Malsaq qaýymǵa memleket tarapynan aýqymdy kómek kórsetilip jatqany belgili. Áıtse de qanatyn keńge jaıyp kele jatqan «Qarlyǵash» sharýa qojalyǵy óz sharýasyn muqııat istegen adamdardyń qoldaýsyz da tabysqa keneletinin dáleldep otyr.
Sharýa qojalyǵyn alǵash qurǵan kezde-aq inisi Erbolat ekeýi óz kúshterine sengen eken. Toqsanynshy jyldardyń basynda uıymdasqan sharýa qojalyǵyna «Torǵaı» keńsharynan saý tamtyǵy qalmaǵan kóne kombaın men «dimkás» traktor buıyrǵan. Al ortaq maldan tıesili paılaryna eshteńe tımepti. Sonda da bolashaqtaryna senimdi edi. Adal eńbekteriniń arqasynda qut daryp, bereke bitti. Qazir qojalyqtyń eki myń gektar jeri bar. Onyń 200 gektary shabyndyq, 100 gektary ekpe shóp, ózgesi jaıylym jerler. О́zderi oǵan da táýbe deıdi. Áıtpese aýyldastary toqymdaı jerge zar bolyp, qoldaryndaǵy birdi-ekili maldy qaıda jaıaryn, shópti qaıdan shabaryn bilmeı qańtarylyp otyr.
– Qanshama qıyndyqty bastan ótkerip júrsek te, nesıe men sýbsıdııa alyp kórgen emespiz. О́z basym memleketke aýyrtpalyǵymdy túsirgim kelmeıdi. Kásippen aınalysqan adam eshkimge táýeldi bolmaýy kerek. О́z kúshine sengen adamnyń ǵana qaıyǵy órge júzedi, – deıdi «Qarlyǵash» sharýa qojalyǵynyń basshysy Erbol Dúısen. – Qazir burynǵy qıyndyqtyń bári artqa qaldy. Sharýa jaıyn úırendik. Úırenetin de eshteńesi joq edi. Ata kásip. Azyq-túlik beldeýindegi Nur-Sultan qalasyn sapaly mal ónimderimen turaqty qamtamasyz etýge septigimiz tıip jatyr. Biz tárizdi mal baqqan sharýa qojalyqtary kóbeıse, ishinara adal básekelestik týyndap, saýda sórelerindegi et baǵasy da arzandar ma edi?!
Búgingi tańda keshegi shaǵyn sharýashylyqtyń isi damyp, tasy órge domalap keledi. Qazir sharýa qojalyǵy 250 bas jylqy, seksennen astam qara mal, 300-diń ústinde qoı baǵyp otyr. Jyl basynan beri elýge taıaý iri qara men bir otar qoıdyń semiz de sapaly etin Nur-Sultan qalasynyń saýda sórelerine shyǵarypty.
Baǵymdaǵy iri qara men jylqy jergilikti tuqymnan. Sharýa qojalyǵynyń basshylary tabysqa asyl tuqymdy baqqanda molynan jetetindigin uǵynyp otyr. Biraq ol úshin jem-shóp daıyndaý máselesi týyndaıdy. Jer kóp bolǵanymen, shabyndyq, jaıylymdyq alqaptar bos emes. Al azyq-túligi tolymdy bolmasa, asyl tuqymdy mal baǵý ońaı emes. Mal ónimderin ótkizý qıyndyq týdyrmaıdy. О́ıtkeni Nur-Sultan qalasy qolsozym jerde. Ári Nur-Sultan – Shiderti tas jolynyń boıyndaǵy dámhanalardy etpen qamtamasyz etedi.
Alǵa umtylǵan sharýashylyqtyń qadamyna tusaý bolyp otyrǵan jalǵyz jaı – jaıylymnyń jetimsizdigi. Bıylǵy jyl mal azyǵy úshin 250 tonna jem-shóp pen 50 tonna arpa daıyndaǵan. Osy mal azyǵynyń kólemine qaraı mal qystatylady. Áıtpese qys qatty bolsa artyq mal tilin tistep qalmaq. Shaǵyn ǵana sharýa qojalyǵy on shaqty adamdy turaqty jumyspen qamtamasyz etip otyr. Eńbekaqylary istegen jumys aýqymyna qaraı ýaqtyly tólenedi.
–Jaıylymnyń jetimsizdigi janǵa batyp tur, – deıdi sharýa qojalyǵynyń basshysy, – júz myń gektarǵa deıin jer ıelengender ne ózderi paıdalanbaı, ne ózgeniń ıgiligine jaratpaı otyrǵandary túsiniksiz. Osyndaı keleńsizdiktiń saldarynan shoq juldyzdaı Torǵaı aýylynyń qyryqqa jýyq otbasy kóshemiz dep qopańdap otyr. Eger mal súmesimen kún kóretin aýyl turǵyndaryna jaıylym úshin jer berilse, mundaı olqylyq oryn almas edi.
Shaǵyn aýyldardyń úlken máselesine kóńil aýdaratyn kez jetken tárizdi. Jomart jerdiń jalyn janyn salyp jumys isteıtinder ǵana ustaýy tıis qoı.
Aqmola oblysy,
Ereımentaý aýdany