Iri qalalardy turǵyndardyń qolaıly bolýyna oraılastyryp, turmys-tirshilikke yńǵaıly ári qaýipsiz, taza mekenge aınaldyrýdy kózdeıtin «Smart City» tujyrymdamasy boıynsha Qostanaıda 15 aýqymdy joba qolǵa alynyp otyr. Búginge deıin onyń 8-i júzege asyrylyp, el ıgiligine qyzmet ete bastady. Al aldaǵy ýaqytta iske qosylýy tıis 7 jobanyń máselesi oblys ákimdiginde ótken jıynda talqylandy.
«Sıfrly Qazaqstan» memlekettik baǵdarlamasynyń basym baǵyttarynyń biri bolyp tabylatyn «Smart City» tujyrymdamasyn júzege asyrý boıynsha Qostanaı elimizdegi «aqyldy» qalalarǵa arnalǵan ishki reıtıngtiń bel ortasynda tur. Jıynda Aqparattandyrý, memlekettik qyzmetter kórsetý jáne arhıvter basqarmasy basshysy Azamat Qashıev osy baǵytta josparlanyp otyrǵan mindetterdiń júzege asyrylý barysyn baıandady. Onyń aıtýynsha, oblystyń bilim, qurylys, densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik salalarynda sıfrlandyrý kórsetkishi joǵary. Sondaı-aq kólik, turmystyq kommýnaldyq sharýashylyq, bıznes jáne týrızm salasynda da birshama ilgerileý bar. Al qalalyq qyzmetterdi basqarý men ekologııa salasynda áli de birsypyra sharýa atqarylýy tıis.
Baıandamashy «Aqyldy qala» tujyrymdamasyn damytýǵa qatysty ár salaǵa jeke toqtalyp, búginge deıin qol jetken kórsetkishterdi jan-jaqty taldap ótti.
Qazirdiń ózinde birneshe iri saýda ortalyǵynda turǵyndardy qalanyń ekologııalyq ahýalynan habardar etip turatyn LED-ekrandar paıda bola bastady. Úlken ekrandarda qaladaǵy aýa quramyn baqylaıtyn mekemeler jınaǵan málimetter jarııalanyp turady. Oblys ortalyǵynda aýa sapasyn baqylaıtyn 4 beket jumys isteıdi. Onyń ekeýi aýa quramyndaǵy zııandy zattardy avtomatty túrde anyqtaıdy. Olar ózderine tıesili aýmaqtaǵy atmosferany tekserip, LED-ekranǵa ár 10 mınýt saıyn aýanyń sapasy týraly málimet jiberedi. Turǵyndar LED-ekran betinen aýdaǵy shań-tozań, kúkirt, gaz konsentrattary deńgeıin, oksıd, azot dıoksıdiniń qanshalyqty mólsherde ekenin kóre alady. «Qazgıdromet» mamandarynyń aıtýynsha, ózge qalalardyń atmosferalyq lastaný kórsetkishimen salystyrǵanda, Qostanaı qalasynyń aýasy anaǵurlym taza.
A.Qashıev sıfrly jobalar Qostanaıdan ózge qalalarda da tabysty júzege asyrylyp jatqanyn aıtty. Mysaly, Lısakov qalasynda «aqyldy jaryqtandyrý» jobasy sátti iske asyrylyp jatyr. «Aqyldy» baǵdarshamdar ornatylyp, «Smart Lisakovsk» mobıldi qosymshasy iske qosyldy. Jitiqara qalasynda jalpy quny 12 mln teńge bolatyn 73 beınekamera ornatyldy. Búginde qala kósheleriniń 90%-y beınekameramen qamtylǵan. Qalada 23 qylmys osy kameralar arqyly ashyldy. Beınekameralar arqyly anyqtalǵan quqyqbuzýshylardyń ústinen 301 ákimshilik hattama toltyrylyp, bıýdjet túsimi eselendi.
Qostanaı qalasynda júzege asyrylyp jatqan jobalar týraly qala ákimi Qaırat Ahmetov baıandady. Bul maqsatqa jergilikti bıýdjetten 626 mln 160 myń teńge bólingen. «Smart City» tujyrymdamasy aıasyndaǵy ilkimdi jobalar, negizinen, bilim berý, densaýlyq saqtaý, qalany basqarý, qaýipsizdik, kólik, turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵy salalaryn qamtıdy.
