Osy kúnderi kóp adamnyń kókeıinde koronavırýsqa qarsy ekpe alýǵa baılanysty suraq kóp. Vaksına alý kerek bolsa, qaısysy durys, ózimizdiń vaksınaǵa senemiz be, kórshilerimizdiń jasaǵany durys pa, álde taǵy bir el keremet ekpe taýyp qalar ma eken degen ekiudaı oı, dúdámal saýaldar ekiniń birin mazalaıdy. Alaıda vaksınalardy bir birimen salystyrýǵa bolmaıdy. Nege?
Vırýsologterdiń aıtýynsha, vaksına ártúrli platforma, túrli ǵylymı ádistermen ázirlenedi. Ár vaksına óz mindetin atqarady, tek áseri ǵana ártúrli bolmaq. Adamzat balasy birinshi ret vaksına jasap otyrǵan joq. Mıkroorganızmder ǵasyrlar boıy zerttelip, myń márte tekserilip, ekpe jasaý isi jolǵa qoıylǵan. Mysaly, VI ǵasyrda «Iýstınıanova obasy» ataýymen 100 mıllıondaı adamdy jalmap, Eýropa turǵyndarynyń teń jartysynan astamyn alyp ketken indetti tarıh umytpaıdy. HIH ǵasyrda týberkýlez taǵy da sol Eýropanyń tórtten birin qarmaǵyna ilgen joq pa?!
Eń alǵashqy ekpe adamǵa 1897 jyly obaǵa qarsy salynǵan. Sodan beri Eýropa men AQSh-ty qynadaı qyrǵan oba, sheshek, polıomıelıt sııaqty indetterdi kóbimiz umytsaq ta, jurttyń kóńilinde bir alańnyń bary ras. Osynaý suraqtarǵa elimizdiń klınıkalyq jáne irgeli medısına akademıgi, S.Asfendııarov atyndaǵy QazUMÝ epıdemıologııa kafedrasynyń professory, Qazaq medısınalyq úzdiksiz bilim berý ýnıversıtetiniń professory Sáken Ámireev jaýap berdi.
«COVID-19-dan qazirdiń ózinde 3 mıllıondaı adam qaıtys boldy. Jappaı vaksınalaýsyz biz munan da kóp adamdy joǵaltamyz» deıdi ǵalym. Dál osy kúnderi Almatyǵa QazVac vaksınasynyń 6 myń dozasy jetkizilgenin atap ótken jón. Endi qala turǵyndary qazaqstandyq nemese reseılik preparatty tańdaı alady. Professor Sáken Ámireev qazaqstandyq vaksınanyń sapasy álemdik balamalarynan kem emestigin atap ótti. Ol vaksınalardy salystyrýǵa bolmaıtynyn, óıtkeni barlyǵy tıimdi, qaýipsiz jáne sertıfıkattalǵanyn alǵa tartty. Qazaqstanda óndirilgen QazVac vaksınasynyń birinshi partııasy Almaty qalasy Qoǵamdyq densaýlyq basqarmasynyń qoımasyna kelip tústi. Jalpy alǵanda, 6 myń doza (1 jáne 2 komponent) qalalyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń medısınalyq uıymdary arasynda bólingen. Bul 3 myń adamdy vaksınalaýǵa jetkilikti.
S.Ámireevtiń aıtýynsha, otandyq vaksına ınaktıvtendirilgen, onyń dozasy 0,5 ml/doza jáne bulshyqet ishine engiziledi. Quramynda SARS-CoV-2 tazartylǵan ınaktıvırlengen tutas vırıondy shtamy bar. Mundaı vaksınalar dene temperatýrasyn kótermeıdi jáne jeńil asqynýlarǵa ıe. Spýtnık V sııaqty, bul da eki komponentti jáne 21 kúndik ıntervalmen engiziledi.
«Álemde búgingi tańda bul ınfeksııany juqtyrǵandar sany 146 mıllıonnan asty. Osy kezge deıin koronavırýstan shamamen 3 mln adam qaıtys boldy. Eger halyq áli de kútip, ekpe saldyrmasa, bizdiń qansha adamdy joǵaltatynymyz belgisiz. Vaksına aýrýdyń aldyn alatynyn este saqtaý kerek. Bul halyqtyń ujymdyq ımmýnıtetin qalyptastyrýy úshin qajet. Epıdemıologııa zańy boıynsha ımmýndyq qabat paıda bolýy úshin halyqtyń 60% jáne odan kóp bóligi vaksınalanýy qajet. Ujymdyq ımmýnıtet osyndaı kórsetkishter bolǵan kezde qalyptasady», dedi S.Ámireev.
Ol halqynyń 84%-dan astamy ekpe alǵan Izraıl memleketin mysalǵa keltirdi. Jappaı vaksınanyń nátıjesinde karantındik sharalar ishinara álsiredi. Osy máselege oraı, halyqty antıdenelerdi tekserýdiń sońynda júrip, qarajat pen ýaqytty ysyrap etpeýge shaqyrdy.
«Halyq keıde ekpe jasamaý úshin sebep izdeıdi. Aýrýdy jasyrýdyń qajeti joq. Sonymen qatar koronavırýspen aýyrǵandardyń ımmýnıteti álsiz ekenin este ustaǵan jón. Sondyqtan olar qalpyna kelgennen soń 6 aıdan keıin vaksınalanýy kerek. Jalpy, vaksına áseri jaqsy ótedi, vaksınany alǵandar ózderin jaqsy sezinedi. Múmkindikti paıdalana otyryp, halyqqa júgingim keledi: vaksınalaýdan qorqýdyń qajeti joq, COVID-19 vaksınasy – aldyn alýdyń senimdi tásili», deıdi S.Ámireev.
Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń saıtynda QazVac-tyń koronavırýs ınfeksııasyna qarsy ınaktıvtendirilgen vaksınasymen egilgenderdiń jaqsy jasýshalyq ımmýndyq jaýaby týraly aqparat keltirilgen. Bul vaksınalanǵan adamdarǵa aýrýdan senimdi qorǵaýdy qamtamasyz etedi. Sonymen qatar QazVac vaksınasy vırýstyń barlyq mýtasııalanǵan shtamdaryna tótep bere alady. Inaktıvtendirilgen vaksına tolyǵymen vırıonnan jasalǵan jáne onda aqýyzdardyń barlyq spektri saqtalǵan, sondyqtan kez kelgen mýtasııa kezinde QazVac vaksınasynan keıin qalyptasqan antıdeneler vırýsty tanıdy, ony zalalsyzdandyrady jáne jańa vırýspen kezdesý jaǵdaıynda ınfeksııa týraly aqparatty saqtaıdy. Osylaısha, qazaqstandyq QazVac vaksınasy joǵary senimdilikti, tıimdilikti kórsetti jáne jappaı qoldanýǵa usynylýy múmkin.
ALMATY