Sıfrly tańbalaý engizilgennen keıin sút ónimderi 1,76 paıyzǵa ǵana qymbattaıdy. Mundaı derekti Ulttyq statıstıka bıýrosy keltirip otyr. Jalpy, Reseı men Belarýstiń tájirıbesi kórsetkendeı, tańbalanǵannan keıin sút ónimderiniń baǵasy aıtarlyqtaı ózgermegen.
Qazaqstandaǵy sút ónimderi naryǵyndaǵy kóleńkeli aınalym 13 paıyzdy quraıdy. Qazaqstan sút odaǵynyń málimetinshe, súttiń 33 paıyzy stıhııalyq saýda jaǵdaıynda, sáıkestik sertıfıkatynsyz, antıbıotıkter men bakterııalarǵa qarsy tekserý júrgizilmeı satylady. Sıfrly tańbalaýdy engizý tutynýshyny merzimi ótken taýardan qorǵaýǵa múmkindik beredi. Jaramdylyq merzimin qoldan jasaý múmkin bolmaıdy. Iаǵnı taýar týraly barlyq málimetter Data Matrix kodymen qorǵalmaq.
Qazirgi ýaqytta Qazaqstanda sút ónimderin sıfrly tańbalaý boıynsha qanatqaqty joba iske asyrylýda. Jobaǵa qatysýshy kompanııalarǵa Data Matrix kodyn engizý tetikterin synaqtan ótkizý úshin arnaıy jabdyqtar tegin berilgen.
– Qazir sút ónimderin óndirýshiler tarapynan tańbalaýǵa baılanysty suraqtardyń týyndaıtyny anyq. Bul zańdylyq. Sondyqtan biz naryqqa aldyn ala taldaý júrgizemiz. Máselen, qanatqaqty joba bastalar aldynda ónimdi tańbalaýǵa ketetin bıznestiń shyǵyndaryn eseptedik. Tańbalaýǵa baılanysty sút ónimderi 1,76 paıyzdan artyq qymbattamaıdy. О́ıtkeni 1 jelige arnalǵan jabdyqqa jumsalatyn shyǵyn 0,5 mln teńgeden 9,2 mln teńgege deıingi somany quraıdy. О́nimniń túpkilikti baǵasyndaǵy jabdyq shyǵyndarynyń úlesi ádette 0,06 paıyzdan 0,15 paıyzǵa deıin ǵana bolady. Sońǵy 5 jylda tańbalaýsyz sút ónimderi qunynyń ortasha jyldyq ósý qarqyny 6 paıyzdan 13 paıyzǵa deıingi shamany quraǵan. Bul turaqty ósý úrdisin aıqyndaıdy. Al taýarlardy tańbalaý men qadaǵalaýdy engizý sút ónimderiniń túpkilikti qunyna aıtarlyqtaı áser etpeıdi, – deıdi Sıfrlyq ekonomıkany damytý ortalyǵynyń basqarýshy dırektory Nurjan Baekeev.
Sondaı-aq memleket tarapynan sút ónimderin óndirýshiler úshin tańbalaý jabdyǵyna jumsalatyn shyǵyndardyń 50-80 paıyzyna ótemaqy tóleýge múmkindik beretin memlekettik qoldaý sharalary qolǵa alynbaq.
Baspa arqyly tutynýshylyq qaptamalarǵa tańbalaý kodtaryn engizý óndirýshilerdiń shyǵynyn 2,5-4 ese azaıtýǵa múmkindik bermek. Bul jaǵdaıda tańbalaý jabdyqtaryn ornatýdyń qajeti joq. Bul óndirýshilerdiń kúrdeli shyǵyndaryn jáne óndiris jelileriniń baıaýlaý qaýpin azaıtady.
– Sıfrly tańbalaýdyń nátıjesinde taldaý jáne josparlaý múmkindigi paıda bolady. Dıstrıbıýtorlar dúken sóreleriniń tolyp ketý qaýpin týdyrmaı, olardy ýaqytynda toltyra alady. Sondaı-aq bolashaqta óndiristik aqaýlar azaıyp, tez buzylatyn taýarlar qaıtarylady dep kútilýde. Bul bastamalardyń barlyǵy óndiristik shyǵyndardy qysqartady ári óndirýshilerdiń shyǵyndary da azaımaq, – deıdi N.Baekeev.
Eske sala keteıik, Qazaqstanda temeki ónimderi men teri buıymdaryn mindetti sıfrly tańbalaý engizildi. 2021 jylǵy 1 qarashada aıaq kıimniń mindetti sıfrly tańbalanýy engizilmek. Sondaı-aq Qazaqstanda dárilik preparattardy tańbalaý boıynsha qanatqaqty joba aıaqtaldy. Qazirgi ýaqytta alkogol ónimderi, jeńil ónerkásip taýarlary, qaptalǵan sý jáne alkogolsiz sýsyndar boıynsha qanatqaqty jobalar iske asyrylýda.