El tanyǵysy kelgen adamdardyń nazaryn aýdaratyn dúnıe – jalǵyz tamyljyǵan tabıǵat qana emes, ólkeniń syrt kózge san ǵasyrdan beri beımálim bolyp jatqan, qoınaýyndaǵy tarıhı, rýhanı baılyǵyn ýaqyt shymyldyǵy kólegeılegen kóne kómbesi.
Sýly, nýly Qorǵaljynnyń ár belesi, ár tóbesi el tarıhynyń shymshymdaǵan syryn búgip jatqandyǵy aqıqat. Nazar salyp izdegen adam san túrli qazynaǵa jolyǵar edi. Sóılete qalsańyz kóz ushy jeter keńistikte kóne zamannan qalǵan tarıhı jádiger tunyp tur. О́rkendeý orta mektebiniń dene tárbıesi pániniń muǵalimi Samat Mamyraıymov týǵan topyraqtaǵy taǵylymdy izderdi izdeýden jalyqqan emes. Jalǵyz ózi ǵana emes, shákirtterin de el tarıhyna meltektetip, jas órenderge týǵan jerdiń san alýan syryn qyzdar tikken kestedeı móldiretip quıýda. Sherlenip aqqan Nura ózeniniń qos qaptalyndaǵy lúp etken samal jelmen kúńirengen, ýaqyt tabynan tozǵan kóne mazarlar men san alýan jádigerlerdi taýyp, ólkeniń ótkenine kóz júgirtedi, derekterin jınaıdy, ańyzyn qaǵazǵa túsirip qattaıdy.
– Bizdiń aýyldyń tusynan Abylaı hannyń qara joly basyp ótken, – deıdi ólketanýshy ustaz Samat Mamyraıymov, – qara joldyń boıy tunǵan derek. Tek sezinetin zerek kóńil, indete izdeıtin yntyzar nıet kerek. Aýyl týrızmin osyndaı qazynamen baılanystyryp damytýǵa mol múmkindik bar. Eger bar jaıdy jaqsy biletin bolsa, árbir jastyń jan júreginde ózi týǵan ólkeniń ótkenin maqtanysh etetin perzenttik sezim qalyptaspaı ma? Eger el qulaqtansa izdep kelip kóz sýaryp, kóńil terbetetin azamattardyń bolatyndyǵy shúbá týǵyzbaıdy. Máselen, Qanykeı ana mazarynyń tarıhy sonaý HVII ǵasyrdan bastalady eken. Jońǵar shapqynshylyǵyna qarsy aq naızasyn qolyna alyp kúresken jaýjúrek atalarymyzben úzeńgi qaǵystyryp joryqqa birge shyqqan batyr ana jaıly ańyzǵa aınalǵan áńgime kóp.
Sondaı ańyzdyń birinde batyr ana Qorǵaljyn boıyna qaptaı kelip eldi qapyda basqanda boıjetkendi qorlap, kúń etkisi kelgen jońǵar batyryn almas qanjarymen jaryp óltirgen desedi. Mine, qazaq áıeliniń boıyndaǵy qaırat pen erlik. Mundaı qasıet jalpy qazaq qyzdarynyń boıynan tabylǵandyǵyna tarıh kýá.
О́tkenniń órnekti izderi soqpaq boıynda saırap jatqan О́rkendeý aýyly týrızmdi damytýǵa óte qolaıly jer. О́lketanýshy ustaz bastamasyn baıandy etý jolynda arnaıy baǵdarlama da jasapty. Jas urpaqty Otan súıýge tárbıeleıtin tarıhı taǵylymmen qosa, bul ólkeniń tabıǵaty da kórikti. Endeshe aýyl týrızminiń aýqymy keńeıe beretindigine kúmán joq.
Aqmola oblysy,
Qorǵaljyn aýdany