Indet qaýpi seıilmegen qazirgi kezde epıdemııalyq ahýaldan ózekti másele joq deýge bolady. Búginde koronavırýsqa toıtarys berýdiń jalǵyz joly vaksınalaý ekenin halyqtyń basym bóligi uǵyna bastady. Bul rette elimizde qoljetimdi vaksınalarǵa qatysty kópshiliktiń kókeıinde áli de suraq kóp bolyp tur. Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmeti alańynda Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń ókilderi vaksınalaý jáne basqa da mańyzdy máseleler tóńireginde jan-jaqty maǵlumat berdi.
Brıfıngte Densaýlyq saqtaý mınıstri Alekseı Soı, Densaýlyq saqtaý vıse-mınıstri Ajar Ǵınaıat, DSM Sanıtarlyq-epıdemıologııalyq baqylaý komıtetiniń tóraǵasy Aıjan Esmaǵambetova aldymen eldegi sanıtarlyq-epıdemııalyq ahýalǵa toqtalyp, halyqty KVI-ǵa qarsy vaksınalaý týraly aıtyp berdi.
Epıdemııalyq jaǵdaı matrısasyna sáıkes Qazaqstan 10 kún boıy «jasyl aımaqta» tur. Nur-Sultan qalasy ǵana «qyzyl aımaqta» ornalasqan, «sary aımaqta» úsh óńir bar: Atyraý, Batys Qazaqstan, Qaraǵandy oblystary. Qalǵan 13 óńir – «jasyl aımaqta».
Jalpy «jasyl aımaqta» turǵan elimizde mamyr aıynyń basynan bastap aýrýdyń tómendeý úrdisi baıqalady. Maýsymnyń 15 kúninde mamyr aıynyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda aýrý deńgeıi 1,7 ese tómendedi. 16 maýsymdaǵy jaǵdaı boıynsha respýblıkada ınfeksııalyq tósektik oryndardyń qamtylýy 23%-dy, reanımasııalyq tósektik oryndardyń qamtylýy 21%-dy quraıdy. Sońǵy aıda stasıonarlyq emdelýdegi naýqastar sany 2,1 esege, ambýlatorııalyq emdelýde 1,7 esege azaıdy.
Syrqattaný deńgeıin tómendetýge yqpal etken eń negizgi sharanyń biri vaksınalaý ekeni anyq. 2021 jyldyń aqpan aıynan bastap óńirlerge 6,2 mln-nan asa vaksına jetkizildi. Onyń ishinde 3 mln doza – birinshi komponent jáne 1,6 mln doza Spýtnık V vaksınasynyń ekinshi komponenti, 100 myń doza – QazVac, 1 mln doza – Hayat Vax, 500 myń doza – CoronaVac vaksınasy.
Búgingi tańda vaksınanyń 4,0 mln dozasy paıdalanyldy, onyń ishinde birinshi komponenti 2 587 884 adamǵa salyndy, bul tıisti halyqtyń 26%-yn quraıdy. Ekinshi komponentpen 1 480 309 adam qamtyldy. Egý pýnktterinde shamamen 1 mln 216 myń birinshi komponent jáne 1 mln 182 myń ekinshi komponent bar.
Bul rette koronavırýspen aýyryp jazylǵan adamdar vaksına saldyrýdyń qajeti joq dep oılap, bosańsýyna bolmaıdy. О́ıtkeni koronavırýstan aıyqqan jurt ta qaıtadan indettiń tyrnaǵyna ilinip jatyr. Buǵan Densaýlyq saqtaý mınıstriniń málimdemesi naqty dálel bola alady.
