Búgin 2020 jylǵy 16 qazan kúni Qazaqstan halqy Assambleıasy etnomádenı birlestikteri ókilderine arnalǵan praktıkalyq semınar-trenıngi ótti. ZOOM platformasy arqyly onlaın-formatta uıymdastyrylǵan is-sharanyń maqsaty – etnomádenı birlestikterdiń qyzmetin ádistemelik qamtamasyz etý. Is-shara sheńberinde memleket pen úkimettik emes uıymdardyń qoǵamdyq kelisim men birlikti qamtamasyz etý jónindegi ózara is-qımyl tetikteri, janjaldardy sheshý máseleleri qaraldy, dep jazady Egemen.kz
Semınar-trenıngte QR Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstrligi Qoldanbaly etnosaıası zertteýler ınstıtýty dırektorynyń orynbasary, Assambleıanyń Ǵylymı-sarapshylyq keńesiniń tóraıymy, áleýmettaný ǵylymdarynyń doktory Aıgúl Sádýaqasova "Intermádenıettilik jáne janjaldardyń aldyn alý" máselesin qozǵady.
Spıkerdiń aıtýynsha, qazirgi álem qalyptasqan qoǵamdardaǵy etnıkalyq, dinı, mádenı kórinistiń kúrdelenýine áser etetin jahandyq jáne kóshi-qon prosesteriniń kúsheıýi kezeńi retinde sıpattalady. Álemdik qoǵamdastyq mádenı ıntegrasııany qazirgi zamannyń syn-tegeýrinderinen ótý jáne naqty damý modelderine shyǵý múmkindigi retinde qabyldaıdy dep túsindirdi ol. Aıgúl Sádýaqasova mádenı modelderdiń teorııalyq aspektilerin tarqata otyryp, mádenı aıyrmashylyqtardy dál osy ıntermádenıettilik moıyndaıtynyn jáne tuıyqtalǵan mádenı qoǵamdastyqtardyń qurylýyna qarsy ekenin atap ótti. Bul jerde halyqtyń barlyq toptarynyń aıyrmashylyqtaryna emes, olardyń ortaq qundylyqtary men múddelerine, aradaǵy mádenı jáne etnıkalyq shekaralardy jeńýge basa nazar aýdarylady.
Sonymen qatar, kópmádenıetti qoǵam Qazaqstanda baıqalatyn jergilikti úrdisterdi kórsetedi. Aıgúl Sádýaqasova kópetnostyǵymen erekshelenetin elimizdiń ońtústik óńirin mysal retinde keltirdi. Ondaǵy aýmaqtarda yqshamdalyp turatyn etnıkalyq toptar bar: ózbekter, kúrdter, dúngender, túrikter, uıǵyrlar. Olar sol jerge qonys aýdaryp, búginde sonda meken etýde.
Áleýmettanýshynyń pikirinshe, ǵalamtor dáýirinde bizde bir-birimizben baılanys, ózara is-qımyl jasaý úshin jáne mádenı baılanystardyń qıylysýy úshin barlyq múmkindikter bar. Sondaı-aq, ol 2009 jyly júrgizilgen sońǵy sanaq boıynsha elimizde 127 etnıkalyq top ókili tirkelgenin eske saldy.
Spıker kommýnıkasııa quraly – til máselesine de toqtaldy. Memlekettik til adamnyń mártebesin jáne memlekettiń biregeıligin aıqyndaıtynyn atap ótti.
Aıgúl Sádýaqasova memlekettik til birtindep etnosaralyq qatynas tiline aınalýy tıis ekenin alǵa tartty. Buǵan, ıaǵnı memlekettik qazaq tilindegi kontenttiń kóbeıýine ǵalamtor arqyly baılanys jasaý jáne Qazaqstanda qazaq tilin qoldaný aıasyn keńeıtetin jańa býynnyń ósip-jetilip kele jatqany yqpal etedi.
- Soǵan baılanysty bizdiń tanymdyq jáne emosıonaldyq áleýetimizdiń mańyzy zor, sonyń negizinde biz qazaq tiline, qundylyqtary men mádenıetine qatysty oń dıskýrs qalyptastyra alamyz. Jáne qazir bizden talap etiletin eń mańyzdy nárse – dál osyndaı ınklıýzıvti tildik keńistik qurý, deıdi Aıgúl Sádýaqasova.
Al janjaldardy sheshý máselesi boıynsha Aıgúl Sádýaqasova birneshe teorııany keltirdi. Ol adamdar keıde ártúrli resýrstarǵa: aýmaqqa, sýǵa, aqshaǵa, munaıǵa baılanysty janjaldasýy múmkin ekenin atap ótti. Túsinispeýshilik belgili bir áreketterdiń nemese bireýdiń saıasatynyń nátıjesinde zor úmitińniń aqtalmaı qalýynan paıda bolýy múmkin. Spıkerdiń pikirinshe, kelispeýshilikter men janjaldardy sheshý úshin kommýnıkasııa kózderiniń ashyq bolýy mańyzdy.
Áleýmettik jelilerde tikeleı translıasııa jasaıtyn onlaın is-sharalardy (konferensııalar, dóńgelek ústelder, konsertter, sabaqtar, dárister jáne t.b.) uıymdastyrý boıynsha sheberlik sabaǵyn ótkizgen QHA Keńesiniń múshesi, QHA LIVE jobasynyń jetekshisi Shavkat Ismaılov qatysýshylarǵa zamanǵa ilese otyryp, jańa tehnologııalar men baǵdarlamalardy qoldaný, ǵalamtor áleminde sapaly kontent usyný, ınternet-resýrstarda jumys isteý tásilderi týraly tájirıbesimen bólisti.
Al "Aqmola oblysy jáne Nur-Sultan q. "Vozrojdenıe" nemister qoǵamy" QB tóraǵasynyń orynbasary Evgenııa Gızık "Diamant" nemis jastar klýbynyń tájirıbesi men qazirgi tańdaǵy damý bolashaǵy týraly aıtyp berdi. Ol etnomádenı birlestikterdiń qyzmetine jastardy jugmyldyrý tájirıbesimen, jastardy yntalandyrýdyń tetikteri jáne ádisterimen bólisti.
Sonymen qatar, semınar barysynda Assambleıanyń áleýmettik-mańyzdy jáne mádenı-aǵartýshylyq jobalaryn iske asyrýdy kózdeıtin "Qoǵamdyq kelisim" mekemeleriniń etnomádenı birlestiktermen ózara is-qımyl josparlary talqylandy.
Sóz sońynda is-sharany qorytyndylaǵan QR AQDM "Qoǵamdyq kelisim" respýblıkalyq memlekettik mekemesi dırektorynyń mindetin atqarýshy Hadısha Erseıitova qazirgi tańda "Qoǵamdyq kelisim" mekemesi birneshe baǵyt boıynsha tujyrymdamalar ázirlengenin jetkizdi.ildi, dedi ol.