Natıýrmorttaǵy qyzyl alma – jer ǵalamshary. Jerdiń túsine uqsaıtyn jasyl jáne kókshil tústegi jemister jeterlik emes pe... Ol nege qyzyl? Sebebi adam balasy paıda bolǵaly beri zulmat soǵystar, joıqyn jarylystar, tabıǵatqa degen adamnyń qısapsyz qııanaty bir sát toqtaǵan joq. Adam qolynan jasalǵan genosıdter ǵalamsharymyzdy qanǵa bóktirýde. Jemister ornalasqan mata sýyq aqshyl túste. Mundaı sýyq tústiń tańdalýy adamzattyń bolashaǵy men nıetiniń metaforasy sekildi kórinedi.
Sýretshi ónerge alǵash aıaq basqankezinen ózindik stılde, arnaýly janrlarda izdenip keledi.О́z qoltańbasyn joǵaltyp almaý – ol úshin qylqalamnyń basty muraty. Fılosofııalyq dúnıetanymy men shyǵarmashylyq izdenisteri ýaqyt legimen birge jalǵasýda. Ǵalym Ospanovtyń týyndylaryn túısiný úshin metaforalyq kiltin taýyp, tústik sımvolıkasyn seziný kerek. Á.Qasteev atyndaǵy óner mýzeıinde sýretshiniń «Eıkos+» atty jeke shyǵarmashylyq kórmesi saltanat qurdy.
Ǵalym Ospanovtyń shyǵarmashylyǵynda ekologııa taqyryby dara mánge ıe.Onyń «Natıýrmort 1» dep atalǵantýyndysynda qara-kók fondaǵy sary tústes úlken jemister bıik taýlar men tabıǵattyń beınesi, al mata búktemelerinen teńiz tolqyndarynyń legi seziledi. Keneptegi árbir zatqa tereńirek úńiletin bolsańyz, shyǵarmanyń máni ashyla túsetindeı. Týyndydan barokko stıline tán qarama-qaıshylyqty, jemisterden tabıǵat sulýlyǵyn, al matadaǵy býyrqanǵan teńiz qazirgi klımattyq ózgeristen paıda bolǵan apattardy baıandaıdy. Tústik túzilimi kereǵar jyly sary jáne sýyq qara-kók tústermen oryndalǵan.
Qylqalam sheberiniń «Eıkos +» shyǵarmashylyq kórmesi sońǵy eki jyldaǵy týyndylaryn qamtypty. Eıkos sóziniń maǵynasy ekologııa uǵymynyń ejelgi grektik balamasy (lat. oikos – úı, baspana; logos – ilim).Kórmege 30-dan asa keskindemelik natıýrmort janryndaǵyjumystar qoıylǵan. Týyndylar álemdegi jáne elimizdegi ózekti jaǵdaılarǵa baǵyttalǵan. Olar ekologııa, pandemııa jáne t.b. máseleler. Sýretshiniń «Natıýrmort» atty jumysy kosmos taqyrybyn qaýzaǵan. Fony qara-kók sýyq túspen, sol jaǵynda sary usaq jaǵyndylarmen tolyǵypjalpy ǵalamnyń sımvolynan syr shertetindeı.
– Joǵarǵy plandaǵy sary tústi úlken alma kúnniń beınesi, al janyndaǵy jemister kún júıesindegi ǵalamsharlar. Natıýrmorttaǵy negizgi oı ol aldyńǵy plandaǵy úlken qyzyl alma – jer ǵalamshary. Baıqasańyzdar jerdiń qazirgi jaǵdaıyn dál kórsetken. Onyń oıqysh ta, qurt túsken beınesi planetamyzdyń qazirgi kúıinińkelbeti. Natıýrmort sheberi kóbinese alma, almurt, qumyra jáne t.b. zattarmen jumys isteıdi. Týyndylaryndaǵy zattardyń ornalasýy qurylymdyq tártipte, keńistiktiń barlyq qaǵıdalaryn ustanady. Zattardyńpishinderine jete toqtalyp keıde, jeke pishinge nazar aýdarylady. Bir qaraǵanda qarapaıym natıýrmort bolyp kóringenimen, maǵynasy men sıýjettik máni bólek. Shyǵarmashylyǵyndaǵy negizgi ról – tústik-túzilim, – deıdi kórme jetekshisi Aqjigit Núsip.
Túster kartınadaǵy kóńil kúıdi bildire otyryp sımvol retinde qoldanylady. Natıýrmort janrynda ózekti máseleler qozǵalǵan biregeı kórme bolashaqta jańa oılarmen tolyǵa túspek.
ALMATY