Salyq jeńildigi serpin ákeledi

Atap aıtqanda, byltyr shaǵyn jáne orta bıznestiń barlyq sýbektileri úshin salyqtar jáne áleýmettik tólemderdi tóleý she­gerildi. Ekonomıkanyń eń álsiz sektorlary 2020 jyldyń sońyna deıin múlik salyǵynan bosatyldy. Áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik taýarlaryna 2020 jyldyń 1 qazanyna deıin qosylǵan qun salyǵynyń mólsherlemesi 12 paıyzdan 8 paıyzǵa deıin tómen­detildi. Ekonomıkanyń eń kóp zardap shekken 29 sektorynda 2020 jyldyń 1 qaza­nyna deıin salyqtar jáne áleý­mettik tólemderdiń nóldik mól­sherlemesi belgilendi.

Budan bólek ótken jyldyń mamyr aıynda ekonomıkalyq ósýdi qalpyna keltirý boıynsha keshendi jospar qabyldanǵan bolatyn. Onyń aıasynda taǵy birqatar salyqtyq jeńildikter kózdelgen. Jalpy 700 myńǵa jýyq salyq tóleýshi 1 trln teńge kóleminde memlekettik qoldaý sharalarymen qamtyldy. Bul salyq tóleýshilerge óz qyzmetin saqtap qalýǵa múmkindik berdi.

– Osy jyly pandemııanyń saldaryn azaıtý jáne iskerlik belsendilikti yntalandyrý maq­satynda jańa salyqtyq ózge­rister qabyldandy. Birinshi – arnaıy mobıldi qosymshany qoldanatyn arnaıy salyq re­jimin engizý. Bul shara j­e­ke kásipkerdi tirkeýdi jáne qyz­metin toqtatýdy, salyqtyq min­dettemelerin oryndaýdy jeńil­detýge baǵyttalǵan. Atalǵan rejimdi tek ońaılatylǵan deklarasııany paıdalanatyn jeke kásipkerler ǵana qoldana alady. Iаǵnı salyqtyq mindettemelerdi oryndaýdy smartfon arqyly júr­gizýge bolady. Bul ózgeris 2022 jyldan bastap engiziledi. Qazirgi kezde salyq organdary tıisti qosymshany ázirlep jatyr, – dedi Ulttyq ekonomıka vıse-mınıstri Azamat Ámrın.

Byltyr da, bıyl da jumys berýshiler óz qyzmetkerlerin jeke qorǵanys quraldarymen qamtamasyz etti. Salyq kodeksi boıynsha mundaı quraldar ju­myskerlerge tabys retinde sanalady. Tıisinshe, salyq máselesi týyndaıdy. Endi qabyldanǵan ózgerister boıynsha atalǵan ta­bys­tarǵa salyq salynbaıdy.

– Zań jobasyn ázirleý barysynda bıznes ókilderi salyqtyq bereshektiń mólsheri tómen bolsa da, shottarynyń buǵattalatynyn aıtyp, másele kóterdi. Biz shekti mólsherdi belgiledik – 6 aılyq eseptik kórsetkish. Eger bereshek budan tómen bolsa, shot bu­ǵattalmaıdy. Taǵy bir jaqsy norma qabyldandy. Buryn salyq tóleýshi bereshegin tólese, shotyn úsh kúnnen keıin, keıde bir aptadan keıin ǵana paıdalana alatyn. Endi salyq tóleýshi bereshegin tólegennen keıin shotyn birden paıdalanýǵa ruqsat berildi, – dedi A.Ámrın.

Sonymen qatar Qazaqstanda taýarlardy óndirýdi yntalandyrý maqsatynda jańa tirkelgen kásiporyndar óz ónimin satqanda, qosylǵan qun salyǵy 70 paıyzǵa azaıtylady. Osylaısha, salyq eseptelgen somanyń 30 paıyzy mólsherinde ǵana tólenetin bolady. Mundaı jeńildiktiń merzimi – eki jyl.

О́ńdeý ónerkásibinde jumys isteýdi yntalandyrý maqsatynda jáne osy baǵytqa ınvestısııa­ny kóbeıtý úshin jańa norma kózdelgen. Eger shaǵyn bıznes sýbektileri óz paıdasyn jańa negizgi qorlarǵa salatyn bolsa, onda bul paıdasy korporatıvtik tabys salyǵynan bosatylady.

–  Áleýmettik kásipkerlik týraly zań qabyldandy. Zańda qoldaý sharalary kózdelgen. Olardyń ishinde salyqtyq qoldaý sharalary da bar. Máselen, áleýmettik kásipkerlik sýbektileri múlik salyǵynyń tómendetilgen mól­sher­lemesin paıdalanatyn bo­lady. Bul bir. Ekinshiden, eger áleýmettik kásipkerlik sýbek­tileri óz jumyskerlerin oqy­ta­tyn bolsa, korporatıvtik tabys salyǵyn eseptegende jumsalǵan shyǵyndary eki eselenip sanalady, – dedi Ulttyq ekonomıka vıse-mınıstri.

