Bıylǵy jyldyń 10 shilde kúni Astrahan aýdandyq soty mal urlyǵyna baılanysty is qarady. Seriktestiktiń baǵymyndaǵy 18 bas qara maldy urlap, ońaı olja tappaqshy bolǵan bes adam ádil jazasyn alyp, túrmege toǵytyldy. Ońaı olja dese, qunyǵyp turatyn, kózi qaraıatyn ózgege sabaq.
2019 jyldyń 16 qazan kúni aıyptalýshylardyń úsheýi A.Esenbaev, S.Ivanov, N.Turmanbaevtar aýdandaǵy mal sharýashylyǵymen aınalysatyn seriktestiktiń iri qara malyn urlamaqshy bolyp sóz baılasady. Aram oılaryn júzege asyrmaqshy bolǵandardyń ekeýi anyqtalmaǵan «Nıva» avtomashınasymen Iаgodnoe aýylynyń janyna kelip, jaıylymda júrgen seriktestiktiń malyn kózdeıdi. Bul ýaqytta aýylda olardy atqa mingen N.Turmanbaev tosyp turǵan bolatyn. Mal urlamaqqa bel býǵan úsheý aýyl mańyndaǵy jaıylymda emin-erkin jaıylyp júrgen bir tabyn qara maldy kóredi. Mal mańynda baqtashynyń joq ekendigine kóz jetkizgennen keıin úsh qazaqtyń aqbas, 15 bas «Gereford» asyl tuqymdy sıyrlaryn tapa-tal túste aldaryna salyp aıdap alyp ketedi.
Jaltyr aýylynyń janyndaǵy temir jol boıyndaǵy toǵaıdyń qoınaýyna maldy engizgennen keıin burynnan tanys D.Oljabaev pen R.Shıntemirovterdi urlanǵan maldy soıyp, sińirip ketý úshin kómekke shaqyrady. Olar maldyń urlanǵandyǵyn bile tura, bas paıdalaryn oılap, baýkespelerdiń aıtqandaryna kónedi. Eger aram isteri júzege assa, urttary maılanyp, qaltalary tompaıyp shyǵa kelmek. S.Ivanov úıinen TOZ-16 karabınin oq-dárisimen qosa alyp shyǵady. Keıin sot barysynda óziniń aıtýyna qaraǵanda ol myltyqty 2008 jyly Jaltyr aýylynyń mańynan taýyp alǵan. Oq-dárisimen qosa úıinde saqtasa kerek. Kóz baılana osy qarýmen bir sıyrdy atyp óltiredi. Munan soń D.Oljabaev pen R.Shıntemirov oqqa ushqan sıyrdy asyqpaı múshelep buzyp, etin avtokólikke artyp alady. Endigisi ońaı. Olja bolǵan mal etin ótkizip, aqshaǵa aınaldyrý. R.Shıntemirov pen D.Oljabaev sıyr etin Nur-Sultan qalasyna aparyp, «Álem» bazarynda 240 myń teńgege satyp jiberedi. Ońaı oljanyń dámin tatyp dánikken álgi ekeýi aýylda qalǵan baýkespe urylarmen birlese otyryp, aram oılaryn ári qaraı júzege asyrýǵa bekinedi. Ol úshin semiz, asaý sıyrlardy ebin taýyp soıý kerek. Bazardan qara maldy qaýmalap ustaý úshin metaldan jasalǵan tor men basqa da qural-jabdyqtar satyp alady.
