Urlanǵan avtokólikti tabý jeńildeıdi

Senatorlar «2005 jylǵy 25 qarashadaǵy Táýel­siz Memleketter Dostastyǵyna qaty­sý­shy memleketterdiń avtokólik qural­daryn jymqyrýǵa qarsy kúrestegi jáne olar­dy qaıtarýdy qamtamasyz etýdegi yntymaq­tasty­ǵy týraly kelisimge ózgerister engizý týraly hattamany ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasyn qabyldady.

Bul kelisim TMD elderiniń aýmaǵynda tir­keý­den shyǵarylǵan jáne apatqa ushyraǵan avto­kólikter týraly málimetter jarııalanatyn derekterdiń aqparattyq bazasynyń jumysyn qoldaýdy kózdeıdi. Málimettermen jedel almasý tájirıbesi Dostastyqqa múshe memleketterdiń avtokólik urlyǵymen kúres jáne olardy qaıtarý jumystarynda birlesip, belsendi áreket etýlerine múmkindik beredi.

Aıta keterligi, hattamaǵa 6 eldiń ishki ister mınıstrleri qol qoıǵan. Olardyń arasynda Reseı, Tájikstan, Belarýs, Qazaqstan, Qyrǵyzstan, Moldova bar. Hattamanyń negizgi maqsaty – urlanǵan avtokólik ıeleriniń quqyqtaryn qorǵaý.

«Búginde TMD kelisimine sáıkes, eldermen shekaramyz ashyq. Osyny paıdalanyp, keı­bir adamdar zań buzýshylyq jasaıdy. My­saly, 2005 jyldan bastap osy kezge deıin ur­­lan­ǵan 223 kóliktiń tek 30 paıyzy elge qaı­taryl­ǵan. О́ıtkeni, suraý salý norma­larynyń kemshilikteri bar. Solardy joıý úshin qujatqa jańa normalar engizildi. Endi ereje boıynsha suraý salýdy oryndaýǵa bir aı ýaqyt beriledi. Sondaı-aq suraý salý boıynsha aqparat usynýdan bas tartý úshin naqty negiz qajet.

Sonymen qatar hattamada jol-kólik, órt jáne tabıǵı apattan zardap shekken avto­kólik­ter týraly málimet berý, keden organ­darymen aqparat almasý, 1 jyl ishinde suraýy joq avtokólik qaı jerden tabylsa, sol mem­lekettiń menshiginde qaldyrý máseleleri qarastyrylǵan.

Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqqa kiretin memleketter arasynda ortaq kedendik shekara bar. Sondyqtan osy kólikterdi baqy­lap, aqparat almasý úshin bul hattama qajet», dedi zań jobasy jóninde baıandama jasaǵan Ishki ister mınıstri Erlan Turǵymbaev.

Zań jobasyn talqylaý barysynda senator Lázzat Súleımen hattamany qabyl­daý­dyń mańyzyna toqtaldy. «Ishki ister mınıstr­liginiń aqparatyna sáıkes sońǵy  15 jylda elimizde 40 303 avtokólik urlanǵan, onyń ishinde 26 079-y tabylyp, ıelerine qaıtarylǵan, 14 224-i tabylmaǵan. Urlanǵan avtokólikterdiń 223-i TMD elderinde tabylyp, onyń 66-y elimizge qaıtarylǵan. Sondaı-aq bizdiń elimizde 233 avtokólik tabylyp, 84-i TMD elderine qaıtaryldy.

Sonymen qatar 2020 jyly urlanǵan 2121 kó­liktiń 547-si urlyq jáne aıdap ketý faktileri bo­ıynsha qylmystyq esepke qoıyldy. 412-si ıelerine qaıtaryldy, al qalǵan 1162-si qar­jy pıramıdalary jáne alaıaqtyq boıynsha tergelip jatqan qylmystyq ister sheńberinde esepke qoıyldy», dedi depýtat.

Otyrys barysynda «Eýrazııalyq ekonomı­kalyq odaqtyń taýar belgileri, qyzmet kórsetý belgileri jáne taýarlar shyǵarylǵan jerlerdiń ataýlary týraly shartty ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasy da qaraldy. Atal­ǵan qujatta taýar belgilerine patent alý, qyzmet kórsetý belgileri jáne taýar shyǵa­ryl­ǵan jerlerdiń ataýlaryna qatysty normalar qarastyrylǵan.

Osy zań jobasy qabyldansa, qazaqstandyq­tarǵa EAEO elderi aýmaǵynda jumys isteý úshin patent alý rásimi jeńildeıdi. Ol úshin azamattar EAEO-ǵa múshe memleketterdiń biriniń patent beretin vedomstvosyna júginse, jetkilikti bolady. Osylaısha Ekonomıka­lyq odaq aýmaǵynda óz taýar belgisin qorǵaýǵa múmkindik alady.

