• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
Qoǵam 15 Qarasha, 2021

Darıǵa NAZARBAEVA: Úlken Eýrazııadaǵy keshendi dıalogty qaıta bastaý kerek

257 ret
kórsetildi

Keshe Nur-Sultanda «Pandemııadan keıingi jańa álemge kózqaras» taqyrybyna arnalǵan «Astana klýbynyń» altynshy otyrysy ashyldy. Álemniń eń myqty 50-den astam spıkeri, memleketter men úkimetterdiń burynǵy basshylary, saraptama ortalyqtary men halyqaralyq uıymdardyń basshylary, álemdik BAQ ókilderi qatysatyn otyrys aıasynda ózekti máseleler talqylanbaq.

Naqtylaı aıtqanda, sarapshylar halyqaralyq dıalog alańynda úsh kún boıy (15-17 qarasha) jahandyq ekono­mıkanyń mańyzdy máse­lelerin, geosaıasat pen halyqaralyq qa­ty­nastardy, klımattyń ózge­rýi jáne t.b. túıtkilderdi talqy­laıdy.

«Astana klýbynyń» jumysy barysynda Qazaqstannyń 30 jyldaǵy damý qarqynyna, onyń ishki jáne syrtqy saıasatyn qalyptastyrýdaǵy Tuń­ǵysh Pre­zıdent Nursultan Nazar­baev­tyń róline jete nazar aýda­rylmaq. Oǵan qosa, jańa geo­saıa­sı jaǵdaıda aımaqtyń damý pers­pektıvalaryn talqylaý jos­parlanǵan.

2019 jyly Elbasynyń bas­tamasymen qurylǵan «Tún ortasy bolǵanda: Iаdrolyq dıalog boıynsha áreket etý ýaqyty» taqyrybyndaǵy Jahandyq kósh­basshylar alıansynyń otyry­synda ıadrolyq qaýipsizdik má­seleleri de osy «Astana klý­bynyń» kezekti otyrysynyń ju­mysynda talqylanbaq. Qazirgi ýa­qytta Kóshbasshylardyń jahan­dyq Alıansy 70-ten astam kór­nekti halyqaralyq qaıratkerdi, saıasatker men sarapshyny jáne Nobel syılyǵynyń laýreatyn bir arnaǵa toǵystyryp otyr.

Iv Leterm – Belgııanyń Pre­mer-mınıstri (2008, 2009-2011), Nıno Býrdjanadze – «Birtutas Grýzııa – Demokratııalyq qoz­ǵalys» partııasynyń tóra­ıymy, Grýzııa Prezıdentiniń min­detin atqarýshy (2003-2004, 2007-2008), Grýzııa parla­men­tiniń tóraǵasy (2001-2008), Da­nılo Túrk – Mad­rıd klý­by­nyń Prezıdenti, Slo­ve­nııa Prezıdenti (2007-2012), Ab­dýlla Gúl – Túrkııa Prezı­denti (2007-2014 jj.), Djona­tan Granoff – Jahandyq qaýip­siz­dik ınstıtýtynyń prezı­denti (AQSh), Vladıslav Inozem­sev – Postındýstrıaldy qoǵam­dy zertteý ortalyǵynyń dırek­tory (Reseı), Djeıms Lınd­seı – Halyqaralyq baılanys­tar keńesiniń (CFR) aǵa vıse-pre­zıdenti jáne kóptegen basqa da tulǵa osy jáne ózge baǵyttar jaıly pikirlerin ortaǵa salady.

