp otyr. Pandemııa barlyq salaǵa óziniń zııanyn tıgizdi. Sonyń ishinde biz de stý­dent­terimizdi qashyqtan oqytyp jat­qan­dyqtan, jataqhanamyzda bu­ryn­ǵydaı turǵyndar kóp emes. Sonyń saldarynan ın­ves­­torymyzǵa qıyn tıip tur. О́ıtkeni stýdentterdiń jataq­ha­­naǵa tóleıtin qarajaty sol ın­vestorlarǵa beriledi. Osyn­daı qıyndyqtarǵa qara­mas­tan, qoldaý kórsetip otyr­ǵa­nyna rızamyz. Bárinen bu­ryn adamnyń amandyǵyn oılap osyndaı she­shim­niń shyǵa­ryl­ǵanyn tú­si­ne­di, – deıdi S.Seıitqalı­qy­zy.

Endigi 2021-2022 jyldarǵa arnalǵan jospar men joba boıynsha barlyǵy 12 myń orynǵa arnalǵan 12 nysan paıdalanýǵa berilmek. Keler jyly 7 927 stýdent jataqhanamen qamtylsa, 2022 jyly 3921 oryndyq 7 nysan salynyp bitýi tıis. Jospardaǵy nysandardyń ishinde eń irisi Túrkistan oblysynda 2021 jyly salynatyn 2460 oryndyq stýdentter úıi bolmaq.