Taıaýda Eýropalyq komıssııa telefon jáne basqa da elektrondy qurylǵylar shyǵaratyn kompanııalardy biryńǵaı qýattaǵysh shyǵarýǵa mindetteıtin jańa zań jobasyn tanystyrdy. Qujatty usynýshylardyń aıtýynsha, mundaı qadam elektrondy qurylǵylardan qalatyn qoqysty azaıtýǵa septigin tıgizedi.
Zań jobasynda Eýropalyq odaq aımaǵynda satylatyn búkil smartfon «Type C» nemese «USB-C» qýattaǵyshyn qoldanýǵa tıis. Biraq Eýropalyq komıssııanyń usynysyn keı kompanııa qoldap otyrǵan joq. Ásirese, Apple buǵan qarsy. Kompanııa ókilderiniń sózine sensek, bárine birdeı qýattaǵysh mindetteý osy baǵytta ınnovasııa jasaýǵa kedergi keltiredi-mis.
Biryńǵaı qýattaǵysh shyǵarý eń áýeli Apple kompanııasyna áser etpek. О́ıtkeni, Huawei, Samsung sekildi telefon naryǵyndaǵy úlken kompanııalar USB-C qýattaǵyshyn qoldanýǵa áldeqashan kóshken. Al Apple sekildi keı óndirýshiler ǵana qurylǵylaryn derbes qýattaǵysh túrine beıimdegen. Áıtse de, Apple keıingi ýaqytta keıbir ónimin USB-C arqyly qýattaýǵa aýystyra bastady.
Eýropalyq komıssııanyń derekterine súıensek, 2018 jyly Eýropalyq odaq aımaǵynda satylatyn elektrondy qurylǵylardyń jartysyna jýyǵy USB micro-B qýattaǵyshyn paıdalanǵan. USB C qýattaǵyshyna naryqtyń 29 paıyzy tıesili. Apple-diń Lightning qýattaǵyshyna 21 paıyzy tıesili.
Qujatta kórsetilgen Type C qýattaǵyshyn qoldaný mindetti qurylǵylar sany birneshe. Olardyń qatarynda smartfondardan bólek, planshetter, fotokameralar, qulaqqaptar, daýys kúsheıtkishter, oıyn prıstavkalary bar.
Qart qurlyq sheneýnikteriniń mundaı qadamǵa barýynyń sebebi – elektrondy qurylǵylardan qalatyn qoqystyń kóptiginde. Eýropalyq komıssııanyń keltirgen málimetine súıensek, qoldanylmaı, qoqysqa tastalǵan qýattaǵyshtardyń kólemi jyl saıyn 11 myń tonnaǵa artyp otyr. Máselen, 2019 jyly 53,6 mıllıon tonna elektrondy qurylǵy qoqysqa ketken. 2030 jyly bul kólem 75 mıllıon tonnaǵa deıin artady degen boljam bar.
Byltyr Eýropalyq odaq elderinde 420 mıllıon telefon men elektrondy qurylǵy satylǵan eken. Eýropalyq ár turǵyn orta eseppen úsh qýattaǵysh qoldanady. Demek, jyl saıyn satylatyn smartfondardyń artýy qoldanylmaǵan qýattaǵyshtardyń sanyn da arttyratyny túsinikti.
Jalpy, Eýropalyq odaq bul máselege nazar aýdarǵany keshe ǵana emes. Máselen, 2009 jyly qart qurlyqta 30 túrli qýattaǵysh qoldanysta boldy. Osyǵan baılanysty Eýropalyq komıssııa elektrondy qurylǵy óndirýshilermen kelisip, biryńǵaı qýattaǵysh shyǵarýǵa kelisken bolatyn. Tipti kez kelgen kelisimge kóne qoımaıtyn Apple kompanııasy da mundaı talapqa kónip, Eýropalyq odaqta qoldanylatyn arnaıy qýattaǵysh shyǵarǵan-tuǵyn. Sonyń nátıjesinde qazirgi tańda sonyń negizgi úsheýi ǵana qalǵan.
2018 jyly Eýropalyq parlament qaıtadan bastama kóterip, elektrondy qurylǵy naryǵyna qatysy bardyń bárin únqosýǵa shaqyrdy. Sol kezde de Apple osyǵan baılanysty arnaıy málimdeme jasap, mundaı talap telefon qýattaǵyshyn shyǵarýshylardyń jumysyna kedergi keltiretinin alǵa tartty. О́ıtkeni, olar izdenip, jańasha ádis usynýdyń ornyna bir orynda turaqtap qalmaq.
Alaıda zań jobasy kúshine enýi úshin áli birneshe jyl qajet. О́ıtkeni Dırektıva dep atalatyn qujat Eýropalyq parlamentte talqylanady. Sondaı-aq odaqqa múshe memleketterdiń zań shyǵarýshy organdary da bul máseleni qaraýǵa tıis.
Eýroparlament depýtattary men uıymǵa múshe memleketter Eýropalyq komıssııa usynǵan zań jobasyna túzetýler engizýge quqyǵy bar. Ondaı jaǵdaıda komıssııa túzetýlerdi qaıta qarap, keliskennen keıin ǵana Dırektıva kúshine enedi.
Jospar boıynsha zań jobasy 2022 jyly qabyldanýǵa tıis. Sodan keıin Eýropalyq odaqqa múshe memleketterdiń qujatty ratıfıkasııalaýyna eki jyl merzim beriledi. Bul jumys aıaqtalǵan soń óndirýshiler eki jyl ishinde qýattaǵyshtaryn ózgertýi qajet.
Apple kompanııasynyń bul zań jobasyna azar da bezer bolýynyń óz sebebi bar. О́ıtkeni Eýropalyq odaq alpaýyt naryqtyń biri sanalady. Onyń ústine, EO-nyń shartaraptyń túkpir-túkpirine áseri erekshe. Máselen, «Brıýssel áseri» dep atalatyn jahandyq zańnamalarǵa yqpal etetin fenomen bar. Iаǵnı EO álemdegi eń úlken tutyný naryǵynyń biri bolǵandyqtan, kóptegen transulttyq korporasııalar odaq quramynda qyzmet etýi úshin onyń erejelerin qabyldaýǵa májbúr.
Nátıjesinde, ár elde túrli zańnamalarǵa baǵynbas úshin alpaýyt korporasııalar Eýropalyq odaqtyń quqyqtyq erejesin jer-jahannyń basqa bóliginde de qoldanady. Tipti IT salasyndaǵy iri kompanııalar da EO-nyń qatań talaptaryna qaramastan, oǵan baǵynýǵa májbúr. Alda-jalda Eýropalyq parlament Eýropalyq komıssııanyń usynysyn qabyldasa, Apple kompanııasy qart qurlyqta ónimin satý úshin mindetti túrde USB-C qýattaǵyshyn qoldanady. Sonymen qatar bul qadam Apple-diń álemniń basqa bóliginde satatyn ónimderine de áser etpek.