Qarjy vıse-mınıstri Marat Sultanǵazıevtiń aıtýynsha, zardap shekken salalardaǵy sha­ǵyn jáne orta bıznes úshin jalaqy qorynan salyq tóleý keıinge qaldyryldy. Bul shara 2021 jyldyń 1 sáýirinen 1 shil­desine deıin qoldanylady. Sondaı-aq salyq jáne kedendik qaryzdardy májbúrlep óndirip alý sharalary toqtatyldy. Atal­ǵan shara 13,2 mlrd teńge qaryzy bar 8,6 myńǵa jýyq kásipkerlik sýbek­tisin qamtyǵan. Budan bólek, ilespe shot-fak­tý­ralar­dy tirkeýge arnalǵan qanat­qaq­ty jobalardyń merzimi uzar­tyl­dy. Kelesi jyldyń 1 qańta­ryn­da qosylǵan qun salyǵy tóleý­­shilerdiń elektrondy shot-faktý­ralaryn berý mindettemesi keıinge qaldyryldy. Buryn bul mindetteme osy jyldyń 1 sáýi­rinen bastap qarastyrylǵan bolatyn.

– Salyqtyq jáne kedendik ákim­shilendirýdegi eń tıimdi jol – bıznes úshin salyqtyq min­det­temelerdi oryndaý men jeńil­­­detýge múmkindik bere­tin aqparattyq júıeler men sıfr­­ly sheshimderdi qoldaný. Osy maqsatta jeke tulǵalarǵa arnal­ǵan «E-Salyq-Azamat» mo­bıl­di qosymshasy iske qo­syl­dy. Jeke kásipkerler úshin yń­ǵaı­ly jáne qarapaıym fýnksııa­ly «E-Salyq-bıznes» damyp keledi. Bul qosymshalar kásip­ker men halyqtyń salyqtyq min­det­temelerin oryndaýdy jeńil­­detýge arnalǵan, – dedi M.Sultanǵazıev.

Belgili bolǵandaı, byltyr pan­demııaǵa baılanysty fıs­kaldy baqylaý sharalardyń toqtatylǵanyna qaramastan, 6 aı ishinde memlekettik kirister organdary qosymsha 710 mlrd teńge salyqtyq túsimderdi qamtamasyz etken.

Vıse-mınıstrdiń aıtýynsha, kedendik ınfraqurylymdy jańartý josparlanýda. Atap aıtqanda, 10 ótkizý pýnkti qaıta jańartylady jáne kedendik operasııalardy avtomattandyrylǵan baqylaý úshin bas dıspetcherlik keńse salynady.

– Memlekettik shekaradaǵy zań­syz saýda aınalymyna qarsy is-qımyldyń keshendi jospary ázirlendi. Sheteldermen kedendik deklarasııalar boıynsha aqparat almasý jumysy jalǵasýda. Bú­ginde Qytaımen aqparat almasý júrip jatyr, al Túrkııamen tıisti jumystar bastaldy. Ak­sızdeletin ónimderdiń zańsyz aı­nalymymen kúres sheńberinde alkogoldik ishimdikterdiń sıfr­­­ly tańbalaýy boıynsha qanat­­qaqty joba júrgizilýde, – dep naq­tylady Qarjy vıse-mınıstri.

Osy jyldyń ekinshi jartysynan bastap elimizde EYDU-men 100-den astam ıýrısdıksııadaǵy Qazaqstan azamattarynyń esepshottary týraly aqparat almasýdy bastaıdy. Byltyr bul jumys pandemııaǵa baılanys­ty toqtatyldy. Búgingi tańda odaq­qa múshe memlekettermen birge tranzıttik baqylaýdy navı­gasııa­lyq plombalardy qoldaný arqyly elektrondy formatqa kóshirý jumystary júrgizilýde.

– Bul máselede biz qazaq­standyq tasymaldaýshylardyń múddesin qorǵaımyz. Sońǵy sıfr­ly tehnologııalardy qol­­daný búkil odaq boıynsha bir­neshe kún ishinde esh kedergisiz taýar jetkizýge múmkindik beredi. Jal­py, EAEO ıntegrasııasyna qatysty, sońǵy jyldary odaq bólgen ımporttyq kedendik baj salyǵy esebinen Qazaqstan bıýd­jetine kiristerdiń ósý dınamıkasy baıqalǵanyn atap ótken jón. 2020 jyly da bul úrdis jal­ǵasyn tapty. О́tken jyly 322,4 mlrd teńge tústi, – dedi M.Sultanǵazıev.