Qońyr kúz – qarbalasy kóp maýsym. Soltústik óńir úshin qysqa qapysyz qamdanýdyń máni erekshe. Borany jıi, aıazy qatty qys aıaýdy bilmeıdi. Sondyqtan otyn-kómirmen ýaqtyly qamdanǵan abzal. Bıyl kómirden tapshylyq kórmeıtin túrimiz bar. Tek baǵasyna baıypty nazar aýdarsaq...
О́tken jyldary kómir tasıtyn vagondardyń jetispeýshiliginen otyn bazalarynda uzyn-sonar kezek oryn alyp, oryndy ókpe-naz týyndap, dúrbeleń qatty bolyp edi. Bıyl jaǵdaı birshama turaqty. Oblystyq energetıka jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵy basqarmasynyń basshysy Ivan Iýrchenkonyń aıtýyna qaraǵanda, oblysqa 1,4 mln tonna kómir qajet eken. Onyń 730 myń tonnasy kommýnaldyq-turmystyq sektorǵa, 662 myń tonnasy jergilikti turǵyndarǵa tıesili.
Qazirgi kúni jergilikti turǵyndar úshin 412 myń tonna kómir jetkizilgen. Bul jalpy qajetti kólemniń 62 paıyzyn quraıdy. Oblysta 52 otyn bazasynda kómir irkilissiz satylýda. Endi bir aýyz sóz baǵa týraly. Oblystaǵy kómirdiń ár tonnasynyń ortasha baǵasy 12 myń teńgeni quraıdy. Máselen, jaqsy janatyn, tutynýshylar tarapynan suranysqa ıe Shubarkól kómiri – 14 250, Maıkóbe – 10 740, Qarajyra – 12 870, Bogatyr 9 790 teńgeden satylýda. Demek, ótken jylmen salystyrǵanda, kómir baǵasy ózgergen joq. Tipti, birqatar aýdanda kómirdiń keı surpynyń sál-pál arzandaǵany da baıqaldy. Kommýnaldyq-turmystyq sektor 368 myń tonna kómir qoryn jınaqtaǵan. Bul qysqa qajetti barlyq kólemniń teń jartysy. Qazir belgilengen keste boıynsha qalǵan kólem jetkizilýde.
Keıbir qazandyqtar otyn retinde mazýtty da paıdalanady. Oblysqa 46 myń tonna mazýt qajet. Pavlodar munaı zaýytymen kelisimshart jasalyp, mazýt jetkizile bastady. Qazir 500 tonna qor jınaqtalǵan. Qazan aıynda mazýt qory 3 myń tonnaǵa jetkizilmek.
Kópshilikti tolǵandyryp otyrǵan baǵa máselesi týraly aıtqan kezde myna bir jaıdy eskergen jón. Ulttyq ekonomıka mınıstrligi Básekelestikti qorǵaý jáne damytý komıtetiniń Aqmola oblysy boıynsha departamenti basshysynyń mindetin atqarýshy Almat Fazyldyń aıtýyna qaraǵanda, kómir tutynýshyǵa jetkenshe qymbattap ketedi. Onyń negizgi sebebi, eki ortadaǵy deldaldardyń baǵany ústemeleýi. Máselen, oblysta qatty otynmen 70 paıyzǵa qamtamasyz etetin kóterme saýda ıeleri jurt ústinen jonyp jep, tabysqa kenelip otyr. Máselen, Shubarkól kómiri razrezde ár tonnasy 5 819 teńgeden bosatylady. Kómir tasýmen aınalysatyn 17 kóterme saýda kásiporyndarynyń ıeleri ústeme baǵasyn qosqan kezde álgi baǵa 12 500 teńge bolyp shyǵady. Barlyq kómir túriniń qymbattap ketýiniń negizgi sebebi osydan bolyp otyr.
Shaǵyn otyn bazasyndaǵylar mundaı esep-qısapty bile bermeýi de múmkin. Kómirdi kóterme saýda arqyly tolaıym satyp alý úshin qyrýar qarjy qajet. Oǵan ekiniń biriniń shamasy kele bermeıdi. Demek, el jaıyn ekshep, qaltasyn qaqpaý úshin osy máselege muqııat nazar aýdarý qajet.
Aqmola oblysy