Májilis depýtaty Samat Musabaev búgingi jalpy otyrysta qorshaǵan ortany qorǵaý máselesin kóterdi, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Depýtattyń aıtýynsha, Keńes Odaǵy kezinde Qazaqstan aýmaǵy jańa tehnologııalar men áskerı qarý-jaraqtardyń synaq polıgonyna aınaldy. Nátıjesinde, atom energııasyn paıdalaný maqsatynda jasalǵan jumystar eń aýyr zardap ákeldi.
«77 sharshy kılometr aýmaqty alyp jatqan «Qoshqar Ata» oıpatynda ornalasqan álemdegi eń úlken radıoaktıvtik qaldyqtar qoımasynyń ekologııalyq jaǵdaıy Mańǵystaý úshin eń ózekti másele bolyp otyr. Onda jobamen 105 mln tonnadan astam ýytty, sonyń ishinde 52 mln tonnadaı álsiz radıoaktıvtik qaldyqtar ornalasqan. Bul radıoaktıvti qaldyqtar qoımasy Aqtaý qalasy, Munaıly jáne Túpqaraǵan aýdandarynyń 400 myńdaı halqynyń, ıaǵnı oblys turǵyndarynyń 55 paıyzynyń densaýlyǵyna keri áserin tıgizip otyr», dep túsindirdi depýtat premer-mınıstrdiń orynbasary Roman Sklıarǵa joldaǵan saýalynda.
Búgingi tańda, turǵyndardyń arasynda onkologııalyq jáne taǵy da basqa aýrýlardyń kórsetkishi óte joǵary. Oǵan qosa, Qazaqstan ǵalymdarynyń «Qoshqar Ata» qoımasynyń aınalasyndaǵy janýarlar men ósimdikterdi zertteý nátıjeleri olarda mýtasııalyq prosessterdiń bar ekenin kórsetti.
«Kezinde Elbasy N. Nazarbaev jáne Prezıdentimiz Q. Toqaev bul qoımany rekýltıvasııa jasaý jóninde tapsyrma bergen. Qaldyqtar qoımasynyń jeri 2012 jyl rásimdelip, jobalyq smetalyq qujattary jasaqtalyp, radıoaktıvti qaldyqtar shań bolyp atmosferaǵa kóterilmes úshin, ashyq qalǵan 45 sharshy kılometrdeı jer 30 santımetr topyraqpen jabylatyn bolyp sheshim qabyldanǵan. 2020 jyly bul jumystarǵa Mańǵystaý oblysynyń tabıǵat resýrstary jáne tabıǵatty paıdalaný basqarmasy konkýrs ótkizip, 15,5 mlrd teńgeni quraıtyn jumysqa merdiger anyqtalyp, aǵymdaǵy jyldyń kóktem aıynda respýblıkalyq bıýdjetten 1,0 mlrd teńge qarjy qarastyrylǵan. Rekýltıvasııalyq jumystar jergilikti bıýdjettiń esebinen bastalǵan bolatyn. Alaıda, jaqynda Ekologııa, geologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrligi bul jumystardy negizsiz toqtatyp tastaǵany belgili boldy. Respýblıkalyq bıýdjetten bólingen 1,0 mlrd teńge áli kúnge deıin jergilikti memlekettik organnyń esep shotyna aýdarylmaǵan», dedi májilis depýtaty.
Samat Musabaev radıoaktıvti qaldyqtardy rekýltıvasııalaýdyń mańyzyn alǵa tartty.
«Qoshqar Ata» oıpatyndaǵy radıoaktıvtik qaldyqtardy rekýltıvasııalaýdyń áleýmettik mańyzynyń zor ekenin eskere otyryp, tez arada zalasyzdandyrý jumystaryn qaıtadan bastaý qajet. Ol úshin bıylǵa bólingen 1,0 mlrd teńge tıisti memlkettik organǵa tez arada aýdarylsyn jáne osy jobany toqtatqan laýazymdy tulǵanyń jaýapkershiligi qaralsyn. «Qazaqstan Respýblıkasynyń Parlamenti jáne onyń depýtattarynyń mártebesi týraly» QR Konstıtýsııalyq Zańynyń 27-babyna sáıkes Sizden depýtattyq saýalǵa zańnamada kózdelgen merzimde jazbasha jaýap berýińizdi suraımyz», dep qorytyndylady májilis depýtaty.