– Eger adam bir ret aýyrsa, qaıtadan aýyrmaıdy degen túsinik múldem qate. Muny túsinýimiz qajet. Qazaqstanda qazirgi ýaqytta shamamen 800 adam koronavırýspen qaıtadan aýyryp qalǵan. Olar vaksına almaǵan bolatyn. Jalpy bul tek Qazaqstanda ǵana emes, ózge de elderge tán úrdis. Eýropada jáne ózge de elderde myńdaǵan adam qaıtadan aýyryp jatyr. О́zińdi jáne janyńdaǵy adamdardy qorǵaý úshin vaksına alǵan durys. Ásirese, birinshi kezekte 60 jastan asqan jáne sozylmaly aýrýlary bar azamattar ekpe alǵany jón. Biz barlyq azamatqa ekpeni belsendi túrde alýǵa keńes beremiz. Infraqurylymdyq turǵydan alǵanda, Qazaqstannyń árbir óńirinde, tipti saýda ortalyqtarynda ekpe pýnktteri ashylǵan. О́zderińiz de dúrbeleń joq ekenin kórip otyrsyzdar. Elimizdiń azamattary tegin vaksınanyń tıesili dozasyn emin-erkin saldyra alady, – dedi A.Soı.
Sonymen qatar otandyq QazVac vaksınasynyń klınıkalyq zertteýiniń jan-jaqty parametrleri taıaý ýaqytta jarııalanbaq.
– Medısına qaýymdastyǵy búginde qoldanýǵa engizilgen otandyq QazVas vaksınasyn ázirleýdegi Qazaqstannyń joǵary jetistigin maquldaıdy. Ol klınıkalyq synaqtyń kezeńderinen ótti. Qazir klınıkalyq praktıkada tur. Bul vaksınany bıologııalyq qaýipsizdik salasynda jumys isteıtin bizdiń jetekshi salalyq mamandar da qýattaıdy. Densaýlyq saqtaý júıesindegi barlyq maman bul áleýetti joǵary baǵalaıdy. Bilim jáne ǵylym mınıstrligi, Bıologııalyq qaýipsizdik máseleri ınstıtýty birqatar reıtıngtik jýrnalǵa birneshe maqala jiberdi. Nusqaýlyqta negizgi aqparattar, qoldaný nusqaýlyǵy, tıimdiligi, kórsetkishter men qarsy kórsetkishteri boıynsha pozısııasy qamtylǵan. Halyqqa jetkizilgen. Azamattarǵa vaksınalaý barysynda aıtylady. Taıaý ýaqytta klınıkalyq zertteýdiń jan-jaqty parametrleri jarııalanady. Bul rette eshqandaı qupııa joq. Bul – taza prosedýralyq prosess, – dedi mınıstr.
О́zimizdiń vaksınany A.Soıdyń ózi de saldyrǵan, qazir vaksınadan keıingi hal-jaǵdaıy qalypty eken. Aıta keteıik, sáýir jáne mamyr aılarynda elimizdiń barlyq óńirine QazVac vaksınasynyń 100 myń dozasy jetkizilgen. Búginde QazVac vaksınasynyń birinshi dozasymen shamamen 41 myń adam, ekinshi dozasymen 22 myń adam ekpe aldy. Bul jaıynda DSM Sanıtarlyq-epıdemıologııalyq baqylaý komıtetiniń tóraǵasy Aıjan Esmaǵambetova keńirek aıtyp berdi.
– QazVac vaksınasy sáýir aıynyń sońynda jetkizile bastady. Sáýirdiń sońynda 50 myń, mamyrda taǵy da 50 myń vaksına dozasy jetkizildi. Al maýsym aıynyń sońyna deıin 100 myń vaksına dozasyn jetkizý josparlanyp otyr. Barlyq óńirde vaksına bar. Tek Almatyda ǵana búgin bitedi. Bul oraıda 50 myń doza QazVac vaksınasy óńirler sheginde 2 myńnan 6 myń dozaǵa deıin bólinedi. Sondyqtan óńirler bul vaksınany saýda ortalyqtaryndaǵy nemese densaýlyq saqtaý uıymyndaǵy ekpe pýnktterinde saldyrýdy ózderi sheshedi, – dedi A.Esmaǵambetova.
