Ádil sheshim – ádiletti qoǵamnyń bastaýy

Dúnıejúzilik densaýlyq saq­taý uıymynyń sheshimimen ja­rııa­lanǵan pandemııaǵa qar­sy árbir memleket ózinshe kúre­sip baǵýda. Osy oraıda, ózin táýel­siz, zaıyrly, quqyqtyq jáne demokratııalyq el retinde ornyq­tyrýdy jarııalaǵan memleketimiz halqynyń amandyǵy men árbir azamatynyń densaýlyǵyn saqtaý maqsatynda jedel sheshimder qabyldap, densaýlyq saqtaý, halyqaralyq qarym-qatynastar baılanysy men ekonomıkanyń turaqty damýyna qatysty bar­lyq zańdar men quqyqtyq akti­lerge tıisinshe ózgerister men tolyqtyrýlar engizip, onyń oryndalýyn qamtamasyz etýde.

Osynyń arqasynda elimizdegi pandemııalyq jaǵdaı birshama turaqtandy. Osy jetistik hal­qy­myzdyń boıyndaǵy ult­tyq bolmysymyzǵa tán asyl qasıet­terimizge jatatyn sabyrlylyq pen shydamdylyqtyń, yntymaq pen birliktiń arqasynda deýge negiz bolyp otyr. Bul óz kezeginde áli de bolsa halqymyzdyń quqyq­tyq sanasy men quqyqtyq mádenıetiniń joǵary ekendigin bildiredi. Ony biz elimizdiń azamattary bir jeńnen qol, bir jaǵadan bas shyǵaryp qajetti dári-dármekter men qural jab­dyqtardy tıisti oryndarǵa jetkizgendigin buqaralyq aq­parat quraldarynan kórip, bilip otyrdyq. О́z kezeginde bul azamattarymyzdyń adamgershilik sanasynyń joǵary deńgeıde ekendigin tanytty. Sonymen qatar indetpen kúres kezinde bi­rinshi kezekte densaýlyq saq­taý salasy men quqyq qorǵaý organdary qyzmetkerleriniń jáne áskerı qyzmetshilerdiń óz qyzmetterine adal qaraýy eli­mizdiń bolashaǵynan úmit kútý­ge bolatyndyǵyn bildirdi. Ony biz Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń «Jańa jaǵdaıdaǵy Qazaqstan: is-qı­myl kezeńi» atty Qazaqstan halqyna Joldaýynda dárigerler men quqyq qorǵaý organdarynyń qyzmetkerlerine qaýipti indetpen kúresý barysynda kórsetken erlikteri men azamattyq ustanym­daryna erekshe alǵysyn bildirip, áleýmettik qorǵalýyna aıryqsha mán beretindigine arnaǵanynan baıqaýǵa bolady.

Qazirgi ýaqytta da álem ábigerge salyp otyrǵan pandemııa máselesi Qazaqstan halqy­na da óz qaýpin seıiltti deýge kelmeıdi. Osyndaı kúrdeli kezeń­de memleket aldynda tur­ǵan birinshi mindet elimizdiń áleý­mettik-ekonomıkalyq damýyn turaqty etý, halyqtyń tabysy men jumys oryndaryn saqtap qalý óte mańyzdy. Bú­gin­gi kúni álem elderi bir ǵa­syr­da bolmaǵan óte kúrdeli eko­­no­mıkalyq daǵdaryspen bet­pe-bet kelýde. Halyqaralyq sarapshylardyń paıymdaýynsha búgingi kúni tyǵyryqqa tirelgen ekonomıkany qalpyna keltirý birneshe jylǵa sozylýy múmkin. Osyǵan baılanysty Memleket basshysynyń Joldaýynda qarastyrylǵan baǵyt-baǵdarlar elimizdiń aldynda turǵan negizgi máselelerdi sheshýge baǵyttalyp otyr degimiz keledi.

Aldaǵy ýaqytta Qazaqstan halq­yna qyzmet jasaıtyn memlekettiń jańa standarttaryn daıyndaý maqsatynda qyrýar jumystar atqarý qajet. Osy oraıda, quqyq qorǵaý jáne sot júıesine reforma ja­saý qajettiligi týyndaıdy. Bul rette, Memleket basshysy óz Jol­daýynda Prezıdent Ákim­shiligi janynan quqyq qorǵaý men sot júıesin reformalaýdy júzege asyratyn arnaıy komıssııa qu­ry­latyndyǵyn aıtqan bolatyn.

