Prezıdent janyndaǵy Ulttyq ǵylym akademııasy men Atom energııasy jónindegi halyqaralyq agenttik elimizdiń agrarlyq sektorynda ıadrolyq tehnologııalardy beıbit maqsatta paıdalaný jobasyn iske asyrady, dep jazady Egemen.kz.
Prezıdent janyndaǵy Ulttyq ǵylym akademııasy men Atom energııasy jónindegi halyqaralyq agenttik (AEHA) ǵylym, tehnologııalar jáne ınnovasııalar salasyndaǵy yntymaqtastyq kelisimine qol qoıdy.
Bul kelisim Qazaqstan men AEHA arasyndaǵy ǵylymı-tehnologııalyq áriptestikti jańa deńgeıge shyǵaryp, azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etý, turaqty aýyl sharýashylyǵyn damytý, bıologııalyq qaýipsizdikti kúsheıtý jáne ıadrolyq ári ızotoptyq tehnologııalardy beıbit maqsatta qoldaný baǵyttaryndaǵy birlesken bastamalardy iske asyrýǵa negiz bolady.
Taraptar bul baǵyttaǵy jobalardy ǵylym, tehnologııalar jáne ınnovasııalar salasyndaǵy yntymaqtastyqtyń ınstıtýsıonaldyq jáne praktıkalyq negizderin aıqyndaı otyryp, halyqaralyq ǵylymı standarttardy jáne AEHA-nyń jahandyq ǵylymı-tehnıkalyq áleýetin biriktire otyryp júzege asyrmaqshy.
UǴA qoǵammen baılanys bóliminiń aqparatyna súıensek, yntymaqtastyqtyń basym baǵyttarynyń biri – Atoms4Food halyqaralyq bastamasy aıasyndaǵy ózara is-qımyldy damytý. Bul bastama agroónerkásiptik sektorǵa zamanaýı ıadrolyq jáne ızotoptyq tehnologııalardy engizý arqyly aýyl sharýashylyǵy óndirisiniń tıimdiligin arttyrýǵa, azyq-túlik qaýipsizdigin nyǵaıtýǵa jáne klımattyq ózgerister jaǵdaıynda turaqty azyq-túlik júıelerin qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan.
Aýyl sharýashylyǵyn sıfrlyq baqylaýǵa alý qajet
Kelisim aıasynda úılestirilgen ǵylymı-zertteý jobalary (CRP), AEHA-nyń Tehnıkalyq yntymaqtastyq baǵdarlamasy (TCP) jáne birlesken ǵylymı platformalar arqyly kelesi strategııalyq baǵyttardy iske asyrý kózdelip otyr:
– Klımattyq ózgeristerge tózimdi jáne joǵary ónimdi aýyl sharýashylyǵy daqyldarynyń jańa sorttaryn shyǵarý maqsatynda mýtasııalyq seleksııa baǵdarlamalaryn ázirleý;
– Tyńaıtqyshtardy tıimdi paıdalaný men ósimdikterdiń qorektený júıesin jetildirý úshin azot-15 (¹⁵N) sekildi ızotoptyq ádisterdi qoldaný;
– Aýyl sharýashylyǵy zııankesterine qarsy ekologııalyq qaýipsiz kúres quraly retinde sterıldi jándikter ádisin (SIT) engizý;
– Radıasııalyq óńdeý jáne fıtosanıtarııalyq tehnologııalardy paıdalaný arqyly azyq-túlik shyǵyndaryn azaıtý, taǵam ónimderiniń sapasy men qaýipsizdigin arttyrý;
– Janýarlardy azyqtandyrý, kóbeıý jáne veterınarııalyq densaýlyq saqtaý salalarynda ıadrolyq jáne ıadrolyq týyndy tehnologııalardy qoldaný arqyly mal sharýashylyǵy ónimdiligin kóterý;
– Turaqty ızotoptar ádisterin paıdalaný arqyly ǵylymı negizdelgen tamaqtaný baǵdarlamalaryn ázirleý jáne halyq densaýlyǵyn jaqsartý;
– Ǵylymı jáne zerthanalyq ınfraqurylymdy damytý men jańǵyrtý, kadrlar daıarlaý jáne mamandardyń biliktiligin arttyrý arqyly ınstıtýsıonaldyq áleýetti kúsheıtý;
– Aýyl sharýashylyǵy jáne azyq-túlik júıelerinde radıasııalyq jáne ıadrolyq tehnologııalardy qoldanýǵa qatysty retteýshi jáne normatıvtik-quqyqtyq bazalardy úılestirý.
Byltyr aýyl sharýashylyǵy salasynda 250 óndiris ashyldy
Taraptar ǵylymı zertteýler júrgizý, tájirıbe men bilim almasý, halyqaralyq sarapshylardy tartý, ǵylymı taǵylymdamalar men bilim berý baǵdarlamalaryn uıymdastyrý máselelerine de nazar aýdarady. Sonymen qatar, jas ǵalymdardy qoldaý, halyqaralyq ǵylymı jelilerge qatysý múmkindigin keńeıtý jáne qazaqstandyq ǵylymdy jahandyq zertteý keńistigine yqpaldastyrý mańyzdy mindetterdiń biri retinde aıqyndaldy.
Bul kelisim UǴA men AEHA arasyndaǵy ózara is-qımyldyń strategııalyq sıpatyn aıqyndaıdy. Sonymen birge ǵylym men ınnovasııany damytý arqyly jahandyq syn-qaterlerge jaýap berýge baǵyttalǵan uzaq merzimdi seriktestiktiń berik negizin qalyptastyrady. Bul qadam elimizdiń halyqaralyq ǵylymı qaýymdastyqtaǵy rólin kúsheıtip, ozyq tehnologııalardy engizý arqyly eldiń ǵylymı jáne agrarlyq áleýetin arttyrýǵa jańa serpin beredi.
ALMATY