Dıalog alańy sessııa­sy­nyń ashylý saltanatynda sóz sóı­legen Nursultan Nazarbaev qory­nyń dırektory, Par­lament Má­jilisiniń depýtaty Darıǵa Nazarbaeva: «Bizdiń klýb­tyń bu­rynǵy otyrysy 2019 jyly ótken. Ol otyrys múldem basqa dá­ýirde bolǵan sekildi. Sodan keıin jer-jerde vırýstyń órshýi ádettegi ómir tártibin óz­gertip jiberdi. Ekonomıkalar toqtap, álemniń kóptegen elinde oqshaýlaný jaǵdaıy týdy. Vırýs álemdi dál bulaı ózgertedi dep eshkim kútpegen edi. Pandemııa bizdiń qanshalyqty ózara tyǵyz baılanysty jáne bir-birimizge táýeldi ekenimizdi taǵy bir ret dáleldedi. Búginde halyqaralyq qaýymdastyq burynǵydan da birigip áreket etýge muqtaj», dedi. Sondaı-aq ol «ózara senimdilik rejimin qalpyna keltirý – qazirgi ýaqytta halyqaralyq arenada jasalýǵa tıis jáne osy maqsatta jan-jaqty kómek kórsetý qajet. Bul – «Astana klýbynyń» basty mıssııasy» ekendigin atap ótti.

Nursultan Nazarbaev qory dırektorynyń aıtýynsha, indet álemdik júıede burynnan beri jalǵasyp kele jatqan túbegeıli ózgeristerge muryndyq bol- dy.

«Álemde bul ózgerister qaı baǵytta bolýy kerek degen túsinik joq. Bizge búginde Úl­ken Eýrazııadaǵy dıalogti ke­shen­di túrde qaıta bastaý kerek ekeni aıdan anyq», dedi Darıǵa Nazar­baeva.

Onyń pikirin Thinking the Unthinkable jobasynyń negizin qalaýshy jáne onyń dırektory, London Kıngs kolledjiniń professory, BBC World News jańalyqtar baǵdarlamasynyń júrgizýshisi (1996-2014) Nık Goýıng qoldady. «Álemde COVID-19-ǵa baılanysty mun­daı jaǵdaı bolaryn eshkim eles­tete almady. Birikken Ulttar Uıymynyń Bas hatshysy sóz etkendeı, bizdiń názik planetamyzǵa qaýip tónip tur. Bizge ortaq kózqaras boıynsha birigý qajet. Ekonomıkadaǵy jáne qoǵamdaǵy turaqsyzdyq, bolyp jatqan klımattyq ózgerister jáne t.b. saldarynan tereń qaıshylyqtar týyndady. Ǵylym eshteńeni boljaı almaıdy. Elder arasyndaǵy dıalog pen ózara is-qımyldy kúsheıtý qajet ekeni anyq», dedi sarapshy.

Osy oraıda, «Eýrazııa tańy» kitabynyń avtory, Flint Glo­bal-dyń bas keńesshisi, Portý­galııanyń Eýropa isteri jónindegi Memlekettik hatshysy (2013- 2015 j.j.) Brýno Masaesh qazirgi zamannyń basty syn-qaterlerin atady jáne memleketterdi syn-qaterlerdi birge jeńýge sha­qyrdy. «Biz bıliktiń qaıta bó­linýin, qalyptasqan álemdik tár­tiptiń erozııasyn, Eýropa men AQSh ekonomıkasynyń daǵ­da­rysyn kórip otyrmyz. Pan­demııa bul tendensııalardy tek ýshyqtyrdy. Biz aıaq astynan senim men qaýipsizdiktiń óte ma­ńyzdy ekenin túsindik. Pan­demııa bizge sabaq boldy. Odan alǵan sabaǵymyz tipti biz bil­meıtin qaterlermen kúresý úshin qajet. Osy múdde bizdi birik­tirýi tıis. Bul turǵydan Qazaq­stan – osyndaı ymyraǵa kelýdi, jaq­sy baılanysta bolýdyń kór­setkishi. Táýelsizdik jyldaryn­da Qazaqstan eldermen ashyq qarym-qatynas ornatyp, Eýrazııany ártúrli qyrynan zerttep, jaǵ­daıǵa ártúrli kózqaraspen qarady», dedi Brýno Masaesh.

Esterińizge sala keteıik, «Astana klýbynyń» jumysyna 2015 jyldan beri álemniń 40 elinen 200-den astam spıker qatysty.