Qazirgi qoǵamda indetke aınal­ǵan sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres júıeli jumysty qajet etedi. Ol úshin árbir azamattyń quqyqtyq saýattylyǵyn arttyryp, sybaılas jemqorlyqqa múldem tózbeýshilik qaǵıdat­taryn ustanýdy qalyptastyrý asa mańyzdy. Bul jerde sybaı­las­ jemqorlyqqa qarsy kú­resý emes, onyń paıda bolý sebep­terin anyqtaý, aldyn alý sha­ralaryn qabyldaý qa­jet. Jem­qorlyqtyń aldyn alý úshin barlyq memlekettik mekemeler men quzyrly organdar bastamashylyq tanytyp nor­matıvtik-quqyqtyq aktilerdi óz­gertý, jańadan qabyldaý baǵy­tynda jedel sheshimder shyǵa­rý­ǵa, birlesip áreket etýge da­ıyn bolýy kerek. Sondaı-aq qa­zir­gi kezde qoǵamda oryn alyp otyrǵan kórinister sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúrestiń jańasha tásilderin engizýdi talap etip otyr.

Búgingi kúni sybaılas jem­qor­lyqty memleket tarapynan qadaǵalaýǵa qosymsha retin­de qoǵamdyq baqylaý ınstı­týt­tarynyń jumysyn jandandyrý, onyń quqyqtyq negizin qalyp­tastyrý qajettigi qaralýda. Ol úshin barlyq memlekettik or­gandardyń qoǵam aldyndaǵy ashyq­tyǵyn, árbir azamattyń qoǵam­dyq jaýapkershiligin art­tyrýǵa negiz bolatyn «Qoǵam­dyq baqylaý týraly» zań qa­byl­danatyndyǵy Prezıdent Jol­daýynda naqty kórinis tapty. Sondyqtan birneshe jyldan beri óńirlerde jumys istep kele jatqan qoǵamdyq keńesterdiń rólin arttyryp, jumysyn qaıta qarap, jandandyrý kerek. Bul úshin, qazirgi qoǵamdyq keńestiń quramyna áleýmettik top ókil­derin onyń ishinde múmkindigi shek­teýli azamattardy, úkimettik emes uıym ókilderin qosyp, olar­dyń óz usynystaryn jetkizý­ge múm­kindik jasaý qajettigi mańyzdy.

Joldaýda aıryqsha mán beril­gen taǵy bir sala bul ǵylym salasyn damytý baǵyty. Ǵylymdy damytý úshin álemdik deńgeıde moıyndalǵan jańalyqtar men tájirıbelerdi qaı salaǵa bolsa da engizý úshin jańa qózqaras, jańa tásilder men jańasha oılaı alatyn bilimdi de bilikti kadrlar kerek. Atalǵan mańyzdy má­se­lege naqty qol jetkizý úshin aldaǵy jyldan bastap dú­nıe júziniń úzdik, jetekshi ǵyly­mı ortalyqtarynda 500 ǵalym­nyń is-tájirıbeden ótýine jáne «Jas ǵalym» jobasy arqyly zertteý jumystaryn júrgizý maq­satynda 1000 grant bólý jos­par­lanyp otyr. Bul jobany qarjylandyrý, ıaǵnı ǵylym salasyn damytý tikeleı iri kásip­oryndardyń qarajaty esebi­nen júzege asyrylatyn boldy. Sony­men birge aımaqtardaǵy ýnı­versıtetterdiń ǵylymı qyz­met­terin, onyń ishinde ınnova­sııa­lyq ǵylymı jobalaryn qar­jylandyrý men iske asyrylýyna iri bıznes ókilderiniń qatysýyn qamtamasyz etý qajet. Ol úshin ǵylymı-tehnologııany turaqty damytý baǵytynda arnaıy baǵdarlamalyq qujat qa­byldanyp, onyń negizgi min­deti ulttyq deńgeıdegi naqty máselelerdi sheshýde ǵylym salasynyń áleýetin paıdalaný bolyp otyr.

Joldaýdaǵy «Halyq únine qulaq asatyn memleket» – shyn mánisinde «Ádiletti memleket» qurý tujyrymdamasy. Aza­mat­tardyń máselelerin tyńdap, kórip qana qoıý jetkiliksiz. Eń bas­tysy – durys jáne ádil sheshim shyǵarý qajet. Bul – Memleket basshysynyń Parlament pen Úkimettiń aldyna qoıǵan, naqty sheshimin tabýy qajet basty má­sele. Osy jolda eńbek etý qazaq­standyq árbir azamattyń paryzy, mindeti ári boryshy bolmaq.

Joǵaryda aıtylǵandar negizinde Joldaýda aıtylǵan basty máselelerdiń barlyǵy derlik halyqtyń tikeleı qaty­sýy­men júzege asyrylatyn sha­ra­lar bolǵandyqtan birinshi kezek­te halyqtyń sanasyn, onyń ishinde quqyqtyq sanasy men quqyqtyq mádenıetin jetildirý bolyp tanylady. Sebebi alǵa qoıylyp otyrǵan maqsattar men mindetterdi oryndaýda sananyń durys bolýy mańyzdy. Árbir qazaq­standyq óz is áreketterine sanaly túrde qarap, sanaly she­shimder qabyldaǵan jaǵdaıda ǵana biz bıik maqsattarǵa jetemiz.

Gúlnar ARǴYNBEKOVA,

zań ǵylymdarynyń kandıdaty

Qyzylorda