TMD Qarýly Kúshterinde birlesken baılanys júıesi qurylady

Atap aıtqanda, otyrysta «Táýelsiz Memleketter Dostastyǵyna qatysýshy mem­leketter Qarýly Kúshteriniń bir­lesken baılanys júıesi týraly kelisimdi ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasyn maquldady. Atalǵan qujat jóninde Qor­ǵanys mınıstriniń orynbasary Tımýr Dándibaev baıandama jasady.

Kelisimge sáıkes taraptar Kelisimge qatysýshy memleketterdiń Qarýly Kúsh­teri arasyndaǵy ózara is-qımyldy damy­tý maqsatynda TMD-ǵa qatysýshy mem­le­ketter Qarýly Kúshteriniń birles­ken (birikken) baılanys júıesin qurady.

Birlesken baılanys júıesiniń uıym­dyq-tehnıkalyq qurylymyn qalyptas­tyrý, ony qurý jáne jumys isteý qaǵı­dattary TMD úkimetteri basshylarynyń keńesi bekitetin Erejede aıqyndalady.

Vıse-mınıstrdiń aıtýynsha, kelisim Qarýly Kúshterdiń birlesken baılanys júıesin qurýdy kózdeıdi. Qujatqa 2020 jylǵy 29 mamyrda qol qoıylǵan.

«Biryńǵaı tehnıkalyq tásilder jáne qazirgi zamanǵy áskerı tehnıkamen, baılanys jabdyǵymen basym túrde jaraqtandyrý negizinde qurylyp jatqan baılanystyń birlesken júıesi memleketter Qarýly Kúshteriniń jaýyngerlik daıyndyǵyn arttyrady», dedi Tımýr Dándibaev.

Sonymen qatar «Táýelsiz Memleket­ter Dostastyǵyna qatysýshy memleketter Qarýly Kúshteriniń birlesken gýmanı­tarlyq mınasyzdandyrý ınjenerlik bólimshesi týraly kelisimdi ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasy maquldandy.

Kelisim Dostastyqqa qatysýshy mem­le­ketter Qarýly Kúshteriniń birlesken gýmanıtarlyq mınasyzdandyrý ınje­nerlik bólimshesin qalyptastyrý, qoldaný jáne onyń qyzmetin aıaqtaý tártibin, onyń qabyldaýshy/tranzıttik taraptyń aýmaǵyndaǵy mártebesin, sondaı-aq áskerı qyzmetshilerdiń gýmanıtarlyq mınasyzdandyrýdy júrgizý kezeńindegi mártebesin aıqyndaıdy.

Kelisimde TMD-ǵa qatysýshy memleketter bolyp tabylmaıtyn memleket­terdiń aýmaqtarynda gýmanıtarlyq mınasyzdandyrý mindetterin oryndaýǵa Birlesken bólimsheni tartý múmkindigi kózdelgen.

Qazaqstan Respýblıkasy mundaı baǵyt BUU Qaýipsizdik Keńesiniń mandatyna sáıkes qana múmkin bolady dep esepteıdi. Osyǵan baılanysty, Kelisimge eskertpemen qol qoıyldy.

«Birlesken bólimsheniń negizgi min­detteri – mına alańdaryna jáne jarylý qaýpi bar zattardyń bolýyna tehnıkalyq barlaý jasaý, sondaı-aq olardy mınasyzdandyrý», dedi Qorǵanys mınıstriniń orynbasary.

Onyń aıtýynsha, gýmanıtarlyq mınasyzdandyrý operasııalaryna qatysý úshin ulttyq ınjenerlik bólimsheni jiberý týraly sheshimdi jiberýshi tarap óziniń ulttyq zańnamasyna sáıkes qabyldaıdy.

Jalpy otyrysta Palata komıtetteri birqatar jańa zań jobasyn jumysqa aldy. Atap aıtqanda, «Sot júıesi men sýdıa­­larynyń mártebesi týraly» Kons­tı­­týsııalyq zańǵa túzetýler engizý, «Sot júıesi máseleleri boıynsha ózgerister men to­lyqtyrýlar engizý týraly» zań jo­ba­sy bar. Sondaı-aq «Qazaqstan men Amerıka Qurama Shtattarynyń úkimet­teri ara­syndaǵy halyqaralyq salyq tár­­­ti­­bin jetildirý týraly kelisimdi ra­tı­­­fı­­­ka­­­sııa­laý týraly» zań jobasy da qaralady.

Jalpy otyrysta jetinshi shaqyry­lym­daǵy Parlament Májilisiniń ókilet­tikterin iske asyrýdyń ekinshi sessııaǵa arnalǵan is-sharalar jospary bekitildi.

Elimizde bıyl oryn alǵan qýań­shy­lyqqa baılanysty depýtattar sý má­sele­sin depýtattyq saýaldar arqy­ly bir­neshe ret kóterdi. Osyǵan sáıkes, halyq­ty aýyz sýmen qamtamasyz etý jáne sý tutynýdy tıimdi retteý boıyn­sha Mem­leket basshysynyń tapsyr­masy aıasyn­da sý salasyn damytýǵa qatys­ty par­lamenttik tyńdaý ótkizý jospar­lanǵan. Sonymen qatar depýtat­tar parla­menttik qyzmettiń ózekti máseleleri boıynsha «Úkimet saǵattaryn», komıtet­terdiń bes kóshpeli otyrysyn ótkizýdi kózdep otyr.

