Almaty qalasynyń JITS ortalyǵynda AITV-nyń aldyn alýdyń jańa túri engizilip otyp, ıaǵnı bul - qatynasqa deıingi saqtyq.
2021 jyldyń sáýir aıynan bastap Almaty qalasynyń JITS-tyń aldyn alý jáne oǵan qarsy kúres jónindegi ortalyǵynda antıretrovırýstyq preparattardy (ARV) AITV-men ómir súretin adamdar ǵana emes, sonymen qatar teris mártebesi bar adamdar da ala alady.
Mamandardyń aıtýynsha, aldyn alý sharalary, sonyń ishinde prezervatıvter taratý jáne zııandy azaıtý baǵdarlamalaryna qatysý ınfeksııanyń ósý qarqynyn tolyq toqtatý úshin jetkiliksiz. Qatynasqa deıingi aldyn-alý (QDP) oń ról atqara alady, onda ARV preparattaryn AITV – nyń teris dıagnozy bar adamdar qoldanady - negizgi toptar ókilderiniń jynystyq seriktesteriniń (er adamdarmen jynystyq qatynasqa túsetin er adamdar, seks qyzmetkerleri, ıneksııalyq esirtki qoldanatyn adamdar) juqtyrý qaýpi joǵary. Sondaı-aq bul aldyn-alý dıskordantty juptarǵa (VICh-tiń oń seriktesteriniń biri) jáne transgenderlik áıelderge qajet. QDP arqasynda bul adamdar AITV juqtyrý yqtımaldyǵyn odan ári azaıta alady.
- QDP-bul AITV-ny aldyn-alýdyń aralas tásildiń bir bóligi. Bizdiń ortalyqta ol AITV aldyn alý jáne aldyn alý paketiniń bir bóligi retinde usynylady, onyń ishinde: AITV-ǵa turaqty testileý, jynystyq jolmen beriletin ınfeksııalar skrınıngi (JJBI), keńes berý. Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń (DDSU) usynysy boıynsha biz QDP retinde eki preparattyń-Tenofovır/Emtrısıtabınniń kombınasııasyn qoldanamyz, - deıdi Almaty qalalyq JITS ortalyǵynyń bas dárigeri Marat Tókeev.
Ortalyq mamandary QDP tutynýshylarymen jumys isteý boıynsha is-qımyl algorıtmin ázirledi. Oǵan mindetti AITV, kreatının, V gepatıti, JJBI testileý kiredi. Bul rette dárigerlerdiń erekshe nazarynda – júkti áıelder tur. Dári-dármekter kem degende bir aıǵa aqysyz beriledi. Negizgi toptarǵa qol jetkize alatyn úkimettik emes qoǵamdyq uıymdar belsendi kómek kórsetedi. Álemniń jetekshi ǵalymdarynyń zertteýleri durys qoldanǵan kezde QDP, AITV juqtyrý yqtımaldyǵyn 80-90%-ǵa tómendetýi múmkin ekenin kórsetedi. Sonymen qatar, aldyn-alýdyń bul túriniń tıimdiligi dári-dármekterdi qabyldaýǵa degen adaldyqqa baılanysty.
2021 jylǵy 1 sáýirdegi jaǵdaı boıynsha JITS ortalyǵynda AITV-men ómir súretin 3786 adam esepte tur.