Kelesi kúni oqıǵa bolǵan orynda urylardyń barlyǵy kezdesedi. Bazardan ákelgen metall tordan qorshaý quryp, qalǵan 17 bas qara maldy sonda qamaıdy. Qorshaýdan bir-birden aıdap shyǵyp turyp, úsh sıyrdy myltyqpen atyp óltiredi. Sol jerde soıyp, kólikke artady. Keıin úsheýi polısııa qyzmetkerleriniń qolyna túsip, A.Esenbaev pen N.Turmanbaev bas saýǵalap qylmystyq oqıǵa oryn alǵan jerden áýpirimdep qashyp qutylady. Osy qylmystyq árekettiń kesirinen urylar seriktestikke 12 mln 606 100 teńge kóleminde materıaldyq shyǵyn ákelgen. Oqıǵa ornynda qolǵa túsken S.Ivanovtyń avtokóligin muqııat teksergen kezde nómiri 572-shi myltyq tabylǵan. Myltyqty S.Ivanov zańsyz satyp alyp, úıinde zańsyz saqtaǵan.
Sot barysynda aıyptalýshy A.Esenbaev óz kinásin ishinara ǵana moıyndady. Sóz syńaıyna qaraǵanda áýel basta mal urlaımyn degen oı bolmaǵan. О́z úıinde alańsyz otyrǵan kezinde N.Turmanbaev telefon shalyp, kezdesýge shaqyrdy deıdi. Kóz baılana, ymyrt úıirile A.Esenbaev, S.Ivanov úsheýi Jaltyr aýylynyń mańynda kezdesken. Sol jerde N.Turmanbaev Iаgodnoe aýylynyń janynda baqtashysy joq bir qora qara maldyń jaıylyp júrgendigin jetkizgen. Ivanov ekeýi «Nıva» avtomashınasymen barǵan kezde N.Turmanbaev salt atqa minip, sońdarynan jetken. Qaraýshysy joq qyrýar maldy tasalaý jerge aıdap aparǵannan keıin Turmanbaev jumysyna ketken. Jolsapardan kelgennen keıin Ivanov ekeýi «Sýbarý» avtomashınasymen Jaltyr aýyly mańyndaǵy mal qamalǵan jerge jetken. Dál sol kúni Ivanov avtomashınasynyń júk salǵyshynan oqtaýly myltyqty alyp, ile bir maldy atyp óltirgenin moıyndady. Ivanov ekeýi qamalǵan maldy kúzetip, mal etin satýǵa ketkenderdi tosqan. Olar tańǵy tórt kezinde oralypty. Barlyǵynyń basy jınalǵan soń taǵy da úsh sıyrdy atyp óltirgen. Áıtse de eki bas qara maldyń terisin alyp, múshelep buzyp úlgermegen. Keshki saǵat toǵyzdyń kezinde jaryǵyn jaqqan avtokólik kóringen soń seskenip qalǵan. Bul kelgender ózderiniń sybaılastary bolyp shyqty. S.Ivanov, D.Oljabaev, R.Shıntemirov avtokólikke otyryp ketip qalǵan kezde N.Turmanbaev atyna minip Jaltyr aýyly jaqqa attanǵan. Ony kelesi kúni keshki besterdiń shamasynda ustady. Qolǵa túskennen keıin ol kinásinen arylmaq bolyp, jasalǵan qylmystyq isin birden moıyndady. Ol da oqıǵanyń qalaı órbigenin tergeý barysynda aına-qatesiz aıtyp berdi. Aıyptalýshy S.Ivanov qylmystyq iske qanshalyqty qatysy baryn ishinara ǵana moıyndady. Urlyq týraly qashan, qandaı jaǵdaıda sóz baılasqandyqtaryn dál aıtyp bere almaıdy. Aıyptalýshy R.Shıntemirov bolsa sot barysynda Nur-Sultan qalasyna mal etin aparyp berý úshin 20 myń teńgege jaldanǵanyn aıtyp aqtaldy. Urlanǵan mal soıylǵan jerge kelgende turǵan adamdardyń ishinde