«Ulttyq rýhanı jańǵyrý» ulttyq jobasynda jastar máselesine erekshe nazar aýdarylǵan. Osy oraıda Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstrligi Jastar jáne otbasy isteri komıtetiniń tóraǵasy Shahmardan Baımanov atalǵan joba aıasyndaǵy jastar máselesi men olardyń ómir sapasyn, qoǵamdyq ómirdegi belsendiligin arttyrýǵa qatysty sharalar týraly aıtyp berdi.
– «Ulttyq rýhanı jańǵyrý» ulttyq jobasy týraly aıtyp ótseńiz.
– Ulttyq joba – jan-jaqty vedomstvoaralyq ózara is-qımyldy jáne jalpyulttyq basymdyqtarǵa, Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq damý, Eldiń aýmaqtyq damý josparlarynyń maqsattaryna, mindetteri men strategııalyq kórsetkishterine jáne memleketimizdiń Ulttyq damý josparynyń ındıkatorlaryna qol jetkizýge, sondaı-aq Prezıdent aıqyndaǵan jekelegen mindetterdi belgilengen merzimderde sheshýge baǵyttalǵan is-sharalar keshenin iske asyrýdy kózdeıdi.
Atap aıtqanda, jastar úshin jańa múmkindikterdi damytý, olardy áleýmettendirý jáne jumysqa ornalastyrý, qoǵamdyq paıdaly qyzmetke tartý sııaqty naqty mindetter belgilengen «Táýelsizdik urpaqtary» baǵytyna basa nazar aýdarǵym keledi.
Birinshi mindette 2025 jylǵa deıin 800 myń jastyń turǵyn úı jınaqtary júıesin jastarǵa turǵyn úı qurylys jınaqtary júıesi boıynsha salymdardy tolyqtyrý jáne ákimdiktermen birlesip jeńildikti ıpotekalyq baǵdarlamalardy engizý jáne «Otbasy bank» TQJB»-nyń óz ónimderin ázirleý úshin biryńǵaı zeınetaqy tólemderin paıdalaný múmkindigin berý arqyly pysyqtaý kózdeledi.
Búgingi kúni beıindi memlekettik organdar osy tetikti zańnamalyq turǵyda bekitý boıynsha jumys júrgizýde, onyń qorytyndysynda jastar keıinnen turǵyn úı satyp alý maqsatynda «Otbasy bank» shotyna eń tómengi jetkiliktilik sheginen joǵary zeınetaqy jınaqtarynyń bir bóligin aýdarý múmkindigine ıe bolady.
Sondaı-aq ákimdiktermen birlesip jeńildetilgen ıpotekalyq baǵdarlamalardy engizý jáne «Otbasy bank» TQJB»-nyń óz ónimderin ázirleý josparlanýda.
Budan basqa, turǵyn úı qurylysy baǵdarlamalarynda jas otbasylar úshin kvota engizý arqyly barlyq turǵyn úı qurylysy baǵdarlamalary boıynsha jas otbasylarǵa arnalǵan qaryzdar úlesin 2025 jylǵa qaraı 25%-ǵa deıin arttyrý kózdelip otyr.
Atalǵan turǵyn úı baǵdarlamalarynyń biryńǵaı operatory «Otbasy bank» bolmaq. Atalǵan is-sharalardy iske asyrý búgingi kúni jastar arasynda ózekti máselelerdiń birin sheshýge múmkindik beretinin atap ótken jón.
Ekinshi mindet sheńberinde 2025 jylǵa qaraı jastarǵa áleýmettik qyzmet kórsetýdi 1 mıllıon adamǵa deıin jáne Eljastary ınfonavıgatoryna qatysý deńgeıin 2 mıllıon adamǵa deıin arttyrý kózdelýde.
Osylaısha, jastar ınfonavıgatory men Eljastary mobıldi qosymshasyn jasaý jastarǵa memlekettik qoldaýdyń barlyq sharasyn biryńǵaı platformaǵa jınaýǵa múmkindik beredi, bul óz kezeginde memlekettik jastar saıasatynyń strategııalyq baǵyttaryn sapaly ilgeriletýge, taldamalyq súıemeldeýge jol ashady jáne tutastaı alǵanda jastardyń memlekettik qoldaý sharalary týraly habardar bolý deńgeıin arttyrady.
Sondaı-aq jyl saıyn «Táýelsizdik urpaqtary» 30 grantyn berý arqyly jastardy jańa startap-jobalarǵa tartý josparlanýda.
Úshinshi mindette erikti qyzmetke tartylǵan oqýshylardyń úlesin arttyrý, jastardy ekologııalyq jobalarmen jáne sportpen qamtý boıynsha sharalar josparlanǵan.
Osylaısha, barlyq mindet ındıkatıvti nátıjelerge qol jetkizýge jáne jobalyq basqarý erejelerin engizýge baǵyttalǵan.
– Siz ekologııalyq jobalar týraly aıtyp óttińiz. Sońǵy ýaqytta ekologııa máselesi ózekti bolyp otyr. «Ulttyq rýhanı jańǵyrý» ulttyq jobasynda jastardyń ekologııalyq mádenıetin arttyrýǵa baǵyttalǵan qandaı da bir is-sharalar qarastyrylǵan ba?
