Premer-mınıstr Oljas Bektenov Baký qalasyna jasaǵan jumys sapary barysynda Ázerbaıjan Respýblıkasynyń Prezıdenti Ilham Álıevtiń Túrki memleketteri uıymyna qatysýshy elder delegasııalarynyń basshylarymen ótken ujymdyq qabyldaýyna qatysty. Sonymen qatar uıymǵa múshe memleketterdiń úkimet basshylary men vıse-prezıdentteriniń kezdesýine de qatysyp, mańyzdy kelissózder júrgizdi.
Ázerbaıjan Prezıdentimen ótken júzdesýde saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyqty damytý men birlesken jobalardy júzege asyrý máseleleri keńinen talqylandy. Premer-mınıstr Oljas Bektenov Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń jyly sálemi men izgi tilegin jetkizdi.
Kezdesý barysynda taraptar eki el arasyndaǵy baılanys memleket basshylarynyń parasatty ári syndarly saıasatynyń arqasynda turaqty túrde nyǵaıyp kele jatqanyn atap ótti. Osy baǵytta Úkimet ónerkásip, kólik-tranzıt, aýyl sharýashylyǵy, energetıka, sıfrlandyrý jáne jasandy ıntellekt sekildi negizgi salalardaǵy áriptestikti odan ári tereńdetýge múddeli ekenin bildirdi.
Sondaı-aq Túrki memleketteri uıymy úkimetteri basshylary men vıse-prezıdentteriniń ekinshi kezdesýine Ázerbaıjan Premer-mınıstri Álı Asadov, Qyrǵyz Respýblıkasy Mınıstrler kabınetiniń tóraǵasy Adylbek Kasymalıev, Túrkııanyń vıse-prezıdenti Djevdet Iylmaz, О́zbekstan Premer-mınıstri Abdýlla Arıpov, TMU Bas hatshysy Kýbanychbek О́miralıev jáne baqylaýshy elderdiń ókilderi qatysty.
Kezdesý barysynda túrki elderi arasyndaǵy ózara is-qımyldy keńeıtý, ekonomıkalyq baılanystardy nyǵaıtý men ortaq jobalardy ilgeriletý máseleleri qaraldy.
О́ńirlik jáne jahandyq syn-qaterler jaǵdaıyndaǵy ózara is-qımyl, saýda-ekonomıkalyq, ınvestısııalyq baılanystardy keńeıtý, kólik ınfraqurylymyn damytý men Orta dálizdiń sıfrlyq ıntegrasııasy, energetıkalyq qaýipsizdikti nyǵaıtý perspektıvalary talqylandy.
Sóz sóıleý barysynda elimizdiń Premer-mınıstri Oljas Bektenov ekonomıkalyq yntymaqtastyqty nyǵaıtýda ári birlesken kúsh-jigerdi úılestirýde TMU-nyń ósip kele jatqan rólin atap ótti.
«Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev atap ótkendeı, búginde jahan jurty bizdi zor syn-qaterlerge tótep bere alatyn, bedeli myqty, yntymaǵy jarasqan memleketter retinde tanıdy. Uıymnyń irgetasyn qalaýshylardyń biri retinde biz áýel bastan túrki ıntegrasııasyn uzaqmerzimdi, pragmatıkalyq ári ekonomıkalyq turǵydan baǵdarlanǵan úderis retinde qarastyryp kelemiz. 2025 jyldyń qorytyndysynda elimizdiń Túrki memleketteri uıymyna múshe eldermen ózara saýda kólemi 12,9 mlrd dollarǵa jetti. Biz birlestigimizdiń bar múmkindigin paıdalana otyryp, saýda-ekonomıkalyq jáne ınvestısııalyq qatynastardy odan ári tereńdetýge múddelimiz», dep atap ótti Oljas Bektenov.
Túrki elderiniń saýda-ónerkásip palatalary odaǵyn kúsheıtý men ony Túrki ınvestısııalyq qorymen tyǵyz úılestirý qajettigi de sóz etildi. Bul TMU ekonomıkalyq ınstıtýttarynyń anaǵurlym tıimdi ózara is-qımylyna yqpal etedi. О́zara saýda kólemin ulǵaıtý jáne bıznes úshin sıfrlyq ortany qalyptastyrý maqsatynda Qazaqstan Bishkekte ótken TMU-nyń XI sammıtinde qol qoıylǵan Sıfrlyq ekonomıka salasyndaǵy áriptestik týraly kelisimdi (DEPA) ratıfıkasııalaýdy tezdetip aıaqtaýǵa nıetti. О́zara is-qımyldy odan ári tereńdetý maqsatynda Túrki memleketteriniń óńirlik metrologııalyq uıymyn (TURKMET) qurý men ony tolyq iske qosý jumysyn aıaqtaýdy jedeldetý usynyldy.
Qazir Túrkistanda bızneske qoldaý kórsetýdiń naqty qadamy retinde «Turan» arnaıy ekonomıkalyq aımaǵy qurylǵan. Qazaqstan osy aımaqta onyń ishinde Túrki memleketteri uıymyna múshe elder seriktesteriniń qatysýymen jańa birlesken óndiristerdi qurýǵa ári tehnologııalyq klasterlerdi damytýǵa daıyn ekenin rastady.
Kólik-tranzıt salasyndaǵy yntymaqtastyq máselesine erekshe nazar aýdaryldy. Orta dálizdiń mártebesin nyǵaıtý maqsatynda bıyl Qazaqstan men Ázerbaıjan arasynda úkimetaralyq kelisimge qol qoıý josparlanyp otyr. Oljas Bektenov Zangezýr dáliziniń ashylýyn eskere otyryp, Transkaspıı halyqaralyq kólik baǵytyn odan ári damytý qajettigin atap ótti. Qasym-Jomart Toqaev usynǵan TMU Sıfrlyq monıtorıng ortalyǵy Orta dálizdi damytýǵa qosymsha serpin bere alady. Osyǵan oraı, bul bastamany tezirek júzege asyrýǵa arnaıy jumys tobyn shuǵyl túrde qurý usynyldy.
Oljas Bektenov ozyq ekologııalyq sheshimder men transshekaralyq energetıkalyq ınfraqurylymdy nyǵaıtý asa qajet ekenin aıtty. Qazirgi ýaqytta Qazaqstan Úkimeti Memleket basshysynyń tapsyrmasymen energııa tıimdiligi jónindegi ozyq tájirıbeler keńesin qurýdy ári Ortalyq Azııada sý resýrstaryn tıimdi paıdalaný boıynsha birlesken baǵdarlamany ázirleý jumysyn aıaqtap qaldy.
Sonymen qatar Qazaqstan Birikken Ulttar Uıymynyń Azııa jáne Tynyq muhıty aımaǵyna arnalǵan ekonomıkalyq, áleýmettik komıssııasy (AzTMEÁK) aıasynda Sıfrlyq sheshimder ortalyǵyn qurý jóninde bastama kóterýde. Kezdesý qorytyndysynda qatysýshylar Birlesken málimdeme qabyldady. Qujatta Ázerbaıjannyń Túrki memleketteri uıymy aıasyndaǵy tóraǵalyǵyna jáne basym baǵyttar boıynsha praktıkalyq yntymaqtastyqty damytýǵa baǵyttalǵan kúsh-jigerine qoldaý kórsetiletini rastaldy.