Turmanbaevty ǵana tanyǵan. Sóıtse olar aǵaıyn adamdar eken. Soıylǵan maldyń etin avtokólikke artqannan keıin N.Turmanbaev ekeýi Nur-Sultan qalasyndaǵy «Álem» bazaryna jetip, mal etin satyp jibergen. Keıin qaıtqan kezde Turmanbaev ýáde etken 20 myń teńgesin tólepti. Birinshi áreketteri ózderi oılaǵandaı júzege asqannan keıin taǵy bir sıyrdy jetkizip berýi jóninde ótinish aıtqan. Al urylardy ustaý kezinde nege qashqandyǵyn bylaısha túsindiredi. Aıdalada óziniń ómirine qaýip tóndi me dep oılaǵan. Aıyptalýshy D.Oljabaev bolsa, osy mal urlyǵy barysynda múlde kinásizbin deıdi. Qazannyń 17-si kúni belgisiz nómirden burynnan tanys N.Turmanbaev telefon shalyp, búgin kelip jolyǵatyndyǵyn aıtqan. Avtokólikpen kelgen N.Turmanbaev mal soıýǵa kómektesýin suraǵan. Ár maldy soıǵany úshin 10 myń teńgeden tóleımin dep ýáde etken. Aqshaǵa qyzyqqan bul birden kelise ketken. Turmanbaev maldyń qaı jerde turǵandyǵyn túsindirip bergen.
Mal urlyǵy qalaı ashyldy? Aýyl turǵyndary temir jol mańyndaǵy toǵaıdan beısaýat júrgen eki avtokólikti baıqaǵan. Sodan soń jergilikti egerge baqylap, baıqaý qajettigin tapsyrǵan. Egermen birge áldeneden saqtanǵan aýyl turǵyndary qylmystyq oqıǵa bolyp jatqan jerge kelgen kezde álgi belgisiz avtokólikterge mingen urylar qasha jónelgen. Áıtse de uzaǵan joq. Qolǵa tústi. Kólikten esirtki zattary, aqsha, qarý men bir sıyrdyń eti tabyldy. Onyń ústine terisi jańa sypyrylyp, alyna bastaǵan eki sıyr birden kózge tústi. Mine osylaısha bireýdiń aq adal malyn urlap, materıaldyq ıgilikke kenelmek bolǵan baýkespe urylardyń aram oılary áshkere boldy. Seriktestik dırektorynyń anyqtamasyna qaraǵanda, keltirilgen zııan mólsheri 12 mln 606 100 teńge kóleminde.
Sot barysynda aıyptalýshylar aqtalyp baqty. Biraq, dálel-dáıek jetkilikti. Bultartpas aıǵaq, kýágerler bar. Ádil sot úkim shyǵardy. Ońaı olja tappaq bolǵan N.Turmanbaev, A.Esenbaev, R.Shıntemirov bes jylǵa sottaldy. Qalǵan ekeýine eki jyldan úkim kesildi.
Mal urlyǵy aıryqsha aýyr qylmys ekendigi aıtylyp júr. Mal urlaǵandardyń qolǵa túskeni týraly aqparat ta az emes. Tek sotqa jetkeni sırek. Bul joly adal asqa aram qolyn sozǵandardyń joly bolmaıtyndyǵyn kórsetý úshin jazasyn alǵan beseý týraly jazýǵa týra keldi.
Taǵy bir jaı oıǵa oralǵany. Ádette keıbir áriptester mal urlaǵan oqıǵany barymta dep jazady. Barymta baǵzy zamandaǵy ósh alý, kek qaıtarý sharasy. Al mynaý qany shyǵyp turǵan qylmys. Aýyldaǵy aǵaıynnyń qolyndaǵy birer qarasynyń súmesimen kún kórip otyrǵandyǵy shyndyq. Demek, oǵan kóz alartý balalarynyń bolashaǵyn kesýmen teń kúná. Aıdyń-kúnniń amanynda kúnáli, kináli bolǵan qaıbir jaqsy?!
Aqmola oblysy
Eskertý: keıipkerlerdiń aty-jónderi ózretilip alyndy.