Otyrys sońynda Májilis depýtattary memlekettik organdar basshylaryna depýtattyq saýal joldady. Depýtat Sálimjan Naqpaev aýyldyq jerlerde medısınalyq mamandardyń jetispeıtinin aıtyp, Premer-Mınıstrdiń orynbasary Eraly Toǵjanovtyń atyna saýal joldady.

«Sońǵy kezde mınıstrlik, oblys ákimdikteri tarapynan aýyldyq eldi mekenderge medısına mamandaryn tartý úshin birqatar jumys atqarylyp jatyr. Mamandardy aýyldarǵa jumysqa jibe­retin «Dıplommen – aýylǵa!» baǵ­dar­lamasy jumys isteıdi. Jergilikti ákim­dikterden kóterme járdemaqy beriledi. Soǵan qaramastan oblystarda, sonyń ishinde shalǵaı aýdandarda keıbir dáriger mamandar áli de jetispeıdi. Mysaly, kez kelgen medısınalyq operasııalarda óte qajetti anestezıolog-reanımatolog, sol sııaqty ınfeksıonıst, travmatolog, pýlmanolog, endokrınolog sııaqty mamandar kóptegen aýdanda jetispeıdi. COVID-19 sııaqty aýyr naýqastan jazyl­ǵan adamdarǵa reabılıtolog qajet. Ol joqtyń qasy. Olardy aıtpaǵanda, akýsher-gınekolog, hırýrg, ftızıator sııaqty mamandar da shalǵaı aýdandarda jetpeı jatyr», dedi S.Naqpaev.

Depýtattyń aıtýynsha, alys aýdandarda osyndaı kadr jetispeýine baılanysty ózderine kelip túsken naýqastardy sanıtarlyq avıasııa shaqyrtyp, oblys ortalyqtaryna jiberýdi jıiletken. Bunyń bárine bıýdjetten qarajat kerek. Bul – búkil oblysqa tán problema.

Baýyrjan Sartbaev jańa mektepterdiń qurylysyn baqylaý quzyretin Bilim jáne ǵylym mınıstrligine berýdi surady. Eraly Toǵjanovtyń atyna joldaǵan saýa­­lyn­da depýtat jańa memlekettik jalpy bilim beretin mektepterdiń tıisti qural-jabdyqtarsyz, atap aıtqanda, hımııa, fızıka, bıologııa, geografııa jáne úıirme kabınetterinsiz paıdalanýǵa berilýi qanshalyqty qısyndy ekenin surady.

«Birinshiden, oqýshylardyń oryn tapshylyǵy deńgeıiniń naqty qajet­tilikterine sáıkes mektepterdi jobalaý, qurylysyn boljaý jáne jańartýdy saraptamalyq sapaly deńgeıde josparlaý qajet.

Ekinshiden, aýyldyq jerlerdegi modýldik mektepterdiń tıptik jobalaryn daıyndaý boıynsha túsinikteme berý kerek. Úshinshiden, memleket qarajaty esebinen mektepterdiń qurylysy kezinde qolaıly bilim berý ortasyn qurýdy eskerý qajet. Mektep basshylary ǵımarat salý kezinde 2 sport zaldy qarastyrýdy suraıdy. Ol úshin normatıvtik-quqyqtyq aktilerge ózgerister men tolyqtyrýlar engizý, bilim berý uıymdaryn pándik kabınetter jáne qosymsha bilim alýǵa arnalǵan qural-jabdyqtarmen ári jıhaz­darmen tolyq jabdyqtalýdy qamtamasyz etýdi qarastyrý qajet.

Tórtinshiden, oqýshylardyń oryn tapshylyǵyn sheshýge baǵyttalǵan zamanaýı bilim berý ortasyn qurý jáne sapaly bilim alýyna teń qoljetimdiligin qam­tamasyz etý máselesi Bilim jáne ǵy­lym mınıstrliginiń qaraýynda eken­­digin es­kerip, jańa mektepterdiń qury­lysyn baqylaý quzyretin de osy ortalyq memle­ket­tik organǵa berý kerek», dedi depýtat.

Darıǵa Nazarbaeva Úkimet basshysyna joldaǵan depýtattyq saýalynda jer qoınaýyn paıdalaný salasyndaǵy problemalardy kóterdi. Onyń aıtýynsha, sońǵy jyldary jer qoınaýyn paıdalaný salasynda kóptegen problema sheshimin tappaı keledi. Basty máselelerdiń biri – qabyldanatyn sheshimderde ashyqtyq pen joǵary sapaly geologııalyq aqparattyń bolmaýy.

«Sizden salanyń damýyna ǵana emes, jal­py el ekonomıkasyna úlken zalal kel­ti­retin basqa da birqatar problemaǵa nazar aýdarýyńyzdy suraımyn», dedi depýtat.

Sondaı-aq Andreı Lınnık, Qaınar Abasov, Danııa Espaeva, Irına Smırnova, Erlan Saırov, Aıqyn Qońyrov, Serik Erý­baev, Ǵazız Qulahmetov, Avetık Amır­hanıan depýtattyq saýaldaryn jarııalady.