Tuńǵysh Prezıdent jáne ult muraty

Qoǵam men memlekettiń jańa saty­ǵa óte bastaǵan kezeńin­de jańa býyn saıasatkerlerge jol ashý, bılik qataryn ja­ńar­typ-jańǵyrtý – bılikke jańa lep pen jańa dem berý úshin jasalǵan shara. Osynyń arqa­synda Qazaqstan eki úlken saıa­sı naý­qandy ótkerip, qoǵam men mem­leketti, el ekonomıkasyn re­for­malaýǵa, jańǵyrtý­ǵa baǵyt­talǵan sheshimder tizbe­gin qabyl­dap úlgerdi. Eldiń tutas­tyǵyn, bir­ligin qamta­masyz etýge baǵyt­talǵan oń qadamdar jasaldy.

Jalpy alǵanda, keıbir saıası oqıǵalardyń mańyzyn túsi­nip-túısiný úshin belgili bir qa­shyqtyq, ıaǵnı ýaqyt kerek bo­lyp jatady. Búginde, árıne, qo­ǵam ishinde ártúrli alypqashpa áńgi­me, daýryqpa, dańǵaza áleý­mettik jeliler arqyly keń tara­ǵan zaman. Qoǵam eń aldymen nı­gılıstik, negatıvti ba­ǵyt­taǵy pikirlerge kóbirek sene­tin sııaqty bolyp kórinedi. Bundaı jaǵdaıdaǵy basty mindet – alǵan baǵyttan taımaý, jos­par­laǵan, mejelegen reformalar­dy asqan tabandylyqpen, prın­sıp­shildikpen atqara berý, jalǵas­tyra berý qajet. Ahmet atamyz aıtpaqshy, «jurt – búgin­shil, bizdiki – erteń úshin». Keı­bir kezde úlken ózgerister ózin ózi dálel­dep, rastap jatady. Búgingi qoǵam shyn máninde óz­ger­di jáne ózgerý ústinde. Keshe ǵana múmkin emes, kózge eles­te­te al­maıtyn dúnıeler ómir shyn­dy­ǵyna, qarapaıym faktige aı­nalyp jatyr.

Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev ótken eki jyl ishinde ózin strategııalyq tereń­di­gi men oıy, tarıhı paıy­my men bolashaqqa arnalǵan tujy­rymdamasy bar, Qazaqstannyń, onyń halqynyń jany men tabı­ǵatyn tereń túsinetin saıasatker retinde kórsete bildi. Naqty nátıjelerge keletin bolsaq, úsh iri baǵytty aıtar edim.

Birinshisi – «Halyq únine qu­laq asatyn memleket» tujy­rymdamasy. Prezıdent qoǵam­da, elde bolyp jatqan máse­le­lerdi aıqyn sezinip, tereń túsinetin memleket pen memle­ket­tik apparat jasaqtaý kerek dedi, sonyń jaqsy úlgisin kór­setip keledi. Apta saıyn, aı saıyn ákimder men mınıstr­lerdiń oıy men óresi, keıde qara­paıym ǵana túısigi jetpeıtin dú­nıelerdi ózi túzep, ornyna qoıyp, baǵytyn berip otyra­dy. Osyndaı ustanymnyń arqa­syn­da eldi dúrliktirgen kópte­gen máse­leni der kezinde sheship, olardy strategııalyq sheshimderge aınaldyryp keledi. Mysaly, jer máselesi, taǵy basqalar.

Ekinshisi – saıası reformalar. Elde bir emes, eki emes, úsh saıası reforma tizbegi jasaqtalyp, olar zańmen bekitildi. Bul reformalar tek aty úshin, bireýge unaý úshin jasalyp jatqan reformalar emes. Eldiń shynaıy qajettiligine, damý qar­qynyna, baǵdaryna oraı, jik­telip, tizbektelip júıeli túr­de júzege asyrylyp keledi. Al­daǵy ýaqytta da bul úderister jalǵasa beredi. Alda bizdi aýyl ákimderin tikeleı saılaý kútip tur, odan keıin aýdan ákimderin jergilikti turǵyn­dar saılaıdy. Bul – Ortalyq Azııadaǵy tuńǵysh tájirıbe. Bul turǵydan Qazaqstan aımaqty demokratııalandyrý boıynsha kóshbasshylyqty ózine qaıtaryp alǵan sııaqty.

Úshinshisi – áleýmettik já­ne eko­nomıkalyq reformalar tiz­bekteri. Qazaqstan óz da­mýyn­da jańa sapaǵa, jańa sa­tyǵa kóterilip keledi. Jańa zamanda tyń ekonomıkalyq kórsetkish­ter­ge qol jetkizý úshin kem degende eki máseleni qamtamasyz etýimiz kerek. Eń aldymen, eldiń áleýmettik damýyn qamtamasyz etip, kómekke zárý toptarynyń jaǵdaıyn jaqsartýymyz kerek. Ol úshin búginde jańa Áleýmet­tik kodeks jazylyp, aldaǵy ýaqyt­ta Parlament qaraýyna engizi­le­tin bolady. Ekinshi kezekte bıznes­­tiń jolyn ashatyn, salyq saıa­satyn jaqsartatyn, kásipkerlerdi qol­daýǵa baǵyttalǵan júıeli re­formalar kerek ekeni anyq. Bul baǵytta da kóptegen zań jobasy ja­zylyp, aldaǵy ýaqytta depý­tattyq korpýsqa tabystalady dep kútemiz.

Aıdos SARYM,

Májilis depýtaty