Elimizde halyqtyń áleýmettik jaǵdaıyn jaqsartyp, onyń ómir súrýine qolaıly jaǵdaı jasaý – memlekettik saıasattyń basym baǵyttarynyń biri. Sol sebepti iri qalalarda ǵana emes, shalǵaı aýyldarda da turǵyndardyń taza aýyz sý, sapaly jol men tabıǵı gaz sekildi ıgilikterge qol jetkizýi óte mańyzdy. Osy oraıda «QazTransGaz» aksıonerlik qoǵamy Túrkistan oblysynyń ákimdigimen birlesip, Saryǵash jáne Qazyǵurt aýdandarynda ornalasqan 19 eldi mekendi tabıǵı gazben qamtý jumystaryn qysqa merzimde atqaryp shyqty.
Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev shekara mańynda ornalasqan Saryaǵash aýdany Baǵys aýylynyń áleýmettik máselelerin tezdetip sheshý, sonyń ishinde aýyldy tabıǵı gazben qamtamasyz etý jóninde naqty tapsyrma bergen bolatyn. «QazTransGaz» ulttyq kompanııasy jergilikti ákimdikpen birlese otyryp Memleket basshysynyń tapsyrmasyn eń qysqa merzimde – 2021 jyldyń mamyr-tamyz aılarynyń aralyǵynda oryndap shyqty. Kúni keshe Saryaǵash aýdany Aqjar aýyldyq okrýgine qarasty Baǵys aýylynyń turǵyndary tabıǵı gazǵa qosylý múmkindigine ıe boldy.
– Shekara syzyǵynyń boıynda ornalasqan Baǵys aýyly Qazaqstan men О́zbekstannyń ózara kelisiminiń nátıjesinde Qazaqstan aýmaǵyna qosylǵany belgili. Bıyl Úkimettiń arnaıy qaýlysy jaryq kórip, aýylymyz Túrkistan oblysynyń kartasyna endi. Kóktemde Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev bizdiń aýyldyń áleýmettik máselelerin sheshý jóninde tapsyrma bergenin estip, qýanyp edik. Mine, sol tapsyrma oryndalyp, halyq qýanyshqa bólenip jatyr. Memleket basshysynyń tapsyrmasyn tııanaqty oryndap shyqqan «QazTransGaz» kompanııasyna jáne Túrkistan oblysynyń, Saryaǵash aýdanynyń ákimdigine alǵysymyzdy bildiremiz, – dedi tabıǵı gazdyń alaýyn saltanatty jaǵdaı jaqqan Baǵys aýylynyń bıi Abıdýlla Qusaıynov.
Jalpy, búkil respýblıkaǵa shıpaly sýymen tanymal Saryaǵash aýdanynda 72 eldi meken bar. Búginge deıin sonyń 42-si kógildir otynǵa qol jetkizgen. Iаǵnı eldi mekenderdiń gazben qamtylý kórsetkishi 58 paıyzdy quraıdy. Al Qazyǵurt aýdanyndaǵy 64 aýyldyń 44-i tabıǵı gazǵa qosylǵan. Bul aýdandaǵy gazdandyrý kórsetkishi – 68 paıyz.
Jaqynda Saryaǵash aýdanda «Taskesken» jáne Qazyǵurt aýdanynda «Qaqpaq» avtomattandyrylǵan gaz taratý stansalarynyń qurylysy aıaqtalyp, paıdalanýǵa berildi. Osylaısha, qos aýdandaǵy Qyzylseńgir, Tuǵyr, Zańǵar, Qaqpaq, Syrlysaı, Baǵys, Shymyrbaı, Darbaza, Jańatalap, Tegisshil, Taskesken, Mádenıet, Mádenıet-2, Jylysý, Aqúı, Dastan, Alǵabas, Qurkeles jáne Taskesken-2 eldi mekenderine kógildir otyn jetkizildi.
– «Qaqpaq» jáne «Taskesken» stansalarymen qosa, 300 shaqyrymǵa gaz qubyry tartyldy. Bul 19 eldi mekendegi 22 myńnan astam halyqty gazben qamtýǵa múmkindik berip otyr. Bul eldi mekenderde 5 myńnan astam otbasy men 250 áleýmettik, kásipkerlik nysandary bar. «QazTransGaz» kompanııasy bul stansalardyń, odan taraıtyn qubyrlardyń barlyq tehnıkalyq jáne qaýipsizdik normalaryna sáıkes salynýyn qadaǵalady. Biz halyqqa úzdiksiz, qaýipsiz jáne avarııasyz gaz berilýine atsalysamyz. Gaz – tıimdi de paıdaly otyn, biraq ony paıdalaný kezinde qaýipsizdik sharalary birinshi kezekte turýy kerek, – deıdi «QazTransGaz Aımaq» AQ-y Túrkistan óndiristik fılıalynyń dırektory Shalqar Omarbekov.
Bolashaqta «Taskesken» avtomattandyrylǵan gaz taratý stansasynan kórshiles Keles aýdanynyń 6 eldi mekenine de tabıǵı gaz jetkizilmek. Aıta keteıik, búginde Kelestegi 83 aýyldyń 39-y tabıǵı gazǵa qosylǵan.
Sh.Omarbekovtiń aıtýynsha, qazir avtomattandyrylǵan gaz taratý stansasyna jalǵanǵan barlyq aýylǵa tabıǵı gaz kelip tur. Birinshi kezekte Saryaǵash aýdanyndaǵy Baǵys jáne Tegisshil aýyldary tabıǵı gazǵa qosylǵan. Endigi jerde turǵyndar gazdy kósheden úıine deıin kirgizý úshin «QazTransGaz Aımaq» kompanııasymen kelisimshart jasap, arnaıy bekitilgen jobaǵa sáıkes qurylys-montaj jumystaryn júrgizýi tıis. Esepteýish quraldar ornatylyp, arnaıy plomba soǵylǵannan keıin tabıǵı gazdy paıdalanýyna bolady.
Jalpy, Túrkistan oblystyq energetıka basqarmasynyń málimetine súıensek, oblystaǵy 843 eldi mekenniń 423-i gazdandyrylǵan. Bıyl oblysta osy baǵytqa 14 mlrd teńge bólingen. Túrkistan oblysyn damytýdyń keshendi josparyna sáıkes, 2026 jylǵa deıin óńirdegi eldi mekenderge tabıǵı gaz jetkizý úshin 90 mlrd teńge bólý josparlanǵan. Nátıjesinde, aldaǵy bes jylda Túrkistan oblysynyń aýmaǵy tolyǵymen gazdandyrylady dep josparlanǵan.
Mamandardyń aıtýynsha, tabıǵı gaz – búginde kúni eń taza organıkalyq otyn bolyp esepteledi. Sondyqtan Túrkistan oblysynda eldi mekenderdi gazdandyrý júıeli túrde júrgizilýde. Bul zııandy qaldyqtar kólemin aıtarlyqtaı azaıtýǵa, óńirdiń ekologııalyq jaǵdaıyn edáýir jaqsartýǵa múmkindik beredi. Sonymen qatar tabıǵı gazdy paıdalaný turǵyndar úshin qarjylyq jaǵynan da tıimdi ekeni belgili.
Aıdar QULJANOV
Túrkistan oblysy