«Kórsetilgen obektilerdi tirkeýdiń óńirlik júıesin engizý Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq týraly shartta kózdelgen. Bul júıe­niń artyqshylyǵy bir qorǵaý qujatyn bes mem­lekettiń aýmaǵynda bir ýaqytta alý múm­kindigi bolyp otyr. О́nerkásiptik menshik ny­san­­daryna qatysty tıisti qorǵaýdy alý úshin eń mańyzdy faktorlardyń biri – berilgen óti­nim­niń basymdyq kúni. Bul júıe bir ótinim berý arqyly bes memlekette bir basymdyq kúnin belgileýge múmkindik beredi. Shartty ratı­fıkasııalaý ulttyq taýar belgileri ıe­leri­niń quqyqtaryn shektemeıdi, sonymen birge eýrazııalyq naryqqa baǵdarlanǵan otan­dyq taýar óndirýshilerdiń quqyqtaryn qorǵaý deńgeıin arttyrýǵa jaǵdaı jasaıdy», dedi Ádilet mınıstri Marat Beketaev.

Sondaı-aq senatorlar «Qazaqstan Res­pýb­lıkasy men Bolgarııa Respýblıkasy arasyn­daǵy sottalǵan adamdardy berý týraly shartty ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasyn qa­byl­dady. Bul qujat arqyly sottalǵan adamdardy ári qaraı jazasyn óz elinde óteýine múmkindik týady.

Zań jobasy jóninde baıandama jasaǵan Bas prokýrordyń orynbasary Marat Ahmet­janov: «Sottalǵan adamdy berý úshin eń aldy­men sot­talǵan adam eki eldiń biriniń azamaty bolýy tıis. Sondaı-aq sottalǵan, suraý alynǵan kez­de úkim zańdy kúshine engen jáne keminde 6 aı óteıtin ýaqyty qalýy kerek. Budan bólek, sot­talǵan adamnyń jazbasha kelisimi men eki el de berýge kelisýi qajet. Osy aıtylǵan talaptar saqtalmasa, adam berilmeıdi. Qazir bizde de, Bol­garııada da kelisýshi taraptardyń sottalǵan azamattary joq», dedi.

Senatorlar «Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqqa múshe memleketterdiń temeki ónimderine aksızder salasyndaǵy salyq saıasatyn júrgizý qaǵıdattary týraly kelisimdi ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasyn da qarady. Qujat 2024 jyldan bastap temeki ónimderine aksızderdiń ındıkatıvtik mólsherlemesin qoldanýdy qarastyrady. Mundaı norma EAEO-ǵa múshe memleketterdiń aýmaǵynda temeki ónimderiniń aksızderine salyq salýda biryńǵaı tájirıbeni qoldanýdy qamtamasyz etedi.

«Kelisimde 2024 jyldan bastap ındıkatıv­tik mólsherleme men odan aýytqý dıapazondaryn qoldaný, EEK Keńesine aksızderdiń ındıkatıvtik mólsherlemelerin bekitý jáne negiz­delgen ekonomıkalyq oryndylyǵy bol­ǵan kezde olardy ózgertý boıynsha ókilet­tik­ter berý kózdeledi. Aksızder mólsherlemelerin jaqyndastyrý 2024 jyldan bastap júzege asyrylady. Árbir bes jyl saıyn biryńǵaı ındıkatıvtik mólsherleme jáne odan aýytqý dıapazony belgilenedi», dedi baıandama jasaǵan Ulttyq ekonomıka mınıstri Áset Erǵalıev.

Odan bólek, senatorlar «Qazaqstan Respýb­lıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine advo­kattyq qyzmet jáne zań kómegi máseleleri bo­ıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań jobasy boıynsha kelisim komıs­sııasynyń quramyn bekitti. Bul qujat bo­ıyn­sha Májilistiń pikirin qaraý jáne kelisý úshin Parlamenttiń kelisim komıssııasynyń quramyna Senattan Sáýle Aıtpaeva, Andreı Lýkın jáne Sultanbek Mákejanov usynyldy.

Otyrysta senatorlar depýtattyq saýaldaryn da joldady. Nurjan Nursıpatov qos azamattyq máselesin kóterip, bul baǵyttaǵy sharalardy júıeleý kerektigin aıtty. Sergeı Ershov aksızderdiń ósý esebinen kóbeıgen salyq túsimderin halyqtyń áleýmettik áljýaz toptaryna jumsaýdyń mańyzy zor ekenin jetkizdi. Bekbolat Orynbekov Taraz qalasynda sý tazalaý qurylǵylarynyń qurylysyn júrgizý qajettigin sóz etse, senator Murat Baqtııaruly Aral teńizine qatysty máselege nazar aýdardy.