Nazarbaev Ýnıversıteti qurylǵan sátinen bastap ǵylym, bilim men ınnovasııalardy biriktiretin jáne halyqaralyq praktıkalarǵa negizdelgen, TMD-daǵy zertteý ýnıversıtetiniń jańa baǵdary men modeline aınaldy. Ýnıversıtet qyzmetiniń negizgi qaǵıdattary – merıtokratııa jáne akademııalyq adaldyq. Ýnıversıtet Qazaqstanda álemdik deńgeıdegi bilim berýdi, mysaly, «Bolashaq» baǵdarlamasymen salystyrǵanda arzanyraq baǵamen usynady, sondaı-aq jańa bilimdi ınstıtýsıonaldyq deńgeıde syrttan ımporttamaı, el ishinde qalyptastyrady.
Búgingi tańda ýnıversıtette Qazaqstannyń barlyq óńirinen kelgen jáne ártúrli áleýmettik toptardan quralǵan 6500-den astam stýdent bilim alýda. Olardyń basym bóligi – STEMM (ǵylym, tehnologııalar, ınjenerııa, matematıka jáne medısına) baǵyty boıynsha, al ekinshisi áleýmettik jáne gýmanıtarlyq ǵylymdar boıynsha oqyp jatyr. Stýdentterdiń 97 paıyzy tegin oqıdy.
Bilim alý men daǵdylardy jáne aǵylshyn tilin jetik meńgerý JOO túlekterine qazaqstandyq jáne halyqaralyq naryqta tabysty básekelesýge múmkindik beredi. Jyl saıyn olardyń 60 paıyzǵa jýyǵy «úlken tórttik», BI Group kompanııalaryna, iri bankterge, JOO-lar men mektepterge jumysqa shaqyrý alady. Naryqta ýnıversıtettiń jáne onyń ınnovasııalyq klasteriniń túlekteri qurǵan jańa kompanııalar paıda bolýda. Aıtalyq, robottar men ǵylymdy qajetsinetin kúrdeli AT-ónimderin jasaý boıynsha Cleverest Technologies, aýyl oqýshylaryna aǵylshyn tilin úıretý boıynsha Hello all, múmkindikteri shekteýli adamdar jumys isteıtin Kunde áleýmettik dámhanasyn mysalǵa keltirýge bolady. Sońǵy 5 jyl ishinde NÝ startaptaryn qoldaý baǵdarlamalary 160-tan astam jobany usyndy jáne 1 mln dollardan astam ınvestısııa tartty. NÝ túlekteriniń 35 paıyzy jyl saıyn Kembrıdj, Garvard sııaqty joǵary oqý oryndarynda magıstratýra jáne doktorantýra baǵdarlamalary boıynsha oqýyn jalǵastyrýda, olardyń kópshiligi stıpendııa alady.
Joǵary sapaly akademııalyq baǵdarlamalardan bólek NÝ-dyń taǵy bir basymdyǵy – ǵylymı zertteýler júrgizý. Ýnıversıtet stýdentteri men professorlary jarııalanymdarynyń sany 5600-den asty. Ǵylymı zertteýlerdiń sapasy (dáıeksóz ındeksi) boıynsha NÝ Lomonosov atyndaǵy MMÝ-dan asyp túsip, Tokıo ýnıversıtetimen teńesti, TMD-daǵy úzdik ondyqqa kirdi. Búgingi tańda NÝ oqytýshylarynyń jalpy sanynyń 30 paıyzǵa jýyǵy – qazaqstandyqtar. Stenford ýnıversıtetiniń sońǵy zertteýlerine sáıkes NÝ-dyń 8 professory álemniń yqpaldy ǵalymdarynyń 2 paıyzyn quraıdy. NÝ qyzmetkerleri men Joǵary bilim berý mektebiniń túlekteri joǵary bilim berý júıesin reformalaýǵa kómektesý maqsatynda jetekshi qazaqstandyq joǵary oqý oryndaryna basshy laýazymdarǵa taǵaıyndaldy.
NÝ-dyń zertteý júrgizetin basym baǵyttary – jasandy ıntellekt, robottehnıka jáne bıomedısına. Ýnıversıtet ǵalymdary álemge medısınalyq ekzoqańqa, adam súıekteriniń prototıpi, lıtıı-ıondyq batareıalar, Qazaqstan úshin COVID-19 taralýynyń stohastıkalyq sımýlıatory jáne t.b. jobalar usyndy. Mundaı ǵylymı jańalyqtar men atalǵan baǵyttardy zertteý qomaqty qarjylyq ınvestısııany qajet etedi. Bul qural-jabdyqtardy satyp alýdy, zerthanalardy jabdyqtaýdy, birlesken halyqaralyq zertteýlerdi qamtıdy. Ádette, álemde eń tabysty ýnıversıtetter men mektepterdi qarjylandyrý úshin endaýment (aǵylshyn tilinen endowment – qaıyrmaldyq) qorlary qurylady. Endaýment kapıtaly jınaqtalyp, ınvestısııalanýy kerek, al ınvestısııalyq kiris óz kezeginde ýnıversıtetter men mektepterdiń qajettilikterine úzdiksiz qarjylyq qoldaý kórsetýge tıis. Mysaly, Garvard, Stenford, Iel sııaqty amerıkalyq ýnıversıtetterdiń bıýdjeti 24-40 paıyzǵa endaýment túsimderi esebinen qalyptasady. Álemdik ýnıversıtetterdiń tájirıbesine súıene otyryp, 2010 jyly Nazarbaev qory (NQ) quryldy. Bul memlekettik qarjylandyrý qysqarǵan jaǵdaıda NÝ men NZM-niń qyzmetine demeýshilik kómek kórsetedi.
Jaqynda birqatar BAQ atalǵan qor oqý oryndaryna tıesili emes degen aqparat taratty. Osyǵan baılanysty qor tóraǵasy, NÝ Atqarýshy keńesiniń eks-tóraǵasy Aslan Sárinjipov Jarǵyǵa sáıkes bul qordyń Nazarbaev Ýnıversıteti men Nazarbaev zııatkerlik mektepterin ǵana qarjylandyratynyn habarlady. Qor jyl saıyn osy oqý oryndarynyń ǵylymı-zertteý qyzmetin qoldaý úshin keminde 10 mln dollar bóledi. «Basqa jeke tulǵalar eshqandaı kiris ala almaıdy jáne bul kommersııalyq emes uıym retindegi qordyń Jarǵysynda jazylǵan, al NQ eseptiligin jyl saıyn «úlken tórttikke» kiretin halyqaralyq aýdıtorlyq kompanııalarynyń biri tekseredi», deıdi A.Sárinjipov. Qor memlekettik resýrstardy neǵurlym ózekti máselelerge baǵyttaı otyryp, joǵary bilimdi jáne kreatıvti kásipqoılardy odan ári daıarlaý úshin NÝ-dy qarjylandyrýdy ulǵaıtýǵa daıyn ekenin bildirdi.
Qazir NÝ Times Higher Education ýnıversıtetteriniń álemdik reıtıngine qatysýǵa daıyndalýda. THE aldyn ala málimetterine sáıkes búginde ýnıversıtet álemdegi úzdik joǵary oqý oryndarynyń 35 paıyzy sanatyna kiredi. Al basqa úsh qazaqstandyq JOO qalǵan 75 paıyzyna jáne odan tómen reıtıngke engen.