– Iá, kelisemin. Ekologııalyq bilim berý máseleleri, ókinishke qaraı, sońǵy jyldary ózekti bolyp otyr. Búgin qoǵam ekologııalyq bilim men tárbıeni damytý kerek degen pikirde ekenin kórip otyrmyz. Bul máseleni sheshý úshin keshendi jáne júıeli tásil qajet. Sonymen qatar júrgizilgen áleýmettik zertteýler ekologııalyq mádenıet jastardyń otbasy, azamattyq belsendilik, eriktilik jáne salamatty ómir salty sııaqty qundylyqtar qataryna kiretinin kórsetti.
Ulttyq joba sheńberinde 2025 jylǵa qaraı jastardy ekologııalyq jobalarmen qamtý deńgeıin 800 myń adamǵa deıin arttyrýǵa múmkindik beretin is-sharalar qarastyrylǵan.
Bul – mektepter men joǵary oqý oryndarynda óskeleń urpaqqa ekologııalyq tárbıe berý maqsatynda ekologııalyq mádenıetti qalyptastyrý jónindegi is-sharalar keshenin ótkizý jónindegi jumystar.
Sondaı-aq qazaq folkloryndaǵy tabıǵatqa qatysty qyzyq ańyzdaryn dáripteý arqyly qorshaǵan ortany qorǵaý jáne oǵan qurmetpen qaraý jónindegi «Kıeli tabıǵat» ǵylymı-aǵartýshylyq beıne-jobasyn jasaý kózdelip otyr.
Budan basqa «Jasyl el» jobasy sheńberinde 2025 jylǵa deıin jyl saıyn 30 myń jasty jumysqa turǵyzý kózdelip otyr, bul elimizdi kógaldandyrý maqsatynda Memleket basshysynyń eldi mekenderde 15 mln aǵash otyrǵyzý bastamasyn iske asyrýǵa múmkindik beredi.
Tutastaı alǵanda, jastardy ekologııalyq aǵartý jónindegi qyzmetti Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstrligi júıeli túrde júrgizetin bolady.
– «Táýelsizdik urpaqtary» granty týraly tolyǵyraq aıtyp berseńiz.
– Bul grant «Egemen Qazaqstan» gazetinde 2021 jylǵy 5 qańtarda jarııalanǵan «Táýelsizdik bárinen qymbat» maqalasynda aıtylǵan Memleket basshysynyń tapsyrmasyn oryndaý maqsatynda taǵaıyndaldy.
Grantty taǵaıyndaýdyń maqsaty – belsendi shyǵarmashyl jastar qaýymdastyǵyn qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan jastardyń jańa jáne qoldanystaǵy bastamalaryn qoldaý.
3 mıllıon teńge kólemindegi 30 grant konkýrstyq negizde Qazaqstan Respýblıkasynyń 14 pen 29 jas aralyǵyndaǵy azamattaryna mynadaı baǵyttar boıynsha beriledi:
«Ǵylym» – ǵylymnyń basym sektorlarynda jańa ǵylymı jobalar men zertteýlerdi iske asyrý úshin;
«Mádenıet» – Qazaqstannyń mádenı murasyn tanymal etýge, halyqtyq mádenı dástúrler men ónerdi ilgeriletýge baǵyttalǵan jobalardy iske asyrý úshin;
«Aqparattyq tehnologııalar» – jańa IT-sheshimder men jobalardy, onyń ishinde bastaýshy startap-jobalardy iske asyrý jáne ázirleý úshin;
«Bıznes» – ekonomıkanyń basym sektorlarynda jańa bıznes-ıdeıalardy iske asyrý úshin.
«Medıa» – jańa medıa-jobalardy, onyń ishinde jastar úshin tanymdyq, paıdaly, qyzyq kontent jasaý jónindegi jobalardy iske asyrý úshin.
Táýelsizdiktiń 30 jyldyǵyn merekeleý qarsańynda 30 jeńimpazdy saltanatty marapattaý josparlanǵan.
– NEET sanatyndaǵy jastardyń sanyn azaıtý – memlekettik saıasattyń basymdyqtarynyń biri. Jastardyń osy sanatymen jumys isteý úshin qandaı sharalar qarastyrylǵan?
– Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstrligi Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes jastar saıasaty salasyndaǵy zańnamany jetildirý boıynsha jumys júrgizýde. Jalpy, elde jastardyń osy sanatymen jumys isteý úshin ınstıtýsıonaldyq baza qurylyp, ony áleýmettendirý jáne jumyspen qamtý jónindegi baǵdarlamalar men jobalar iske asyrylýda.
Atap aıtqanda, 2021 jyly NEET sanatyndaǵy jastarmen jumys jónindegi respýblıkalyq jobalyq keńse quryldy. Sondaı-aq óńirlerdegi jastar resýrstyq ortalyqtarynda NEET sanatyndaǵy jastarmen jumys jónindegi arnaıy bólimder ashyldy.
Qazirgi ýaqytta óńirlerde NEET sanatyndaǵy jastardyń derekter bazasyn ózektendirý boıynsha jumys júrgizilýde.
Atap aıtqanda, Ulttyq statıstıka bıýrosynyń derekteri boıynsha, bıylǵy 2 toqsannyń qorytyndysynda NEET jastarynyń úlesi 6,6%-dy quraǵan. 2020 jylǵy 2-toqsanmen salystyrǵanda 1%-ǵa tómendeý baıqalady.
«Ulttyq rýhanı jańǵyrý» ulttyq jobasynda «Táýelsizdik urpaqtary» baǵyty sheńberinde 2025 jylǵa qaraı NEET sanatyndaǵy jastardy 5%-ǵa deıin tómendetý kózdelgen.
Áńgimelesken Svetlana ǴALYMJANQYZY,
«Egemen Qazaqstan»