Qostanaı oblysynda aýyldyq eldi mekenderge turaqtap qalǵan jastardyń úlesi artyp keledi. Jumyspen qamtý basqarmasy mamandarynyń aıtýynsha, keıingi jyldary joǵary oqý oryndaryn támamdaǵan jastardyń kóbi qalada emes, aýylda jumys istegisi keledi. Oǵan jastardy aýyldyq eldi mekenderge baryp eńbek etýge yntalandyratyn memlekettik baǵdarlamalar men aýyl sharýashylyǵynyń órkendep, damyp, sala mamandyqtarynyń abyroı-bedeliniń arta túskeni sebep bolyp otyr. Búginde keıingi tórt-bes jylda ýnıversıtet bitirgen jas ekonomıster, ınjenerler men agronomdar egin jáne mal sharýashylyǵyn kásip etip, aýyldy kórkeıtýge atsalysyp júr.
Máselen, Ádil Ahmetov Qostanaıdaǵy irgeli joǵary oqý ornyn aıaqtaǵan soń birden týǵan jeri Altynsarın aýdanyna baryp, shaǵyn sharýashylyq ashyp, mal basyn kóbeıtýmen aınalysa bastady. Áý basta 26 sıyry bar edi, 5-6 jyldyń ishinde mal basy 2-3 ese ósti. Jas fermer búginde 80-niń ústinde iri qara ustap otyr. Bıyl sútti sıyrlaryn bólektep, olarǵa jeke qora-jaı saldy. Maqsaty – sút baǵytyndaǵy iri qara sanyn kóbeıtip, qalaǵa tasymaldanatyn sút óndirisin jolǵa qoıý. Sharýashylyqtyń 1,5 myń gektar jeri bar. Alqaptyń basym bóligin bıdaı, biraz bóligin shabyndyq pen jaıylym alyp jatyr. Ádil maldyń qysqy jemshóbin osy jerden qamdap alady.
– Bıdaıdy ózimiz egip, ózimiz oramyz. Abaı atamyz aıtpaqshy, «aqyryn júrip, anyq basyp» birte-birte damyp kelemiz. Bastysy, bir orynda turyp qalmaý kerek. Sútti sıyr sanyn 200-ge jetkizgim keledi, – deıdi fermer.
Joǵary oqý ornyn bitirgen soń, kóppen birge qalada qalýǵa umtylmaı, aýyldy tańdaǵan talapty jastyń biri – Nıkolaı Grıbak. Ol osydan eki jyl buryn ekiniń biri qol jetkize bermeıtin Praga ýnıversıtetin támamdap, týǵan aýylyna oralǵan. Sheteldegi irgeli oqý ornyn bitirip kelgen jas jigittiń mundaı tosyn sheshimine tańǵalǵan qurdastary alǵashqy kezde «Aqyry aýylda qalatynyń bar, Pragada oqyp neń bar?» dep qaǵyta ázildep júrdi. Sodan beri eki jyl ótti. Nıkolaı atasy men ákesiniń qasynda otbasylyq sharýashylyqpen aınalysyp júr. Grıbaktar áýletiniń 2500 gektar jeri bar. Bıylǵy egin oraǵyn ótken aptada aıaqtap, bıdaıyn qambaǵa quıyp, malǵa jetkilikti azyq qoryn jınap aldy. Úlkenderdiń mol tájirıbesi men jas mamannyń bilim-biligi bar, onyń ústine jańa tehnıka men zamanaýı agrotehnologııa jetistigi qosylyp óz jemisin berýde. Bıylǵy qurǵaqshylyqqa qaramastan, bul sharýashylyq ár gektardan ortasha eseppen 18 sentnerden astyq aldy. Bıyl bıdaıdyń bási joǵary. Sondyqtan Grıbaktar ónimniń biraz bóligin satyp, jańa qoıma ǵımaratyn turǵyzyp, taǵy bir kombaın alýdy, sondaı-aq sharýashylyqta jumys isteıtin aýyl turǵyndarynyń jalaqysyn kóterýdi kózdep otyr.
– Pragada oqyp júrgende ákemmen jıi habarlasyp turdym. Kóbine sharýashylyq máseleleri jóninde áńgimelesetinbiz. О́zim agronom mamandyǵy boıynsha bilim alyp, batys agrotehnologııasynyń qyr-syryn kóp zerttedim. Ol jaqtan alǵan bilimimdi tájirıbede júzege asyrý úshin birden týǵan aýylyma oraldym. О́zderińiz kórip tursyzdar, eńbek etip jatyrmyz, nátıje jaman emes. Keıde sharýashylyq barysynda úlkendermen kelise almaı qalyp jatamyz. Ol kisiler tájirıbeni, men ǵylymı tehnologııa jetistikterin aıtamyn. Negizi «Keńesip pishken ton kelte bolmaıdy», men kelgeli ónim kólemi ulǵaıǵanyn atam da, ákem de moıyndady ǵoı, – dep jymıdy Nıkolaı.
Ádil men Nıkolaıdyń aýylǵa baratyn jóni bar. О́ıtkeni ol jaqta ákeleri qamdap qoıǵan jeri men maly bar. Al aýylǵa baryp egin egip, mal sharýashylyǵymen aınalysqysy keletin, biraq oǵan múmkindigi joq talapty jastyń kóbi eshkimnen qoldaý taba almaı qalada jumys istep júr. «Eger jastar úshin arnaıy keshendi baǵdarlama jasalyp, qanatqaqty jobalar qolǵa alynsa, onda sharýa bastaýǵa uzaq merzimdi nesıe berý, iri sharýashylyqtardan qaryzǵa azyn-aýlaq mal nemese lızıngpen tehnıka alý múmkindigi qarastyrylsa, oblysymyzdyń ońtústik aýdandarynda bos jatqan jaıylym kóp. Nege barmasqa?» deıdi olar.
Qostanaı oblysy