Sanaýly kúnderden keıin aıaqkıim ónimderin sıfrlyq tańbalaý mindetti sharaǵa aınalmaq. Qazir osyǵan daıyndyq jumystary júrip jatyr. Bul rette keden qoımalary Qazaqstanǵa syrttan ımporttalatyn aıaqkıim ónimderine Data Matrix kodyn engizý barysyn synaqtan ótkizýde.
Mindetti sıfrly tańbalaý engizilgennen keıin aıaqkıim ımporttaýshylary ónimge Data Matrix kodyn engizýi tıis. Ony birden óndiris barysynda nemese Qazaqstannyń keden qoımasynda engizýge bolady. «ALG Company» JShS bas dırektorynyń orynbasary Danııar Ibraevtyń aıtýynsha, kompanııanyń keden qoımasy aıaqkıim salasyndaǵy jańa erejelerge saqadaı saı.
– Tańbalaý qoldanystaǵy prosesterge áser etpeıdi. Tek qoıma aıasynda júzege asyrylýy qajet qosymsha operasııalar paıda bolady. Búginde yntymaqtasa jumys isteıtin ımporttaýshylardyń ónimderin óńdeýge arnalǵan aımaqtar daıyndap jatyrmyz. Prosess naqty ımporttaýshylardyń jetkizý kólemine baılanysty júrgiziledi. О́ıtkeni ónimderdiń kólemi ártúrli. Alaıda bul jumysty qıyndatady dep oılamaımyn. Sıfrly tańbalaý naryqty «kóleńkeden» shyǵarý úshin qajet ekenin túsinip otyrmyz. Bárimiz ashyqtyqqa umtylýǵa tıispiz, – deıdi D.Ibraev.
Keden qoımasynyń qyzmeti úshin ımporttaýshy jalpy kólemine baı- lanysty bir jupqa 30 teńgeden 300 teńgege deıin qarjy tólemek. Sonymen qatar bul somaǵa jóneltý, saqtaý, býyp-túıý, stıketteý, skanerleý jáne esepke alý sekildi qosymsha shyǵyndar kiredi. Ortasha eseppen alǵanda ımporttaýshylar úshin tańbalaý shyǵyndary bir jup aıaq- kıim qunynyń 0,1-2,5 paıyzyn quraıdy.
Keden qoımasyndaǵy tańbalaý prosesterin ımporttaýshylardyń ózderi de synaqtan ótkizdi. Olardyń arasynda 2006 jyldan beri ártúrli taýar toptaryn jetkizýmen aınalysatyn «Altyn Promotion» kompanııasy da bar.
– Zańsyz satýshylar jumysymyzǵa kedergi keltirýde. Bizdiń zertteýimiz boıynsha, olar qazir naryq kóleminiń 80 paıyzǵa jýyǵyn «jaýlap» alyp otyr. Olar sertıfıkattaýmen aına- lyspaıdy, kedendik rásimderden ótpeıdi. Qysqasy, adal jumys isteýge qulyqsyz. Al biz salyq tóleımiz. Olar salyqtan jaltaryp otyr. Bulaı bolmaýy kerek. Ereje bárine ortaq, – deıdi «Altyn Promotion» kompanııasynyń dırektory Altyn Qandybaeva.
Importtaýshynyń pikirinshe, Data Matrix kodyn engizýdiń aıaqkıimniń túpkilikti baǵasyna áseri shamaly. О́ıtkeni baǵaǵa birinshi kezekte júk tasymaldaýshylardyń qyzmeti yqpal etedi. Bıyl olardyń qyzmeti qymbattady.
– Biz sala ókilderiniń tańbalaýdyń negizderi men maqsattary týraly jalpy túsinigi qalyptasqanyn baıqap otyrmyz. Árıne, suraqtar joq emes, bar. Biz óz tarapymyzdan sıfrly tańbalaýdy engizý úderisin súıemeldeýdi jalǵastyrýǵa jáne bıznestiń barlyq saýalyna jaýap berýge daıynbyz. Importtaýshylarmen, aıaq- kıim óndirýshilermen, satýshylarmen arnaıy vebınarlar ótkiziledi. Sondaı-aq kedendik qoımalar men kásiporyndar da tańbalaý prosesin pysyqtap jatyr, – deıdi Sıfrlyq ekonomıkany damytý ortalyǵynyń basqarýshy dırektory Oljas Bekturov.
Eske sala keteıik, taýarlardy sıfrly tańbalaý Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq aýmaǵynda júzege asyrylatyn joba bolyp sanalady. Qazaqstanda temeki ónimderin mindetti tańbalaý 2020 jyldyń 1 qazanynan bastap engizildi. Qazirgi ýaqytta dári-dármekterdi, alkogoldi, sút ónimderin jáne jeńil ónerkásip taýarlaryn sıfrly tańbalaý boıynsha qanatqaqty jobalar júzege asyrylýda.