– Bıyl jazda Qostanaı qalasyndaǵy tórt saıabaqta tegin Wi-Fi jelisi ornatyldy. «Qostanaı-Sý» kásipornynda «qashyqtan baqylaý júıesi (SCADA)» qoıyldy. Bul apattardy azaıtyp, sý shyǵynyn kemitýge, qubyrdaǵy qysymdy baqylap otyrýǵa múmkindik beredi. Sondaı-aq «Qostanaı-Sý» MQK onlaın rejimde qyzmet kórsetý múmkindigi bar saıt ashyp, tutynýshylarmen onlaın rejimde kelisimshart jasasý, basqa da qyzmet túrlerin kórsetý jobalaryn júzege asyra bastady. Munyń syrtynda, qalada «Mobıldi baqylaýshy», «Qazposhta» AQ fılıalynyń «Pos mobile» mobıldi qosymshasy iske qosyldy. Bıyl qala aýmaǵynda 60 «aqyldy» beınebaqylaý qurylǵysy, al bilim mekemelerine jalpy somasy 18,760 mln teńge qarjyǵa 277 kamera ornatyldy. Onyń 138-i mektepterdiń, 139-y balabaqshalardyń qaýipsizdigin qadaǵalap tur, – dedi qala ákimi.
Oblys ortalyǵynda júzege asyrylatyn taǵy bir tyń joba – «Áleýmettik ID-karta». Bul tólem kartasyn qoǵamdyq kólikterde jolaqy tóleý, mektepterde balalardy tamaqtandyrý barysynda halyqtyń áleýmettik osal toptary paıdalana alady.
Qala ákiminiń aıtýynsha, jeltoqsan aıynda qoǵamdyq kólikterde elektrondy bılet júıesi engizilmek. Qostanaı kóshelerindegi shamdardy basqarýdyń avtomattandyrylǵan júıesin engizý baǵytynda da biraz sharýa atqaryldy. Bul maqsatqa 513,1 mln teńge qarastyrylǵan. Atalǵan júıe qalaǵa avtomatty rejimde jaryq berý nemese ony sóndirýdiń jyldyq kestesin engizýdi, elektr qýatyn esepteıtin qurylǵy kórsetkishin qashyqtan alýdy, elektr júıesine ruqsatsyz jasyryn qosylǵan úılerdi anyqtaýdy, elektr jelileriniń sapaly jumys isteýin baqylaýdy qamtamasyz etedi.
Sonymen birge «Qaýipsiz aýla» jobasy sheńberinde beınekameralar sany kóbeıtiledi. Endi aýlalardaǵy oıyn alańdary men qoqys jáshikteri mańyndaǵy tártipti ýchaskelik polısııa pýnktteri qadaǵalap otyrady. Kameralardy ornatýǵa bıýdjetten 100 mln teńge bólingen.
Qostanaı qalasynda «Smart City» tujyrymdamasy sheńberinde júzege asyrylatyn jańa jobanyń biri geografııalyq-aqparattyq júıe dep atalady. Bul joba boıynsha Qostanaıdyń elektrondy kartasyna sýmen qamtamasyz etý jáne sý qubyryn tartý júıesiniń elektrondy úlgisi engiziledi.
– Bıyl qolǵa alynyp otyrǵan jobalardyń birazy elektr qýatyn únemdeýge baǵyttalǵan. Sonyń biri – elektr qýatyn avtomatty baqylaý jáne avtomatty esepteý júıesi. Elektr qýatyn óndirýshige tikeleı qosylýǵa múmkindik beretin tyń jobany engizý arqyly ortasha eseppen aı saıyn 8 mln teńge bıýdjet qarjysyn únemdeýge bolady, – dedi Q.Ahmetov.
Sonymen qatar bıyl jyl sońyna deıin Qostanaıdaǵy №1 mektep-lıseı ǵımaratyna «Elektrondy dáliz» ornatylady. Memleket pen jekeniń áriptestigi arqyly ornatylatyn «aqyldy» qurylǵy oqýshylardyń sabaqqa qatysý deńgeıin baqylap, sabaqqa keshigip kelgen balalar men muǵalimderdi avtomatty túrde anyqtaýǵa múmkindik beredi. Sondaı-aq mektep ǵımaratyna bógde adamdardyń kirip ketpeýin qadaǵalap, ata-analarǵa balanyń mektepke kirgen, shyqqan ýaqyty kórsetilgen SMS-habarlama jiberip otyrady. Atalǵan lıseıde, sonymen qatar «Aqyldy ashana» qurylǵysy ornatylǵan. Bul júıe synyp jetekshileriniń balalardyń tamaǵyna tapsyrys berýin jedeldetedi. Árbir ata-ana balasynyń mektepte ne jep, ne iship jatqanyn «Aqyldy ashana» arqyly kórip-bilip otyrady. Qanatqaqty joba kópshilik kóńilinen shyqsa, qala ákimdigi aldaǵy jyly «SPK Nord» seriktestigimen birlese otyryp, oblys ortalyǵyndaǵy 34 bilim mekemesin «aqyldy ashanamen» qamtamasyz etýdi kózdep otyr.
Oblys ákimi Arhımed Muhambetov keńes qorytyndysynda aýdan, qala basshylaryna «Smart City» tujyrymdamasy aıasyndaǵy jobalardy jandandyrýdy tapsyrdy.
Qostanaı oblysy