Jalpaq álemdi jaman tumaý jaılaǵaly «sýǵa ketken tal qarmaıdy» degendeı, indetten arashalap qalatyn daýa izdep jantalasqan jurttyń eshki sútine de yqylasy aýyp otyrǵany bar.
Ánsheıinde nazar aýdara bermeıtin eshki sútine degen suranys kúnnen-kúnge kóbeıip keledi. Ártúrli aýrý-syrqaýǵa em ekeni de ejelden belgili. Onyń ústine eshki – ósimtal túlik. Ilkidegi jurttyń «esiń ketse, eshki jı» degen sózi de beker emes-aý. Oblys ortalyǵynda turatyn jeke kásipker Iýrıı Rotermel tabystyń osy kózin jandandyrýǵa bel býyp otyr. Súti ǵana emes, etine de tutynýshylar tarapynan táp-táýir suranys bar.
Kásipkerdiń esil-derti eshkige aýǵany da beker emes eken. Birer jyl buryn aýyr dertke shaldyǵyp, uzaq ýaqyt sarytap bolyp tósek tartyp jatyp qalypty. Tipti sheteldiń ataqty emhanalarynda da emdelgen. Túptiń túbinde dertine daýany óziniń aıtýyna qaraǵanda, eshkiniń sútinen tapqan.
– Qytaıda emdelgenimde sol jaqtyń bilgir mamandary eshkiniń sútin iship kór dep aqyl aıtty. Elge oralǵan soń eshki sútin iship, aýrýymnan aıyqtym. Buryn iship kórmep edim, dámi de til úıiretin táp-tátti eken. Keıin ózime ǵana emes, el ishindegi aýrý-syrqaý adamdarǵa sharapaty tısin dep eshki ósirýge bel býdym, – deıdi Iý.Rotermel.
Túliktiń basym bóligin irgedegi Túmennen tasypty. Qazir baǵymynda Altaı, Alpeı, Zaına tuqymdary bar. Onyń ústine Mońǵolııadan da birer eshkini arnaıy tapsyryspen aldyrypty. Qazir qojalyqtaǵy mal basy júzden asqan. El qulaqtanyp, dúmep kelip jatqan soń, isiniń alǵa basatynyna sengen kásipker aldaǵy ýaqytta sharýashylyǵyn keńeıtpek. Aldymen Germanııadan eshki saýýǵa qajetti qural-jabdyqtardy satyp almaqshy. Kelisim de jasalyp qoıypty. Jalǵyz sút qana emes, balalarǵa arnap ıogýrt ta jasamaq.
Bıyl kásipker saýyn apparatyn satyp alǵan. Tıimdiligi kózge kórinip tur. Bir mezette 12 eshkini qatar saýa alady eken. О́ziniń baǵamdaýyna qaraǵanda, tym qymbat ta emes, 1 200 000 teńge. Isi ońynan ońǵarylsa, shyǵyny az ýaqyttyń ishinde qaıtyp oralmaq. Qazir eshki sútin ortalyq bazarlarda satyp júr. Tańsyq taǵamǵa alǵashynda tosyrqaı qaraǵan halyq bul kúnde kásipker eshki sútin qashan ákeledi eken dep eleńdep júr.
Áýeli ózine, sosyn halyqqa sharapaty tıip turǵan sharýanyń teristigi joq-aý. Aýyldaǵy aǵaıyn da kásiptiń osy bir túrinen qulaqtanyp, qolǵa alyp qareket etse, kánekı!
Kókshetaý