Sondaı-aq jaqynda Qazaqstanǵa Qytaıda óndirilgen CoronaVac vaksınasy jetkizildi. Osylaısha elimizde qoljetimdi vaksınalardyń sany tórteý boldy. Qazir bizde CoronaVac vaksınasynyń 500 myń dozasy bar eken. Búginde bul barlyq óńirde qoljetimdi. Osy aptada CoronaVac vaksınasyn egý bastaldy. Qazirdiń ózinde búkil elimizde CoronaVac-pen shamamen 15 myń adam ekpe aldy. CoronaVac – QazVac, Hayat Vah syndy ınaktıvtelgen vaksınaǵa ınaktıvtelgen vırýs qoldanylady. Jalpy vaksınany saqtaý temperatýrasy – 2-8 gradýs. Vaksına eki dozaly. Dozalardy egý aralyǵy 14-ten 28 kúnge deıin. Iаǵnı CoronaVac vaksınasyn saldyrsa, onda ekinshi dozany 2-4 apta aralyǵynda alýǵa bolady.
Búginde álemde koronavırýstyń mýtasııaǵa ushyrap, jańa shtamdary anyqtalyp jatqany kópshilikti alańdatady. Degenmen Qazaqstanda koronavırýstyń úndi shtamy kezdesken joq.
– Qazirgi sátte saraptamalardy sońǵy sekvestrleý barysynda Qazaqstannan úndi shtamy anyqtalǵan joq. Biz mundaı zertteýlerdi turaqty túrde júrgizemiz. Tolyqtaı alǵanda densaýlyq saqtaý júıesi túrli ssenarııge daıyndalǵan. О́zge elderdegi qazirgi ahýalǵa monıtorıng jasaımyz. Qazaqstanǵa kirgen kez kelgen shetel azamatynyń PTR testiniń nátıjesinsiz kirýine tyıym salatyndyǵymyzdy bilesizder. PTR testileý koronavırýstyń barlyq túrin, onyń ishinde úndi shtamyn da anyqtaı alady. Sondyqtan biz qazirgi ýaqytta shekaradaǵy ahýalǵa monıtorıng júrgizemiz. Buǵan qosa kórshilerimizdegi jaǵdaıǵa da monıtorıng jasaımyz. Bul der ýaqytynda áreket etý úshin jasalady. Jalpy densaýlyq saqtaý júıesi túrli syn-tegeýringe daıyn, – dedi A.Soı.
Sonymen qatar Qazaqstannyń vaksınalaý pasporty qaı elderge jaramdy bolatyny da belgili boldy. Mınıstrdiń aıtýynsha, qazir 3 el vaksınalaý pasportyn ekijaqty formatta moıyndaý týraly nıet bildirdi. Iаǵnı Mońǵolııa, Majarstan jáne Taıland pasporttardy ózara moıyndaý týraly ótinishpen júgindi. Buǵan qosa Túrkııa, Kıpr syndy elder barlyq eldiń vaksınalaý pasportyn moıyndaıdy. Sondaı-aq elimizdiń Syrtqy ister mınıstrligi de shet memlekettermen vaksınalaý pasportyn ózara moıyndaý máselesin pysyqtap jatyr eken. Biraq buǵan qatty arqa súıeýdiń qajeti joq. О́ıtkeni is júzinde kez kelgen elge qolyńda PTR-test nátıjesi bolsa ǵana, bara alasyń.
Aýyr zardaptardy aldyn alý úshin vedomstvo basshysy halyqtan taǵy da oılanýdy jáne durys sheshim qabyldaýdy, óz densaýlyǵyna qamqor bolýdy jáne vaksınalaýdy surady. О́ıtkeni vaksınalaý – vırýstyń taralýyn azaıtýdyń jáne týystarymen, áriptesterimen, dostarymen qaýipsiz qarym-qatynasqa oralýdyń jalǵyz joly. Sonymen qatar ujymdyq ımmýnıtet qalyptasqanǵa deıin maska taǵý, qashyqtyqty saqtaý, antıseptıkterdi qoldaný sııaqty aldyn alý sharalaryn saqtaýdy jalǵastyrý qajet.